Giải mã những hình ảnh ẩn dụ về tôn giáo trong ‘The first omen’
Kể từ phần phim đầu tiên ra mắt năm 1976, thương hiệu The Omen luôn ẩn chứa rất nhiều chi tiết về Thiên Chúa giáo, Kinh Thánh và quỷ Satan.
Nhờ vậy mà phim có một lượng khán giả đông đảo bởi nội dung có chiều sâu, ý nghĩa. Phát huy thế mạnh đó, The First Omen (tựa Việt: Điềm báo của quỷ) cũng mang đến một câu chuyện hấp dẫn và hàng loạt ẩn dụ quanh sự ra đời của ác quỷ.
Tên gọi của nhân vật chính
Nhân vật chính của The First Omen mang tên Margaret (Nell Tiger Free), trong tiếng Ba Tư có nghĩa là “đứa con của ánh sáng” (the child of light). Còn tên của Lucifer trong tiếng Latinh có nghĩa là “kẻ mang ánh sáng” (light bringer). Chi tiết này ngầm ám chỉ mối quan hệ giữa Margaret và chúa quỷ của địa ngục ngay từ đầu phim.
Margaret trong văn hóa Hy Lạp còn có nghĩa là “ngọc trai”. Trong Kinh Thánh, Thánh Matthew đã nhắc tới Thiên đàng như sau: “Nước Trời lại cũng giống như chuyện một thương gia đi tìm ngọc đẹp. Tìm được một viên ngọc quý, ông ta ra đi, bán tất cả những gì mình có mà mua viên ngọc ấy”. Điều này cho thấy Margaret chính là những gì tốt đẹp nhất ở giữa một Giáo hội suy đồi.
Ý nghĩa tên của Carlita
Trong tiếng Tây Ban Nha, tên Carlita ( Nicole Sorace) có nghĩa là “người mạnh mẽ”, còn tiếng Latinh lại có nghĩa là “tự do”. Trong phim, Carlita bị mọi người xa lánh vì tính cách có phần lập dị. Trên thực tế, cô bé thường xuyên bị cấm túc vì bất tuân lời của Viện Mẫu Silvia (Sônia Braga).
Bất kỳ nhân vật nào dám làm trái lời Cha xứ hay Ma sơ cũng đều bị tước đi khả năng lên tiếng. Chi tiết gợi nhớ đến những vết nhơ của Giáo hội trong lịch sử như cuộc săn phù thủy nhằm đàn áp nhóm phụ nữ cấp tiến thời Trung cổ.
Hình ảnh suy đồi của Giáo hội
Dù lấy bối cảnh một cô nhi viện do Giáo hội quản lý nhưng bộ phim khéo léo xây dựng hình ảnh các Ma sơ trở nên suy đồi, như cách họ trò chuyện với những b.é g.ái về những thứ tục tĩu, rít t.huốc l.á chuyên nghiệp của một nữ tu, hay những ánh mắt lén lút v.ụng t.rộm nấp sau những vách tường dày thánh thiện hàng trăm năm.
Ngay ngày đầu tiên Margaret tới cô nhi viện thì người bạn cùng phòng Luz Valez (Maria Caballero) đã rủ cô đi đến một quán bar với trang phục gợi cảm. Điều này đã ám chỉ trước những bi kịch sắp tới hay thân phận thật sự của Luz.
Sự ra đời của Damien
Trong The Omen, khi Robert Thorn ( Gregory Peck) đào ngôi mộ của mẹ Damien lên thì nhìn thấy xương của một con chó rừng. Phần phim The First Omen đã chỉnh sửa lại khi con chó thực chất là cha của Damien và là hiện thân của ác quỷ. Dường như Giáo hội đã triệu hồi nó lên từ một nghi lễ tà đạo nào đó.
Sau đó, họ liên tục cho con chó phối ngẫu với phụ nữ và sinh ra những đ.ứa b.é con người như cái cách Chúa Trời cho phối ngẫu Adam và Eve. Vì những đ.ứa b.é sinh ra đều là nữ, Giáo hội lại mất thêm nhiều năm để đợi chúng lớn lên và tiếp tục để con chó rừng g.iao p.hối với chính con gái của mình để cho ra đời đ.ứa t.rẻ Phản Chúa.
Hành động miêu tả con chó rừng đang c.ưỡng h.iếp chính con gái mình vừa kinh hoàng vừa là ẩn ý về sự lạm dụng quyền lực. Việc những b.é g.ái bị vứt bỏ sau khi được thụ thai cũng nói lên tác hại của chế độ phụ hệ, với Giáo hội cho rằng chỉ một người đàn ông mới có đủ quyền lực để thay đổi thế giới.
Ý nghĩa hình tượng con chó rừng
Ngoài đời, chó rừng thường ẩn mình vào ban ngày và xuất hiện vào ban đêm, đi theo bầy để săn những sinh vật yếu đuối hoặc không có khả năng tự vệ. Chó rừng sẽ ăn bất cứ thứ gì nhưng chỉ chiến đấu với thứ mà nó có thể dễ dàng chế ngự. Vì thế mà trong Kinh Thánh, chó rừng tượng trưng cho sự ranh mãnh, tàn bạo và m.áu l.ạnh.
Bên cạnh đó, chó rừng còn là biểu tượng của Anubis – vị Tử Thần của người Ai Cập cổ. Vì thời gian dài chịu kiếp nô lệ của Ai Cập mà người Do Thái xem hình ảnh Anubis hay chó rừng đồng nghĩa với sự tà ác. Do đó mà The Omen và The First Omen dùng hình tượng chó rừng để thể hiện một hình ảnh của ác quỷ trên mặt đất.
The First Omen (tựa Việt: Điềm báo của quỷ) đang chiếu tại các rạp trên toàn quốc.
Sau 5 lần chỉnh sửa mới được ra rạp, độ kinh dị của 'The First Omen' ra sao?
'The First Omen' tạo cảm giác rùng rợn chủ yếu qua các trường đoạn "body horror" (kinh dị cơ thể). Xét về kịch bản, tác phẩm dừng ở mức khá, sở hữu không ít 'sạn'.
Trailer The First Omen
The First Omen (tựa Việt: Điềm báo của quỷ) được quảng bá sẽ khai thác nguồn gốc ra đời của Damien Thorn - phản diện chính của loạt phim gốc. Chuyện phim lấy bối cảnh những năm 1970, khi sơ tập sự Margaret (Nell Tiger Free đóng) được triệu đến một nhà thờ tại Rome để làm lễ khấn trọn đời. Tại đây, Margaret nhận thấy nhiều dấu hiệu bất thường từ các nữ tu, cũng như nghe được những tiếng rên khóc không rõ từ đâu. Những sự kiện rùng rợn sau đó cứ thế diễn ra, khiến Margaret tin rằng nhà thờ này đang tìm cách lai tạo một thực thể mang tên "Kẻ chống Chúa".
The First Omen là phần t.iền truyện của thương hiệu phim kinh dị nổi tiếng The Omen. 20th Century Studios
Kịch bản táo bạo
Năm 1976, The Omen ra mắt và nhận được sự quan tâm của cộng đồng yêu điện ảnh nhờ tình tiết hấp dẫn, cùng diễn xuất ấn tượng của sao nhí Harvey Spencer Stephens trong vai "đứa con của quỷ" Damien Thorn. Nhiều khán giả còn nhận định tác phẩm là t.iền thân của thể loại kinh dị "evil child" (đ.ứa t.rẻ tà ác), ra đời trước cả những phim nổi tiếng thuộc chủ đề này như Children of the Corn (1984) và Village of the Damned (1995). Tính cả t.iền truyện The First Omen, thương hiệu có tổng cộng 6 phim điện ảnh và 2 phim truyền hình.
Trong loạt phim gốc và bản remake The Omen (2006), Damien Thorn khiến người xem lạnh sống lưng: Ẩn sau vẻ ngoài ngây thơ của một đ.ứa t.rẻ là một trái tim quái vật, không từ thủ đoạn nào để thỏa mãn tà ác bên trong mình. Sự đối nghịch giữa hình hài vật lý và hình tượng quỷ dữ mà Damien đại diện mang đến sức hút cho nhân vật.
Đến The First Omen, việc Damien vắng mặt khiến phim thay đổi thể loại, kết hợp supernatural horror (kinh dị tâm linh) và body horror (kinh dị hình thể). Tuy nhiên, yếu tố kinh dị tâm lý chỉ được khắc họa thoáng qua, chủ yếu xoay quanh những tưởng tượng trong tâm trí bất ổn của Margaret. Số lượng cảnh jump-scare (dọa ma) vì thế cũng rất ít.
Phim tập trung vào kinh dị hình thể, qua cảnh "đỡ đẻ" cho quỷ. 20th Century Studios
Ngược lại, yếu tố kinh dị hình thể được khắc họa sâu sắc. Trả lời trang Collider, đạo diễn phim Arkasha Stevenson nói The First Omen phải trải qua 5 lần chỉnh sửa, trước khi nhận xếp hạng NC-17 (dành cho người trên 17 t.uổi). Theo quan sát của Thanh Niên, nhiều khán giả trong suất chiếu sớm che mặt, thỉnh thoảng la lên trong một cảnh "đỡ đẻ" cho quỷ. Nhà làm phim kết hợp hiệu ứng ánh sáng và góc quay hợp lý, cùng âm thanh rùng rợn đặc trưng, phô bày không dung tục bộ phận nhạy cảm của người phụ nữ. Sự hồi hộp không biết sinh vật gì sẽ chui ra, cùng biểu cảm co giật trong điên loạn của nhân vật nữ thực sự ám ảnh.
Chưa hết, ở một số cảnh trong phim, vài nhân vật quan trọng bị quỷ thuật thao túng. Hình ảnh họ tự tàn phá cơ thể, hay co quắp tứ chi được khắc họa chi tiết, dài hơi, mang đến cảm giác bức bối, không lối thoát. Trên thực tế, nhiều khán giả chưa biết qua về loạt phim The Omen, sẽ hiểu lầm phần phim mới cũng tương đối "nhẹ đô", thuần tâm linh như The Conjuring hay The Nun. Vì thế, việc phim có quá nhiều cảnh h.ành h.ạ thể xác cũng dễ khiến họ khó chịu.
Trên hết, phim gây sợ còn là nhờ sự góp mặt của nữ chính Nell Tiger Free. Sau vai phụ trong sê ri Game of Thrones, giới mộ điệu nhận thấy sự nỗ lực của sao n.ữ s.inh năm 1999, khi cô liên tục tham gia vào những dự án phim có yếu tố trinh thám - kinh dị "nặng đô". Xét về sắc vóc, Nell Tiger Free mang vẻ đẹp dịu dàng, trí thức, nhưng cũng khá ma mị. Nell Tiger Free thuyết phục người xem khi hóa thân đa dạng, thể hiện nhiều mặt tính cách phức tạp của nhân vật chính. Nhiều phân cảnh, chính những biểu cảm "bất thường" của Margaret khiến người xem phải rùng mình, chứ không phải ma quỷ hay quái vật.
Nell Tiger Free tỏa sáng. 20th Century Studios
Đậm đặc thông điệp tôn giáo, chính trị
Bản phim cũ mang tinh thần phản tư bản, cũng như đả kích những vết nhơ trong tôn giáo, qua hình tượng nhân vật phản diện chính. Damien Thorn được nuôi nấng trong gia đình một viên Đại sứ Mỹ. Khi trưởng thành, gã trở thành tay tài phiệt m.áu l.ạnh, đồng thời cũng là giáo chủ một tôn giáo cuồng tín. Không chỉ mang danh "Kẻ chống Chúa", Damien còn đại diện cho những điều bức bách, bất công trong xã hội Mỹ lúc bấy giờ.
Theo sát tinh thần này, The First Omen cũng cài cắm thông điệp về bạo loạn chính trị. Chọn bối cảnh những năm 1970, trên nền phim đậm chất hoài cổ, The First Omen khắc họa sâu những vụ bạo động ngoài đường phố tại Rome vào thời điểm nhiễu nhương này. Mạch kinh dị của phim không ít lần bị gián đoạn, khi các nữ tu trong nhà thờ phải chạy loạn trong các cuộc biểu tình, bị xô ngã, dẫm đạp giữa biển người biểu tình hung hãn. Trong phim, sự khủng hoảng chính trị dẫn đến việc người trẻ dần mất đức tin, hệ lụy là những nhà thờ mang danh Chúa nhưng lại tìm cách "lai giống" người và quỷ ra đời.
Tựu trung, tác phẩm vẽ nên một viễn cảnh nơi Satan thâu tóm giáo hội, khiến con người có những hành động m.an r.ợ với nhau. Yếu tố chính trị - tôn giáo dày đặc dẫn đến việc bầu không khí trong phim luôn có sự căng thẳng thường trực. The First Omen có rất ít các cảnh gây cười để làm giãn mạch phim, như cách nhiều tác phẩm kinh dị Hollywood vẫn thường làm. Không những thế, nửa đầu phim chủ yếu gây sức nặng qua thoại, thiếu kịch tính, dễ tạo cảm giác khó xem cho nhiều khán giả.
Yếu tố chính trị - tôn giáo hấp dẫn, nhưng cũng dễ gây khó xem. 20th Century Studios
Cài cắm nhiều là thế, nhưng suy cho cùng, các thông điệp "đao to búa lớn" chỉ đóng vai trò làm nền ở nửa sau phim. Hồi ba của The First Omen dễ xem hơn với nhiều cảnh hành động, nhằm khắc họa cuộc đối đầu giữa chính - tà dần trở nên khốc liệt. Tuy nhiên, điều này lại khiến các yếu tố về chính trị - xã hội được nhà làm phim dụng công cài cắm trở nên lạc lõng, có "thắt" mà không có "mở". Những ai mong chờ một kịch bản sâu sắc, hàn lâm hơn sẽ dễ thất vọng, vì suy cho cùng The First Omen vẫn là một sản phẩm điện ảnh thiên về giải trí.
Tất nhiên, phim cũng còn đó không ít điểm trừ, chủ yếu xoay quanh kịch bản. Đứng trước tình huống ngặt nghèo, các nhân vật thay vì đưa ra giải pháp hợp lý, lại chọn các lối mòn thường thấy trong phim kinh dị. Phe chính diện ngây thơ đã đành, phía phản diện cũng "tin người" không kém, khi để nhân vật chính đột nhập vào nơi cất giữ những bí mật động trời mà không có các biện pháp canh phòng, ngăn chặn.
Chưa hết, kịch bản "vẽ" thêm nhiều tuyến nhân vật mới, có lẽ để có cớ mở rộng tiếp các phần phim tiếp theo. Tuy nhiên, điều này cũng làm xuất hiện nhiều tình tiết mâu thuẫn với bản cũ, về nguồn gốc của Damien cũng như các sự kiện liên quan đến hắn trong loạt phim gốc.
Nhìn chung, The First Omen vẫn là tác phẩm điện ảnh đảm bảo được tính giải trí, đồng thời có phong cách hù dọa độc đáo, phù hợp với nhiều tín đồ phim kinh dị. Sau những buổi chiếu sớm, phim nhận nhiều bình luận tích cực từ giới chuyên môn quốc tế, từ đó tăng độ nhận diện của tác phẩm và tạo t.iền đề để nhà sản xuất "bật đèn xanh" cho những dự án liên quan.
'Điềm báo của quỷ': Hé lộ nguồn gốc rùng rợn của con trai quỷ dữ The omen là một thương hiệu kinh dị kinh điển về đ.ứa t.rẻ Damien, đằng sau vẻ ngoài ngây thơ của cậu là một con ác quỷ sẵn sàng mang tai ương đến cho nhân loại. Phiên bản phim năm 1976 được xếp hạng thứ 81 trong danh sách 100 phim kinh dị xuất sắc của thế kỷ do Viện phim Mỹ (American...