Mỹ – Iran bắt đầu đàm phán tại Thụy Sĩ

Các phái đoàn Mỹ và Iran ngày 21/6 đã bắt đầu vòng đàm phán đầu tiên tại Thụy Sĩ kể từ khi hai bên ký bản ghi nhớ (MoU) nhằm chấm dứt cuộc xung đột kéo dài gần 4 tháng ở Trung Đông.

Phó Tổng thống Mỹ JD Vance. Ảnh tư liệu: THX/TTXVN phát

Cuộc gặp được xem là bước đi quan trọng nhằm hướng tới một thỏa thuận toàn diện về hạt nhân, an ninh khu vực và dỡ bỏ trừng phạt.

Cuộc đàm phán diễn ra tại khu nghỉ dưỡng Brgenstock với sự tham gia của các nhà trung gian Qatar và Pakistan. Phó Tổng thống Mỹ JD Vance, Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi cùng Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Bagher Ghalibaf đều có mặt tại cuộc gặp.

Tuy nhiên, ngay trước thềm đàm phán, Iran đã đặt ra điều kiện quan trọng cho giai đoạn đàm phán tiếp theo khi khẳng định sẽ không ký kết thỏa thuận cuối cùng với Mỹ nếu xung đột tại Liban chưa được giải quyết. Tehran cho rằng, việc Israel chấm dứt các hoạt động quân sự và rút lực lượng khỏi các khu vực chiếm giữ ở miền Nam Liban là một phần không thể tách rời của bất kỳ thỏa thuận hòa bình lâu dài nào.

Tehran cũng cho biết, sẽ đưa vấn đề giải phóng các tài sản bị phong tỏa của Iran ở nước ngoài và việc cấp phép xuất khẩu dầu mỏ trở lại vào chương trình nghị sự. Theo một số ước tính quốc tế, giá trị tài sản bị đóng băng của Iran có thể vượt 100 tỷ USD.

Liên quan đến hồ sơ hạt nhân, Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian tái khẳng định, nước này sẵn sàng cam kết không phát triển vũ khí hạt nhân, song nhấn mạnh Tehran sẽ không từ bỏ quyền làm giàu urani phục vụ mục đích hòa bình.

Trong khi đó, Phó Tổng thống Mỹ JD Vance bày tỏ hy vọng các cuộc đàm phán sẽ đạt tiến triển cả về chương trình hạt nhân của Iran lẫn việc duy trì lệnh ngừng bắn tại Lebanon. Ông cho biết, hai bên sẽ có khoảng 60 ngày để thương lượng các điều khoản của một thỏa thuận cuối cùng.

Dù vậy, triển vọng đàm phán vẫn đối mặt nhiều thách thức khi giao tranh giữa Israel và Hezbollah chưa hoàn toàn chấm dứt. Bộ trưởng Quốc phòng Israel Israel Katz ngày 21/6 tuyên bố quân đội nước này vẫn được phép tiến hành các hoạt động nhằm loại bỏ các mối đe dọa tại miền Nam Liban và sẽ tiếp tục duy trì hiện diện tại khu vực an ninh dọc biên giới.

Giới quan sát nhận định kết quả vòng đàm phán tại Thụy Sĩ sẽ có ý nghĩa quan trọng đối với ổn định khu vực cũng như thị trường năng lượng toàn cầu, trong bối cảnh những bất ổn tại Liban vẫn có nguy cơ ảnh hưởng tới toàn bộ tiến trình hòa giải giữa Mỹ và Iran.

Theo thỏa thuận sơ bộ đạt được hồi giữa tháng 6, Mỹ và Iran nhất trí kéo dài lệnh ngừng bắn sau cuộc chiến khởi phát từ các cuộc không kích của Mỹ và Israel nhằm vào Iran cuối tháng 2, đồng thời mở đường cho các cuộc thương lượng về chương trình hạt nhân của Tehran, việc nới lỏng các biện pháp trừng phạt cũng như những vấn đề an ninh khu vực.