Lý do Nga điều “máy bay ngày tận thế” tới Tehran khi Mỹ – Iran căng thẳng

Việc Nga điều máy bay sở chỉ huy trên không Tu-214PU đến Iran báo hiệu sự hỗ trợ chiến lược liên tục của Moscow dành cho Tehran khi căng thẳng với Mỹ leo thang.

Máy bay Tu-214PU của Nga (Ảnh: Defence Security Asia).

Nga ngày 13/7 xác nhận điều máy bay sở chỉ huy trên không Tu-214PU, vốn được thiết kế để phục vụ các nhà lãnh đạo cấp cao bảo đảm thông tin liên lạc an toàn và điều phối hoạt động trong các tình huống khủng hoảng.

Động thái này được đánh giá là tín hiệu mạnh mẽ cho thấy Moscow vẫn duy trì sự ủng hộ chiến lược đối với Tehran giữa lúc các hoạt động quân sự giữa Mỹ và Iran tái bùng phát.

Chiếc Tu-214PU được điều đến Tehran trong bối cảnh giao tranh tại Iran vẫn tiếp diễn và sau khi quân đội Mỹ tiến hành các đợt không kích mới nhằm vào các mục tiêu của Iran để đáp trả các vụ tấn công vào tàu thương mại tại eo biển Hormuz.

Được mệnh danh là “máy bay ngày tận thế”, Tu-214PU cho phép các quan chức cấp cao chỉ huy, điều hành các hoạt động quân sự và bộ máy nhà nước ngay trên không thông qua hệ thống thông tin liên lạc hiện đại và bảo mật cao.

Các nhà phân tích cho rằng, quyết định điều Tu-214PU tới Tehran tiếp tục cho thấy mối quan hệ hợp tác chặt chẽ về quân sự và chính trị giữa Nga và Iran bất chấp bối cảnh khu vực bất ổn.

Ngoài ra, theo các nguồn tin, việc triển khai máy bay này có thể tạo điều kiện cho hai nước tăng cường chia sẻ thông tin tình báo, tiến hành các cuộc tham vấn chiến lược và phối hợp ở cấp cao trong suốt quá trình xử lý cuộc khủng hoảng hiện nay.

Tu-214PU là một biến thể chỉ huy đặc biệt được cải tiến từ máy bay chở khách Tupolev Tu-214 và đôi khi được gọi là “máy bay ngày tận thế”.

Được phát triển cho phi đội không quân chiến lược và Tổng thống Nga, nó được trang bị thiết bị liên lạc và hệ thống chỉ huy tiên tiến cho phép các quan chức cấp cao tiếp tục điều hành công việc nhà nước khi đang bay.

Ký hiệu “PU” xuất phát từ thuật ngữ tiếng Nga chỉ trạm điều khiển hoặc chỉ huy trên không, phân biệt với máy bay chở khách tiêu chuẩn. Mặc dù được chế tạo dựa trên khung máy bay Tu-214, nội thất và hệ thống điện tử hàng không đã được sửa đổi rộng rãi để đảm bảo hoạt động chỉ huy và kiểm soát an toàn.

Máy bay này được thiết kế để hoạt động như một trung tâm chỉ huy di động cho giới lãnh đạo cấp cao của Nga, được trang bị hệ thống radio và liên lạc chuyên dụng để hỗ trợ việc đi lại của tổng thống và các hoạt động của chính phủ khi đang di chuyển.

Thông số kỹ thuật được báo cáo cho thấy tốc độ bay hành trình của nó vào khoảng 850 km/h và tầm bay khoảng 6.500km trong ít nhất một cấu hình, khiến nó trở thành một phiên bản thân hẹp tương đương với các máy bay chỉ huy VIP khác.

Một phiên bản quân sự tiên tiến hơn, Tu-214PU-SBUS, được cho là có khả năng liên lạc được nâng cao.

Sự xuất hiện của máy bay này diễn ra giữa lúc bùng nổ các cuộc giao tranh trên khắp Trung Đông.

Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) hôm 13/7 cho biết đã tấn công các kho nhiên liệu và các khẩu đội phòng không Patriot tại Căn cứ Không quân Ali Al-Salem, cùng với một trạm radar tại Căn cứ Không quân Ahmed Al-Jaber ở Kuwait, một đồng minh khu vực thân cận của Mỹ.

IRGC cho hay các cuộc tấn công này là một phần của giai đoạn thứ ba trong chiến dịch mà họ gọi là “Mắt đền mắt” chống lại Washington, mô tả chúng là hành động trả đũa cho hành động quân sự trước đó của Mỹ và cảnh báo rằng sẽ có thêm các hoạt động tiếp theo, theo báo cáo của Al Jazeera.

Trước đó cùng ngày, IRGC cũng tuyên bố đã tấn công các cơ sở bảo dưỡng trực thăng, một nhà chứa máy bay P-8 và một trung tâm chỉ huy và kiểm soát máy bay không người lái của Mỹ tại căn cứ không quân Sheikh Isa ở Bahrain, mô tả các cuộc tấn công này là giai đoạn thứ hai của chiến dịch trả đũa.

Đây được xem là động thái trả đũa gay gắt nhất của Tehran kể từ sau vụ thủ lĩnh tối cao bị tiêu diệt vào tháng 2.

IRGC cũng tuyên bố eo biển Hormuz chính thức bị phong tỏa từ ngày 12/7, đồng thời cáo buộc tình trạng mất an ninh hiện nay xuất phát từ “sự can thiệp trái phép của các thế lực bên ngoài” và cảnh báo mọi cuộc tấn công quân sự liên quan đến vấn đề này sẽ phải đối mặt với “phản ứng mạnh mẽ”.

Các cuộc tấn công của Iran diễn ra sau các cuộc tấn công mới của Mỹ vào sâu trong lãnh thổ của quốc gia Hồi giáo vào sáng sớm 13/7. Bộ Tư lệnh Trung ương Mỹ (CENTCOM) cho biết chiến dịch mới nhất được phát động để đáp trả các cuộc tấn công vào các tàu đi qua eo biển Hormuz, đồng thời tiếp tục làm suy giảm khả năng của Tehran trong việc tấn công các tàu thương mại qua eo biển Hormuz.

Giữa bối cảnh căng thẳng này, với việc điều động máy bay chỉ huy trên không Tu-214PU, Nga dường như đang phát tín hiệu cho Washington và các bên tham gia khu vực khác rằng nước này vẫn liên kết chặt chẽ với Tehran và sẵn sàng hỗ trợ phối hợp cấp cao thông qua chia sẻ thông tin tình báo, hỗ trợ ngoại giao, tham vấn quân sự hoặc lập kế hoạch dự phòng.