LHQ cảnh báo nắng nóng kỷ lục nguy cơ đẩy gần 50 triệu người rơi vào cảnh nghèo đói

Hiện tượng El Nino đang mạnh lên nhanh chóng với dự báo phá vỡ các kỷ lục trong lịch sử, gây ra hạn hán nghiêm trọng và nguy cơ đẩy thêm hàng chục triệu người vào tình trạng đói nghèo trên toàn thế giới.

Nông dân gặt lúa trên cánh đồng tại Nagaon, bang Assam, Ấn Độ. Ảnh: THX/TTXVN phát

Tác động của El Nino đang đe dọa trực tiếp đến nguồn cung lương thực toàn cầu. Theo Chương trình Lương thực Thế giới của Liên hợp quốc (WFP), hiện tượng này có thể khiến gần 50 triệu người rơi vào tình trạng đói cấp tính vào cuối năm nay.

Theo phóng viên TTXVN tại châu Âu, Tổ chức Lương Nông Liên hợp quốc (FAO) và Trung tâm nghiên cứu chung của EU (JRC) cũng cảnh báo biến đổi khí hậu đang đe dọa trực tiếp đến cả sản lượng vụ Hè lẫn vụ Đông, kéo theo nguy cơ sụt giảm nguồn cung và khiến giá thực phẩm leo thang.

Số liệu cập nhật từ FAO cho thấy Chỉ số giá ngũ cốc toàn cầu đã tăng 3,4% chỉ trong vòng 1 tháng. Trong đó, giá lúa mì tăng 5,8% do lo ngại về sự gián đoạn xuất khẩu qua Biển Đen và tác động của thời tiết khắc nghiệt lên các quốc gia sản xuất chủ lực. Giá ngô cũng tăng 3,6% trước tình trạng khô nóng tại Mỹ, trong khi giá đường tăng 5,6% do thời tiết nắng nóng kéo dài tại Liên minh châu Âu (EU) và ảnh hưởng của hiện tượng El Nino ở châu Á. Thêm vào đó, việc mực nước rút sâu khiến các tuyến giao thông đường thủy quan trọng như sông Danube và sông Rhine không thể lưu thông hàng hóa, càng làm trầm trọng thêm nguy cơ đứt gãy chuỗi cung ứng.

Tại châu Âu, báo cáo của JRC chỉ ra rằng các đợt nắng nóng liên tiếp từ tháng 5 – 7 đã làm kiệt quệ độ ẩm trong đất và gia tăng áp lực thiếu nước nghiêm trọng. Tình trạng này gây thiệt hại nặng nề cho triển vọng năng suất của các loại cây trồng mùa hè lẫn mùa đông tại Tây, Trung và Đông châu Âu.

Đáng chú ý, các vùng sản xuất nông nghiệp trọng điểm thuộc miền Trung và miền Bắc Italy cũng nằm trong nhóm chịu ảnh hưởng nặng nề nhất do áp lực nhiệt và tình trạng thiếu nước. Sự suy giảm năng suất này không chỉ đe dọa trực tiếp đến nông sản “Made in Italy” mà còn làm gia tăng chi phí sinh hoạt cho người tiêu dùng trên toàn cầu trong bối cảnh bối cảnh địa chính trị và năng lượng vốn đã nhiều biến động.

Tại Kenya, nhà khoa học hiện trường Chris Shitote của Mạng lưới hệ thống cảnh báo sớm nạn đói cho biết năng suất ngô đã sụt giảm nghiêm trọng. Thay vì đạt khoảng 49-74 bao trên mỗi hecta như bình thường, vụ thu hoạch năm nay dự kiến chỉ đạt khoảng 2-5 bao trên mỗi hecta.

Bên cạnh đó, hạn hán cũng đang làm tê liệt các tuyến giao thương huyết mạch. Người phát ngôn Octavio Colindres của Cơ quan Quản lý Kênh đào Panama cho biết cơ quan này đã phải thắt chặt các giới hạn về tải trọng tàu thuyền đi qua kênh để ứng phó với mực nước xuống thấp do thiếu mưa. Giới chuyên gia cũng cảnh báo các mô hình máy tính có thể không dự báo chính xác mức độ tồi tệ của đợt El Nino lần này vì nó mạnh hơn bất kỳ dữ liệu lịch sử nào từng ghi nhận.

Tại Peru, trước nguy cơ tiếp tục hứng chịu nắng nóng và mưa lớn bất thường, chính phủ ban bố tình trạng khẩn cấp tại 607 trong tổng số 1.800 địa phương nhằm đảm bảo an ninh lương thực. Phần lớn các khu vực này nằm ở vùng núi Andes hoặc khu rừng rậm Amazon. Theo đó, các chính quyền các địa phương cần phối hợp chặt chẽ với chính phủ để triển khai các hành động giảm thiểu “những nguy cơ rất cao” đối với con người, hoạt động trồng trọt và chăn nuôi do thời tiết khắc nghiệt.

Các báo cáo khí hậu mới đây cho thấy hiện tượng El Nino năm nay đang trên đà trở thành đợt mạnh nhất trong gần 80 năm qua, gây xáo trộn các mô hình thời tiết và đẩy nhiệt độ toàn cầu lên mức kỷ lục. Theo phóng viên TTXVN tại Mỹ, Giám đốc Chris Funk của Trung tâm Hiểm họa Khí hậu tại Đại học California, Santa Barbara gọi đây là một “El Nino khởi phát sớm” với những tác động rõ rệt ngay từ giữa năm. Tại Ethiopia, các vùng cao nguyên đang phải chịu đựng đợt khô hạn kỷ lục trong 4 thập kỷ, trong khi Ấn Độ vừa trải qua tháng 6 khô hạn thứ 5 kể từ khi việc đo lượng mưa được tiến hành vào năm 1901.

Cơ quan Quản lý Khí quyển và Đại dương Quốc gia Mỹ (NOAA) cho biết có 81% khả năng các điều kiện El Nino sẽ đạt mức “rất mạnh” trong giai đoạn từ tháng 10 – 12/2026. Khi đó, nhiệt độ trung bình tại các vùng trọng điểm của Thái Bình Dương có thể cao hơn bình thường ít nhất 2 độ C.

Phó Giáo sư Samantha Stevenson-Karl đến từ Đại học California cảnh báo dù mức tăng nhiệt độ đại dương nghe có vẻ nhỏ, nhưng đây là một sự thay đổi chưa từng có tiền lệ đối với hệ sinh thái biển.

Nhà khoa học khí hậu Zeke Hausfather của Berkeley Earth nhận định những gì xảy ra trong năm 2027 sẽ cho thấy trước về trạng thái bình thường mới của năm 2035 với nắng nóng và hạn hán cực đoan.