Kết nối hệ sinh thái rừng với không gian di sản, phát triển du lịch xanh

Phát triển du lịch gắn với bảo tồn đang trở thành xu hướng bền vững nhằm khai thác hiệu quả tài nguyên thiên nhiên và giá trị di sản.

Tây Ninh chú trọng xây dựng nhiều sản phẩm du lịch đặc trưng gắn với bản sắc văn hóa địa phương, góp phần nâng cao sức hấp dẫn và đa dạng trải nghiệm cho du khách.

Tại Tây Ninh, Đề án phát triển du lịch sinh thái, nghỉ dưỡng, giải trí tại các khu rừng do Ban Quản lý các Khu di tích lịch sử cách mạng miền Nam quản lý đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2040 được kỳ vọng sẽ kết nối hệ sinh thái rừng với các di tích lịch sử cách mạng, tạo động lực đưa du lịch trở thành ngành kinh tế mũi nhọn, gìn giữ các giá trị văn hóa, lịch sử và tài nguyên thiên nhiên.

Kết nối hệ sinh thái rừng với không gian di sản

Mục tiêu xuyên suốt mà Tây Ninh hướng đến là khai thác hiệu quả lợi thế hệ sinh thái tự nhiên, vị trí địa lý và hệ thống di tích lịch sử để hình thành các sản phẩm du lịch đặc trưng, hiện đại, nâng cao chuỗi giá trị ngành du lịch, tăng tỷ trọng đóng góp vào GRDP và thúc đẩy phát triển kinh tế – xã hội. Định hướng này cũng góp phần thực hiện mục tiêu đưa du lịch trở thành ngành kinh tế mũi nhọn vào năm 2030 theo Kế hoạch số 1308/KH-UBND ngày 27/3/2026 của UBND tỉnh. Song song với phát triển du lịch, tỉnh đặt mục tiêu bảo tồn, tôn tạo các di tích lịch sử – văn hóa, giữ gìn cảnh quan thiên nhiên tạo nên bản sắc đặc trưng của du lịch Tây Ninh, tạo bước phát triển du lịch xanh, sinh thái.

Di tích lịch sử Quốc gia đặc biệt Căn cứ Trung ương Cục miền Nam nằm trong vùng lõi Vườn quốc gia Lò Gò – Xa Mát, nơi lưu giữ nhiều giá trị lịch sử, cách mạng và đa dạng sinh học.

Điểm nhấn của đề án là phát huy giá trị các khu di tích lịch sử cách mạng thông qua việc kết nối với các điểm đến du lịch trọng điểm của tỉnh và khu vực. Trong đó, di tích Căn cứ Mặt trận Dân tộc Giải phóng miền Nam Việt Nam và di tích Căn cứ Chính phủ Cách mạng lâm thời Cộng hòa miền Nam Việt Nam sẽ được kết nối với Vườn quốc gia Lò Gò – Xa Mát, Khu du lịch quốc gia Núi Bà Đen và các điểm du lịch khu vực Đồng Tháp Mười. Riêng Khu di tích Căn cứ Tỉnh ủy Tây Ninh tại Bời Lời sẽ đóng vai trò là điểm dừng chân, kết nối không gian du lịch giữa Tây Ninh và Long An cũng như các điểm đến khác.

Theo quy hoạch, ba điểm tổ chức du lịch sinh thái, nghỉ dưỡng, giải trí có tổng diện tích gần 236ha. Trong đó, khu phụ cận Căn cứ Tỉnh ủy Tây Ninh tại Bời Lời (xã Hưng Thuận) được quy hoạch khoảng 61,53ha rừng trồng để phát triển dự án du lịch sinh thái theo hình thức cho thuê môi trường rừng.
Đến năm 2030, tỉnh phấn đấu thu hút ít nhất một nhà đầu tư, hình thành bốn tuyến du lịch kết nối các di tích lịch sử với các điểm du lịch trong và ngoài tỉnh, đón trên 200.000 lượt khách, tạo việc làm cho hơn 500 lao động. Đến năm 2040, các khu di tích được định hướng trở thành điểm đến đặc sắc về văn hóa, lịch sử kết hợp du lịch sinh thái, vui chơi và giải trí.

Các di tích lịch sử, văn hóa trong Vườn quốc gia Lò Gò – Xa Mát là thế mạnh để Tây Ninh phát triển các sản phẩm du lịch sinh thái, giáo dục truyền thống mang bản sắc riêng.

Ông Nguyễn Đình Xuân, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Tây Ninh cho biết, Khu di tích Căn cứ Tỉnh ủy Tây Ninh tại Bời Lời có nhiều lợi thế phát triển du lịch sinh thái nhờ vị trí cửa ngõ, nằm trên trục kết nối Thành phố Hồ Chí Minh với Khu du lịch quốc gia Núi Bà Đen và các khu vực trung tâm của tỉnh. Lợi thế về giao thông, không gian rừng và giá trị lịch sử tạo điều kiện thuận lợi để hình thành sản phẩm du lịch đặc trưng, kéo dài thời gian lưu trú, thu hút đầu tư theo hướng xanh, bền vững. Tỉnh cần ưu tiên các mô hình phát triển du lịch xanh như sử dụng năng lượng mặt trời, tái sử dụng nước, áp dụng mô hình 3R (Reduce – giảm thiểu, Reuse – tái sử dụng, Recycle – tái chế); xây dựng cơ chế chia sẻ lợi ích giữa Ban Quản lý, doanh nghiệp và người dân nhận khoán rừng nhằm tạo sinh kế bền vững, khuyến khích cộng đồng tham gia bảo vệ rừng và bảo tồn đa dạng sinh học và phát triển các dịch vụ hướng dẫn du lịch sinh thái.
Phát triển bền vững trên nền tảng bảo tồn tài nguyên rừng

Khu du lịch quốc gia núi Bà Đen trở thành điểm đến tâm linh đặc sắc của du lịch Tây Ninh. Ảnh: Giang Phương/TTXVN

Chị Nguyễn Thị Minh Anh, du khách đến từ Thành phố Hồ Chí Minh cho biết, chị ấn tượng với không gian rừng còn nguyên vẹn của Tây Ninh cùng những giá trị lịch sử được lưu giữ tại các di tích. Việc địa phương định hướng phát triển thêm các sản phẩm trải nghiệm như trekking xuyên rừng, đạp xe, cắm trại và trải nghiệm lịch sử kết hợp công nghệ số sẽ gia tăng sức hấp dẫn cho điểm đến.

Còn anh Trần Quốc Bảo, du khách đến từ Cần Thơ chia sẻ, việc kết nối các khu rừng, Di tích lịch sử với Núi Bà Đen và Vườn quốc gia Lò Gò – Xa Mát sẽ tạo nên những hành trình trải nghiệm đặc sắc. Anh mong muốn thời gian tới sẽ có thêm các sản phẩm nghỉ dưỡng giữa rừng, quan sát động thực vật, khám phá thiên nhiên và trải nghiệm văn hóa bản địa.
Phó Chủ tịch UBND tỉnh Tây Ninh Phạm Tấn Hòa thông tin, để thực hiện đề án cần phát triển du lịch sinh thái phải gắn với bảo vệ rừng, bảo tồn thiên nhiên và gìn giữ giá trị lịch sử. Mọi hoạt động đầu tư không được ảnh hưởng đến chức năng phòng hộ của rừng, đa dạng sinh học, quốc phòng, an ninh và các di tích lịch sử – văn hóa; các công trình phải hài hòa với thiên nhiên, sử dụng vật liệu thân thiện với môi trường.
Để thu hút nguồn lực xã hội, tỉnh khuyến khích doanh nghiệp nghiên cứu, ứng dụng công nghệ, phát triển các sản phẩm du lịch có sức cạnh tranh cao, đồng thời đẩy mạnh xúc tiến đầu tư vào dự án du lịch sinh thái tại Khu di tích Căn cứ Tỉnh ủy Tây Ninh ở Bời Lời. Việc cho thuê môi trường rừng được thực hiện theo quy định của pháp luật, với mức giá thuê không thấp hơn 1% tổng doanh thu hằng năm trên diện tích thuê.

Với hệ sinh thái rừng đa dạng cùng điểm đến du lịch tâm linh, sinh thái tiêu biểu của Tây Ninh, núi Bà Đen giữ vai trò kết nối các tuyến du lịch liên vùng và thu hút hàng triệu lượt du khách mỗi năm.

Năm 2026, Tây Ninh đặt mục tiêu đón 10 triệu lượt khách, trong đó có 200.000 lượt khách quốc tế, doanh thu du lịch đạt 8.000 tỷ đồng, hướng tới đưa du lịch trở thành ngành kinh tế mũi nhọn vào năm 2030. Theo Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Tây Ninh, trong 7 tháng đầu của năm 2026, địa phương ước đón 5,7 triệu lượt khách, tăng 11,3% so với cùng kỳ; doanh thu đạt khoảng 5.000 tỷ đồng, tăng 31,6%. Đây là nền tảng quan trọng để tỉnh tiếp tục mở rộng các sản phẩm du lịch sinh thái gắn với hệ thống rừng và di tích lịch sử.
Việc triển khai Đề án phát triển du lịch sinh thái, nghỉ dưỡng, giải trí tại các khu rừng do Ban Quản lý các Khu di tích lịch sử cách mạng miền Nam quản lý sẽ tạo thêm những sản phẩm du lịch khác biệt, kết nối hiệu quả giữa tài nguyên rừng, hệ thống di tích lịch sử với các điểm đến hiện có như Khu du lịch quốc gia Núi Bà Đen, Vườn quốc gia Lò Gò – Xa Mát và vùng Đồng Tháp Mười. Đây được kỳ vọng sẽ là động lực quan trọng để kéo dài thời gian lưu trú, gia tăng mức chi tiêu của du khách, nâng cao sức cạnh tranh của du lịch Tây Ninh và hiện thực hóa mục tiêu phát triển du lịch xanh, bền vững trong giai đoạn tới.