Giải mã thế hệ HIFI: Lương cao, tiêu nhiều và bất an

Một người có lương cao nhưng luôn lo cuối tháng thiếu tiền, lo mất việc sẽ không xoay xở được, lo không bao giờ mua nổi nhà… nhìn chung là thấy bất an tài chính.

Đó cũng là nghịch lý đang xảy ra với không ít người trẻ hiện nay. Bề ngoài, họ sở hữu cuộc sống mà nhiều người mơ ước: mức lương 50, 70 hay 100 triệu đồng/tháng, sống ở các thành phố lớn, có khả năng mua sắm, du lịch, trải nghiệm và theo đuổi phong cách sống hiện đại. Nhưng phía sau vẻ ngoài đủ đầy ấy đôi khi lại là cảm giác thiếu chắc chắn về tiền bạc.

Nhóm người này được gọi là HIFI – viết tắt của High Income, Financially Insecure (thu nhập cao nhưng bất an tài chính). Đây là khái niệm dùng để mô tả những người có thu nhập tốt nhưng vẫn sống trong trạng thái lo âu vì tiền, không cảm thấy mình thật sự ổn định dù kiếm được nhiều hơn mặt bằng chung.

Kiếm nhiều tiền, tiêu bạt mạng

Theo Sherwood News, HIFI chủ yếu là Millennials và Gen Z. Đây là những người hướng đến lối sống chỉn chu, hiện đại, thậm chí sang trọng. Họ muốn xây dựng hình ảnh “old money” – phong thái giàu có lâu đời, hoặc “quiet luxury” – kiểu xa xỉ kín đáo, tinh tế.

Bên cạnh đó là nhu cầu mua sắm các món đồ thời trang, mỹ phẩm, công nghệ hay trải nghiệm đang thành xu hướng trên mạng xã hội, được người nổi tiếng hoặc influencer giới thiệu.

Nói cách khác, HIFI tiêu dùng giống như những người cùng thế hệ để cảm thấy mình không bị tụt lại, được công nhận trong cộng đồng và thể hiện vị trí xã hội nhất định. Nhưng để duy trì điều đó, mức lương dù cao vẫn phải căng ra để theo kịp.

Chưa kể, sống ở đô thị lớn đồng nghĩa với việc thu nhập bị chia nhỏ cho tiền thuê nhà, ăn uống, đi lại, chăm sóc bản thân, giải trí và vô số chi phí phát sinh khác. Sau khi thanh toán tất cả, khoản tiền còn lại để tiết kiệm đôi khi bằng 0, thậm chí âm.

Vì thế mới có những người nhìn qua rất ổn: làm việc ở tập đoàn lớn, ăn mặc đẹp, du lịch đều đặn, thường xuyên check-in quán xịn. Nhưng thực tế, họ vẫn sống trong guồng quay lương về rồi lương đi, khó tạo được lớp đệm an toàn dài hạn.

HIFI khác gì HENRY?

HIFI dễ bị nhầm lẫn với HENRY – viết tắt của High Earners, Not Rich Yet (thu nhập cao nhưng chưa giàu). Tuy nhiên, tinh thần của hai khái niệm này khá khác nhau.

HENRY có thể là những người kiếm tiền tốt, đang trong quá trình tích lũy tài sản, đầu tư hoặc xây dựng nền tảng tài chính nên chưa thể gọi là giàu. Họ là nhóm “đang đi lên”.

Trong khi đó, HIFI mô tả trạng thái thu nhập cao nhưng tài chính mong manh vì chi tiêu quá mạnh tay hoặc mức sống tăng nhanh hơn khả năng tích lũy.

Ví dụ, hai người cùng có thu nhập 80 triệu đồng/tháng. Một người dùng phần lớn thu nhập để đầu tư, trả góp mua nhà, xây dựng tài sản – người đó có thể là HENRY. Người còn lại chi mạnh vào mua sắm, du lịch, ăn uống, nhưng luôn thấy áp lực tiền bạc – đó là HIFI.

Muốn sống tốt không sai, nhưng cái giá ngày càng đắt

Một trong những lý do dẫn đến hiện tượng HIFI đến từ việc người trẻ ngày càng có nhu cầu sống tốt hơn thế hệ trước ở cùng độ tuổi. Họ không chỉ muốn đủ ăn đủ mặc, mà còn muốn ăn ngon mặc đẹp, có nhiều trải nghiệm: tập gym, đi concert, du lịch, học thêm kỹ năng, ăn uống chất lượng, đầu tư ngoại hình, chăm sóc tinh thần,…

Những nhu cầu đó hoàn toàn chính đáng. Vấn đề nằm ở chỗ chi phí để duy trì một cuộc sống có gu đang ngày càng cao.

Thêm vào đó, MXH liên tục tạo ra những chuẩn mực sống mới: outfit đẹp, không gian sống đẹp, kỳ nghỉ đẹp, cuộc đời đẹp. Khi nhìn thấy bạn bè đồng trang lứa hoặc influencer liên tục nâng cấp cuộc sống, nhiều người dễ rơi vào tâm lý mình cũng phải theo kịp. Từ đó, chi tiêu không còn chỉ phục vụ nhu cầu cá nhân, mà còn trở thành cách để cảm thấy mình không bị tụt lại.

Một đặc trưng khác của HIFI là mức sống tăng lên theo thu nhập. Lương tăng 5 triệu, nhưng chi tiêu cũng tăng 7 triệu. Thu nhập tốt hơn kéo theo việc chọn căn hộ tốt hơn, ăn uống tốt hơn, mua đồ tốt hơn, du lịch nhiều hơn. Những nâng cấp này diễn ra rất tự nhiên, đến mức nhiều người không nhận ra.

Kết quả là dù lương ngày càng cao, HIFI tiêu càng nhiều và không thể tiết kiệm, không có cảm giác dư dả.

Góc nhìn công bằng hơn về HIFI

Nói đi cũng phải nói lại, cần nhìn nhận công bằng rằng không phải ai thuộc nhóm HIFI cũng sống phô trương hay thiếu trách nhiệm.

Nhiều người trẻ bước vào tuổi trưởng thành trong bối cảnh giá nhà tăng mạnh, chi phí sống leo thang, kinh tế nhiều biến động. Họ kiếm được nhiều hơn thế hệ trước ở cùng độ tuổi, nhưng đồng thời cũng phải trả nhiều hơn để duy trì mức sống cơ bản.

Ngoài ra, sau những giai đoạn bất ổn toàn cầu, không ít người hình thành tâm lý sống cho hiện tại bởi nếu tương lai khó đoán, thì tận hưởng hôm nay cũng là một lựa chọn dễ hiểu. Vì thế, HIFI không đơn giản là câu chuyện tiêu xài quá tay. Nó còn phản ánh cảm giác bất an của một thế hệ sống giữa nhiều cơ hội nhưng cũng đầy áp lực.

Với một số người, HIFI là giai đoạn chuyển tiếp ngắn. Họ bắt đầu kiếm được tiền, muốn tận hưởng thành quả lao động, muốn đầu tư cho bản thân và nâng cấp chất lượng sống, nhưng nền tảng tài chính vẫn chưa đủ vững chắc.

Tuy nhiên, thoát khỏi trạng thái HIFI không có nghĩa là phải sống kham khổ hay từ bỏ mọi niềm vui. Điều đó chỉ đơn giản là học cách tiêu tiền theo những giá trị mình thật sự yêu thích, biết phân biệt giữa thứ mình muốn có và thứ mình mua chỉ để thể hiện. Đó cũng là việc xây dựng quỹ dự phòng trước khi nâng cấp lối sống, tăng tài sản song song với tăng thu nhập và không để mức sống phình to sau mỗi lần tăng lương.