Khu thành cổ Intramuros – những lớp thời gian giữa lòng Manila hiện đại

Được xây dựng từ cuối thế kỷ 16, khu thành cổ Intramuros đã chứng kiến bao biến động của lịch sử Philippines và ngày nay hiện diện như một phần ký ức sống động giữa lòng Manila hiện đại.

Bức tường thành bằng đá cao, dày, bao quanh khu phố cổ. (Ảnh: Đỗ Quyên/Vietnam)

Bước vào Intramuros khi thành phố Manila bắt đầu lên đèn, ngay lập tức nhịp sống hiện đại của một đô thị dường như dừng lại bên ngoài những bức tường đá cao vút. Tôi bị “ngợp” vì ngỡ đang dạo bước giữa châu Âu cổ chứ không phải là Philippines, một quốc gia Đông Nam Á như lịch trình công tác của mình.

Con đường lát đá, bức tường thành cổ bề thế hiện lên trong ánh đèn vàng, những kiến trúc mang dấu ấn Tây Ban Nha, chỉ có người đi bộ cùng những cỗ xe kalesa mang theo tiếng vó ngựa lóc cóc… tất cả như đưa bước chân tôi trở về một thời lịch sử, một Manila của nhiều thế kỷ trước.

Theo các tư liệu còn lưu trữ, Intramuros trong tiếng Tây Ban Nha có nghĩa là “bên trong những bức tường.” Khu thành cổ này từng là trung tâm chính trị, tôn giáo và hành chính của Philippines dưới thời thuộc địa Tây Ban Nha.

Được xây dựng từ cuối thế kỷ 16, trải qua hơn 400 năm, khu vực này đã chứng kiến bao biến động của lịch sử Philippines và ngày nay hiện diện như một phần ký ức sống động giữa lòng Manila hiện đại.

Nhà thờ San Agustin hơn 400 năm tuổi, là nhà thờ lâu đời nhất Philippines, một biểu tượng kiến trúc nằm trong thành cổ Intramuros. (Ảnh: Đỗ Quyên/Vietnam)

Buổi tối ở Intramuros, những con đường lát đá trở nên yên tĩnh hơn. Ánh đèn từ các nhà hàng, cửa hiệu, quán càphê và những công trình cổ hắt xuống mặt đường, tạo nên những khoảng sáng tối đan xen, đầy cuốn hút.

Hệ thống tường thành bằng đá cao, dày, bao quanh khu phố cổ, từng có chức năng phòng thủ, nay trở thành dấu tích rõ nét của một thời kỳ lịch sử và là nguồn cảm hứng bất tận của thi ca, hội họa cùng nghệ thuật nhiếp ảnh đương đại.

Đi dọc theo những đoạn tường vào buổi tối, có thể cảm nhận rõ hơn sự tương phản đặc biệt, khi ngoài kia là Manila hiện đại với những tòa nhà cao tầng và dòng phương tiện không ngừng hối hả, trong khi phía sau những bức tường thành là một không gian chậm và trầm mặc như một khoảng lặng được giữ lại từ bể dâu lịch sử.

Con đường lát đá cùng những công trình kiến trúc khiến du khách như đang dạo bước giữa châu Âu cổ kính. (Ảnh: Đỗ Quyên/Vietnam)

Ở phía Bắc Intramuros là Fort Santiago, một trong những công trình quân sự nổi tiếng nhất của khu thành cổ. Pháo đài này từng giữ vai trò bảo vệ cửa ngõ phía sông Pasig và sau này trở thành hầm ngục giam giữ nhiều nhân vật chính trị. Đây cũng là nơi gắn với những ngày cuối đời của nhà cải cách và anh hùng dân tộc Philippines, José Rizal. Những bức tường đá và cổng thành dưới ánh đèn gợi lại hình ảnh một pháo đài từng chứng kiến những giai đoạn lịch sử đầy biến động.

Nhưng Intramuros không chỉ kể câu chuyện về chiến tranh và quyền lực. Đi sâu hơn vào khu phố cổ, những công trình tôn giáo mở ra một lớp ký ức khác của Manila. Nhà thờ San Agustin, được hoàn thành từ năm 1607, sau 21 năm xây dựng, là một trong những công trình lâu đời nhất còn tồn tại ở Intramuros. Đây cũng là nhà thờ cổ nhất của Philippines và nằm trong nhóm 4 giáo đường được UNESCO công nhận là Di sản thế giới.

Vào ban đêm, kiến trúc Baroque Tây Ban Nha với đá và những đường nét cổ kính của nhà thờ càng trở nên nổi bật trong ánh đèn vàng dịu.

Intramuros không chìm vào quá khứ, nhịp sống ở đây vẫn được tiếp nối, để di sản trở thành một phần tự nhiên trong đời sống đương đại. Những chiếc xe ngựa kalesa, xe ba bánh pedicab, vẫn chở du khách đi qua các con đường lát đá. Các nhà hàng, quán càphê và cửa hàng nhỏ nằm xen giữa những công trình lịch sử đã nhuốm màu thời gian. Thỉnh thoảng, một nhóm du khách dừng lại chụp ảnh dưới ánh đèn, bên ô cửa xinh xắn hay một biển hiệu đậm chất Intramuros.

Chiếc xe ngựa kalesa chở khách trong khu vực thành cổ Intramuros. (Ảnh: Đỗ Quyên/Vietnam)

Dạo bước giữa khu phố cổ, nếu không bỏ lỡ một lối rẽ nhỏ bất ngờ, con đường sẽ đưa những bước chân khám phá vào một không gian cổ xưa của Barbara’s Heritage, một nhà hàng mang đậm phong cách Tây Ban Nha.

Lối kiến trúc và cách bài trí ở đây gợi lại một Manila thuộc địa hàng trăm năm trước với cầu thang gỗ to rộng, những bộ bàn ghế gỗ, đèn treo, các vật dụng trang trí cổ và những chi tiết mang màu sắc, phong cách Tây Ban Nha.

Bữa tối trở thành một trải nghiệm văn hóa khi những món ăn Philippines được dọn lên giữa tiếng nhạc và các tiết mục trình diễn truyền thống nhưng mang dấu ấn Tây Ban Nha. Trên sân khấu nhỏ, các nhạc công chơi những nhạc cụ dây và những bản hòa tấu. Trong khoảnh khắc ấy, quá khứ như bước ra khỏi lịch sử để hòa vào đời sống thường nhật sôi động.

Âm nhạc và những vũ điệu đầy màu sắc truyền thống nhưng mang dấu ấn Tây Ban Nha làm buổi tối ở Intramuros trọn vẹn hơn. (Ảnh: Đỗ Quyên/Vietnam)

Sự đan xen giữa quá khứ và hiện tại đã làm nên sức hấp dẫn của Intramuros. Khu thành cổ không được bảo tồn như một không gian “đóng,” tách biệt khỏi thành phố, mà tiếp tục tồn tại giữa một Manila đông đúc và phát triển không ngừng.

Những bức tường đá vẫn sừng sững và bền bỉ, bao quanh những quán hàng sôi động, những nghệ sĩ biểu diễn và cả những du khách đang tìm cách chạm vào lịch sử bằng trải nghiệm của riêng mình.

Có lẽ vì vậy, buổi tối là thời điểm đặc biệt để cảm nhận Intramuros. Khi ánh sáng ban ngày nhường chỗ cho những ngọn đèn vàng, những bức tường đá không còn chỉ là những công trình kiến trúc. Chúng giống như những trang sách cũ vẫn lưu lại dấu vết của nhiều thế kỷ lịch sử Philippines. Và tôi nhận ra điều khiến Intramuros đáng nhớ không chỉ là vẻ cổ kính của một “thành phố Tây Ban Nha giữa Đông Nam Á” mà còn là cách nơi đây “nuôi dưỡng” để quá khứ tiếp tục sống trong nhịp thở của Manila hôm nay.