Mẹ ở Hà Nội từng tự hào vì một tháng không mua gì cho bản thân, tháng sau mới nhận ra kiểu tiết kiệm này khiến mình chi tiêu mất kiểm soát

Có một tháng, chị Mai, 41 tuổi, mẹ 2 con đang sống tại Hà Nội, gần như không mua bất cứ thứ gì cho bản thân.

Không quần áo mới, không mỹ phẩm, không cà phê ngoài hàng, thậm chí một đôi giày đã cũ chị cũng cố dùng thêm.

Cuối tháng nhìn tài khoản còn dư nhiều hơn bình thường, chị khá tự hào. Nhưng chỉ vài tuần sau, số tiền chị chi cho mua sắm lại tăng vọt. Khi cộng lại, chị mới nhận ra: tháng “không mua gì” tưởng giúp tiết kiệm, cuối cùng lại khiến mình tiêu nhiều hơn.

Một tháng “cấm mua” khiến chị cảm thấy mình kiểm soát được tiền.

Trước đó, chi tiêu cá nhân của chị Mai thường dao động khoảng 2-3 triệu đồng mỗi tháng. Số tiền này gồm mỹ phẩm, quần áo, cà phê với đồng nghiệp, vài món đồ gia dụng nhỏ và những khoản mua sắm linh tinh trên sàn thương mại điện tử.

Sau một lần kiểm tra tài khoản và thấy mình mua khá nhiều món không thực sự cần thiết, chị quyết định thử một tháng “không mua sắm” – tức không mua bất kỳ món đồ nào cho bản thân ngoài những nhu cầu thật sự bắt buộc.

Tháng đầu tiên diễn ra khá thuận lợi. Mỗi khi định đặt một chiếc áo hay món mỹ phẩm, chị lại tự nhắc: “Ở nhà vẫn còn”. Các buổi cà phê sau giờ làm cũng được cắt bớt. Đến cuối tháng, chị giữ lại được hơn 2 triệu đồng so với bình thường.

“Tôi thấy rất phấn khích. Tôi còn nghĩ hóa ra tiết kiệm chẳng khó, chỉ cần quyết tâm không mua là được”, chị kể.

Nhưng vấn đề bắt đầu xuất hiện ngay trong tháng tiếp theo.

Sau thời gian nhịn mua, hàng loạt món bỗng trở nên “xứng đáng”

Ngay đầu tháng mới, chị mua một đôi giày hơn 1 triệu đồng với lý do đôi cũ đã dùng quá lâu. Sau đó là bộ mỹ phẩm khoảng 800.000 đồng vì tháng trước đã cố không mua. Cuối tuần, chị đặt thêm vài chiếc áo đang giảm giá.

Điều đáng nói là gần như khoản nào cũng có một lý do nghe rất hợp lý.

- “Tháng trước mình đã chẳng mua gì rồi.”

- “Đây là phần thưởng cho mình.”

- “Món này đang giảm giá, bỏ qua thì phí.”

- “Cả tháng tiết kiệm được nhiều như vậy, tiêu một chút cũng không sao.”

Kết quả, chỉ khoảng ba tuần, số tiền dành cho mua sắm cá nhân của chị đã vượt 4 triệu đồng – cao hơn cả những tháng trước khi bắt đầu kế hoạch tiết kiệm.

Lúc đó chị mới nhận ra mình không thực sự thay đổi thói quen tiêu tiền. Chị chỉ trì hoãn việc mua sắm từ tháng này sang tháng khác.

Tiết kiệm quá cực đoan rất dễ tạo cảm giác “mình xứng đáng được bù”

Đây cũng là điểm dễ xảy ra khi một người áp dụng kiểu tiết kiệm quá cứng nhắc: mọi nhu cầu cá nhân đều bị xem như thứ cần loại bỏ.

Trong một thời gian ngắn, cách này có thể giúp tài khoản tăng nhanh. Nhưng nếu liên tục phải từ chối những khoản chi nhỏ vốn vẫn nằm trong khả năng tài chính, cảm giác thiếu thốn rất dễ tích tụ.

Đến một thời điểm nào đó, chỉ cần xuất hiện một lý do hợp lý, người ta có thể chi tiêu mạnh tay hơn bình thường như một cách “bù lại”.

Nó khá giống việc ăn kiêng quá nghiêm ngặt. Nhịn hoàn toàn đồ ngọt trong thời gian dài đôi khi không khiến chúng ta hết thích đồ ngọt, mà ngược lại còn khiến một ngày nào đó ăn nhiều hơn.

Với tiền bạc cũng vậy. Mục tiêu của quản lý tài chính không phải là biến mỗi lần tiêu tiền thành một cuộc đấu tranh ý chí.

Sau cú “vung tay” đó, mẹ 2 con đổi cách tiết kiệm.

Thay vì tiếp tục đặt mục tiêu một tháng không mua gì, chị Mai chuyển sang cách đơn giản hơn: mỗi tháng vẫn dành sẵn một khoản tiền cho bản thân.

Thu nhập vừa về tài khoản, chị chuyển trước tiền tiết kiệm và các khoản cố định của gia đình. Sau đó, khoảng 1,5-2 triệu đồng được coi là ngân sách chi tiêu cá nhân.

Chị có thể dùng số tiền này để mua quần áo, mỹ phẩm, uống cà phê hay bất cứ thứ gì mình muốn. Điều kiện duy nhất là không vượt giới hạn.

Cách làm này khiến chị thoải mái hơn nhiều.

Một chiếc áo 500.000 đồng không còn khiến chị cảm thấy mình “phá kế hoạch tiết kiệm”. Nhưng nếu đã mua chiếc áo đó, chị hiểu rằng ngân sách còn lại trong tháng chỉ còn khoảng 1 triệu đồng.

Từ chỗ phải liên tục tự hỏi “có được mua hay không”, chị chuyển sang câu hỏi thực tế hơn: “Món này có đáng để dùng một phần ngân sách của tháng không?”.

Tiết kiệm tốt không phải là tiêu càng ít càng tốt.

Sau một thời gian, chị Mai nhận ra có những tháng mình chỉ tiêu khoảng 1 triệu đồng cho bản thân, nhưng cũng có tháng tiêu gần hết 2 triệu đồng. Tuy nhiên, phần tiết kiệm chính vẫn được giữ đều.

Quan trọng hơn, chị không còn tình trạng một tháng nhịn hoàn toàn rồi tháng sau mua hàng loạt. Đây cũng là khác biệt lớn giữa tiết kiệm bền vững và tiết kiệm cực đoan.

Tiết kiệm bền vững là khi bạn vẫn có thể duy trì cuộc sống bình thường, vẫn cho phép mình có những khoản hưởng thụ hợp lý nhưng đồng thời giữ được tỷ lệ tích lũy đều đặn. Còn nếu một kế hoạch khiến bạn luôn cảm thấy thiếu thốn, phải liên tục tự kiềm chế và chỉ chờ đến ngày “được phép tiêu”, kế hoạch đó rất khó duy trì lâu dài.

Sau trải nghiệm của mình, chị Mai không còn đặt mục tiêu “tháng này không mua gì cho bản thân”.

Thay vào đó, mục tiêu của chị đơn giản hơn: tiết kiệm trước, chi tiêu trong giới hạn và không cần cảm thấy có lỗi khi dùng tiền cho những thứ thực sự mang lại giá trị.

Bởi đôi khi, vấn đề tài chính không nằm ở việc chúng ta tiêu quá nhiều hay quá ít. Vấn đề nằm ở việc chúng ta có kiểm soát được nhịp chi tiêu của mình hay không.