Huyền thoại Vũng Rô

Từ Đà Nẵng, chúng tôi rong ruổi qua những miền đất Tây Nguyên, từ Buôn Ma Thuột, Pleiku đến Đà Lạt, rồi xuôi về biển Nha Trang và Phú Yên.

Nghi thức tưởng niệm các Anh hùng liệt sĩ tại bến Tàu Không số Vũng Rô. Ảnh: Tư liệu

Điểm dừng chân mà chúng tôi mong đợi nhất là Vũng Rô – nơi ghi dấu những chuyến tàu không số huyền thoại và cũng là nơi gợi nhớ về hai người con Điện Bàn đã anh dũng hy sinh vì Tổ quốc: Anh hùng Nguyễn Phan Vinh và liệt sĩ Nguyễn Văn Tương.

Cuộc hội ngộ sau gần nửa thế kỷ

Chia tay Đà Lạt mộng mơ, chúng tôi xuôi về thành phố biển Nha Trang trên cung đường hơn một trăm ba mươi cây số. Con đường vượt đèo Khánh Lê như một bản trường ca của núi rừng. Đèo nối đèo, dốc nối dốc, những khúc cua ôm lấy sườn núi dựng đứng; một bên là vách đá, một bên là vực sâu hun hút. Có lúc mây trắng ùa xuống mặt đường, chiếc xe như bồng bềnh trôi giữa biển mây. Tôi vừa chăm chú cầm lái, vừa thầm cảm phục những người đã mở nên con đường kỳ vĩ nối cao nguyên với biển.

Đèo Khánh Lê tuy hiểm trở nhưng đẹp đến mê hồn. Những dòng thác trắng từ lưng chừng núi đổ xuống, những cánh rừng xanh thẳm trải dài bất tận, tất cả tạo nên một bức tranh thiên nhiên hùng vĩ. Mỗi khúc quanh lại mở ra một cảnh sắc mới, khiến chúng tôi nhiều lần phải dừng xe để ngắm nhìn và hít thật sâu bầu không khí trong lành của núi rừng.

Chiều muộn, Nha Trang hiện ra trong màn mưa thu. Dẫu trời không nắng, con đường Trần Phú chạy dọc bờ biển vẫn mang vẻ đẹp trẻ trung và quyến rũ. Sóng biển miệt mài vỗ bờ, hàng dừa nghiêng mình trong gió, dòng người vẫn tấp nập giữa phố biển.

Sáng hôm sau, chúng tôi tiếp tục theo Quốc lộ 1A hướng về Phú Yên. Đây cũng là điểm hẹn mà chúng tôi mong chờ nhất trong chuyến đi. Gần nửa thế kỷ trước, cùng nhiều bạn bè từng học lớp Trung cấp Chính trị Quảng Nam – Đà Nẵng sau ngày đất nước thống nhất. Năm tháng trôi qua, mỗi người một công việc, một miền quê, một cuộc đời; vậy mà tình bạn năm xưa vẫn còn nguyên vẹn.

Vừa qua cầu Đà Rằng, anh Nguyễn Văn Tân, nguyên Ủy viên Ban Thường vụ Tỉnh ủy, Trưởng ban Tuyên giáo Tỉnh ủy Phú Yên, đã đứng chờ từ sớm. Đi cùng còn có anh Lý Công Nhị, nguyên Chủ tịch HĐND thành phố Tuy Hòa và anh Nguyễn Văn Súy, nguyên Phó Bí thư Đảng ủy Khối các cơ quan tỉnh.

Những mái tóc đã bạc, những khuôn mặt hằn dấu thời gian. Nhưng chỉ sau cái bắt tay thật chặt, khoảng cách của gần 50 năm như tan biến. Tiếng cười lại rộn lên như thuở còn ngồi chung một lớp học. Đã gần hai giờ chiều mà câu chuyện vẫn chưa muốn dừng. Sau ít giờ nghỉ tại khách sạn Công đoàn bên bờ biển, chúng tôi lại lên xe hướng về Vũng Rô.

Nơi biển xanh kể chuyện lịch sử

Con đường từ Tuy Hòa lên Đèo Cả đẹp như một dải lụa vắt giữa biển và núi. Chỉ hơn ba mươi cây số nhưng mỗi khúc quanh lại mở ra một bức tranh thiên nhiên tuyệt đẹp.

Vịnh Vũng Rô nằm nép mình dưới chân Đèo Cả. Mặt nước xanh biếc, bốn bề núi ôm lấy biển, không gian bình yên đến mức khó ai có thể hình dung nơi đây từng là một địa bàn chiến đấu và vận chuyển vũ khí vô cùng khốc liệt trong những năm chiến tranh.

Đứng trước Vũng Rô, tôi không chỉ nhìn thấy vẻ đẹp của biển trời hôm nay, mà còn như nhìn thấy bóng dáng những chiếc tàu không số năm xưa âm thầm vượt sóng.

Cuối năm 1964 và đầu năm 1965, những chuyến tàu từ miền Bắc bí mật vận chuyển vũ khí vào chiến trường miền Nam đã cập bến Vũng Rô. Sau khi chuyến tàu thứ tư cập bến vào đêm 15/2/1965, tuyến vận chuyển bị địch phát hiện. Để bảo vệ bí mật của tuyến đường Hồ Chí Minh trên biển, cán bộ, chiến sĩ đã phải phá hủy, đánh chìm chính con tàu của mình.

Giữa không gian yên bình của Vũng Rô, câu chuyện lịch sử ấy khiến lòng người không khỏi xúc động. Tôi càng nghẹn lòng khi nhớ đến hai người con của quê hương Điện Bàn đã anh dũng hy sinh trên chuyến tàu lịch sử ấy: Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Nguyễn Phan Vinh, quê Điện Nam nay là phường Điện Bàn Đông, và liệt sĩ Nguyễn Văn Tương, quê Điện Thắng nay là phường An Thắng.

Biển hôm nay vẫn xanh, trời vẫn rộng. Những con sóng vẫn miệt mài xô bờ. Nhưng dưới lòng biển ấy và trên vùng đất này vẫn còn lắng đọng biết bao máu xương của những người con đã hiến dâng tuổi xuân cho Tổ quốc.

Chiều xuống chậm trên Vũng Rô. Chúng tôi đứng lặng khá lâu trước tượng đài và khu di tích. Không ai bảo ai, mỗi người đều dành một khoảng lặng trong lòng để tưởng nhớ những người đã nằm xuống. Trong khoảnh khắc ấy, vẻ đẹp của Vũng Rô dường như càng trở nên sâu sắc. Thiên nhiên không chỉ để ngắm nhìn. Mỗi ngọn núi, bờ biển, vịnh nước đôi khi còn lưu giữ trong mình những câu chuyện mà thế hệ hôm nay có trách nhiệm nhớ và kể lại cho mai sau.

Vũng Rô vì thế không chỉ là một danh thắng của Phú Yên. Đó còn là một địa danh lịch sử, nơi biển trời hôm nay soi bóng những năm tháng không thể nào quên của dân tộc.

Điều còn lại sau mỗi hành trình

Rời Vũng Rô, xe chúng tôi chậm rãi men theo con đường ven biển. Phía sau, vịnh biển vẫn xanh dưới chiều muộn. Núi Đèo Cả lùi dần, nhưng hình ảnh những tàu không số và câu chuyện về những người đã nằm lại nơi đây cứ còn trong tâm trí.

Cảnh đẹp rồi có thể đến một ngày ta quên. Những cung đường, những thành phố, những vịnh biển ta đi qua rồi cũng sẽ trở thành ký ức. Nhưng những tấm lòng chân thành và những người bạn đã cùng mình đi qua năm tháng thì khác. Họ ở lại trong ký ức, đôi khi chỉ bằng một cái bắt tay, một bữa cơm, một câu chuyện cũ hay một trận cười vang cùng những mái đầu đã bạc.

Biển Vũng Rô vẫn xanh. Những con sóng vẫn miệt mài tìm về bờ. Và trong tiếng sóng ấy, chúng tôi như nghe được lời nhắc nhở của những người đã khuất: hãy sống sao cho xứng đáng với những gì thế hệ mình đã nhận được từ hôm qua.

Để rồi một ngày, khi mái tóc đã bạc hơn, bước chân đã chậm hơn, chúng tôi vẫn có thể cùng nhau trở lại những miền ký ức ấy và nói với nhau rằng: Đất nước này thật đẹp. Quê hương này thật nghĩa tình. Và những người đã hy sinh cho Tổ quốc – dù đã đi xa – vẫn chưa bao giờ rời khỏi ký ức của những người đang sống.