Nà Hang huyền thoại

Sau sáp nhập, xã Nà Hang gồm xã Thanh Tương, xã Năng Khả và thị trấn Na Hang. Nằm ở điểm hội tụ của hai con sông lớn sông Gâm và sông Năng, cùng với những dãy núi trùng điệp; vùng đất này mang một vẻ đẹp hoang sơ, hùng vĩ song cũng rất thơ mộng, hữu tình.

Nà Hang không chỉ là điểm đến du lịch mà còn là kho tàng truyện cổ đầy bản sắc, ai đến một lần cũng nhớ.

Chuyện về núi Pác Tạ

Chỉ cần đặt chân đến đèo Cổ Yểng, xã Thanh Tương cũ, phóng tầm mắt ra xa, bất kỳ ai cũng đều trầm trồ trước vẻ hùng vĩ của ngọn núi Pác Tạ sừng sững vươn lên trong những đám mây mơn man, uy nghiêm soi bóng xuống lòng hồ thủy điện. Người dân họ bảo, nói núi Pác Tạ là biểu tượng của Nà Hang quả không sai.

Theo lớp người già, ngọn núi cao hùng vĩ này còn có tên khác là Núi Voi bởi có hình dáng của một chú voi cúi đầu bên nậm rượu. Chuyện xưa kể rằng: Khi xưa giặc ngoại xâm sang xâm chiếm bờ cõi, nhân dân ta dồn sức tập trung binh lực, trong đàn voi mà dân làng tập trung được có một con voi đực đầu đàn hết sức hung dữ, không ai có thể thuần dưỡng được. Song có một người quản tượng từ phương xa đến và xin đảm nhiệm công việc này.

Núi Pác Tạ, xã Nà Hang.

Đầu tiên, ông chặn tất cả các dòng nước quanh vùng voi sinh sống, ba ngày sau khi voi đã khát lắm, ông mới đổ rượu vào mỏm đá, voi lần đến đó để uống thay nước. Lâu dần voi đã quen với rượu và người quản tượng. Ngày xuất trận voi rượu hùng dũng đi đầu, sát thương biết bao quân giặc. Giặc tan, nhà vua mừng mở tiệc phong cho voi làm Voi Quận Công và mở tiệc thiết đãi tướng sĩ linh đình, đêm đó voi hóa, đến sáng hôm sau người ta thấy chú voi và nậm rượu đã hóa đá trở thành ngọn núi Pác Tạ sừng sững giữa trời xanh.

Ông Hoàng Minh Đằng, Nguyên Trưởng Phòng Văn hóa thông tin huyện Na Hang cho biết, đi đâu xa về nhìn thấy ngọn Pác Tạ là thấy nhà của mình, quê hương mình. Kỳ lạ thay, mỗi góc nhìn núi lại hiện lên hình dáng khác nhau. Có góc thấy con voi trầm ngâm, có góc thấy nậm rượu khổng lồ, thoắt hiện trong mây vờn bên hồ thủy điện Tuyên Quang gắn với nhiều truyền thuyết về mảnh đất “99 ngọn núi, Phượng Hoàng bay về đây làm tổ”. Dù ở mảnh đất này từ lâu, nhưng nhiều người Nà Hang không khỏi tò mò về sự huyền bí, linh thiêng của nó.

Cây nghiến di sản tại thôn Bản Bung, xã Nà Hang được giữ gìn qua nhiều thế hệ.

Nằm dưới chân núi Pác Tạ có dấu tích của một ngôi đền cổ, điểm hợp lưu giữa hai dòng sông thờ vị hôn thê người địa phương của vị tướng giỏi Chiêu Văn Vương – Trần Nhật Duật lúc đó đang trấn thủ vùng đất Tuyên Quang để đánh đuổi quân Nguyên Mông lần thứ 2. Qua nhiều lần thay đổi vị trí, trùng tu, năm 2008 đền Pác Tạ được khởi công xây dựng lại, năm 2009 khánh thành và được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch xếp hạng Di tích Quốc gia. Vị hôn thê của tướng quân Trần Nhật Duật được người dân suy tôn làm Thánh Mẫu dưới ngọn Tạ sơn huyền sử.

Nét văn hóa phong phú mang đậm tính truyền thống

Đến với Nà Hang là dịp du khách có thể thả hồn vào những phong cảnh nên thơ. Giữa cái bảng lảng của mây trời vùng cao, những mái ngôi nhà sàn nâu xám nằm đơn sơ chênh vênh bên sườn núi và được tận mắt chứng kiến bàn tay khéo léo của người con gái dân tộc Tày, Dao bên khung cửi để dệt nên những tấm thổ cẩm đậm sắc thái.

Nhưng sức cuốn hút của vùng đất này không chỉ dừng ở đó, du khách đến đây còn bị hấp dẫn bởi nét văn hóa độc đáo của nhiều dân tộc. Đó là những làn điệu hát Then, hát lượn, hát cọi của đồng bào dân tộc Tày bên cây đàn tính; là lễ hội Lồng Tồng của người Tày, lễ cấp Sắc, lễ tơ hồng, lễ rước dâu của người Dao, lễ cưới của người Tày… Tất cả kết hợp hài hòa tạo nên nét đẹp của một vùng văn hóa đa sắc tộc.

Phục dựng đám cưới của người Tày tại thôn Nà Làng, xã Nà Hang.

Năm 2007, Công trình thủy điện Tuyên Quang hoàn thành đưa vào sử dụng, hồ sinh thái Na Hang – Lâm Bình trở thành một vùng hồ rộng 8.000 ha với cảnh quan thiên nhiên sơn thủy hữu tình làm say đắm lòng người. Những cánh rừng nguyên sinh có cây nghiến nghìn năm tuổi và loài voọc mũi hếch được ghi trong Sách Đỏ thế giới.

Đồng chí Nguyễn Tiến Sỹ, Phó Chủ tịch UBND xã Nà Hang chia sẻ, khách du lịch đến Nà Hang ngỡ ngàng bởi cảnh đẹp, vẻ hoang sơ, thuần khiết của những cánh rừng nguyên sinh, những dòng thác đổ xuống bọt trắng xóa, khí hậu mát mẻ, dễ chịu và trong lành. Ai đi một lần cũng đều nhớ và là những kỷ niệm về sự mộc mạc, đôn hậu của người dân là ấn tượng khó phai.

Định hướng thời gian tới, xã Nà Hang sẽ tiến hành đánh giá tổng thể các điểm du lịch tiêu biểu tại thôn Bản Bung – khu vực được xem là “trái tim” của du lịch sinh thái xã Nà Hang. Nổi bật trong hành trình là các điểm đến giàu giá trị cảnh quan và sinh thái như hang Bó Kim, cây Nghiến di sản Việt Nam, tuyến khám phá khu bảo tồn thiên nhiên Tát Kẻ – Bản Bung, cùng với suối đá đỏ, rừng chè cổ thụ và khu vực cây Lim Tứ Trụ. Những địa danh này không chỉ mang vẻ đẹp hoang sơ, kỳ thú mà còn mở ra tiềm năng lớn để phát triển các loại hình du lịch trải nghiệm, du lịch sinh thái và du lịch cộng đồng.