EU chưa đạt được đồng thuận trong đàm phán cấm nhập khẩu năng lượng Nga

EU tiếp tục thể hiện lập trường cứng rắn trong mục tiêu loại bỏ hoàn toàn dầu khí Nga khỏi thị trường nội khối trước 2027.

Tuy nhiên, sự khác biệt giữa Nghị viện và một số nước thành viên, đặc biệt liên quan tới nhu cầu của các quốc gia nội lục, đang khiến tiến trình đàm phán trở nên phức tạp.

Quang cảnh một phiên họp Nghị viện châu Âu. Ảnh: THX/TTXVN

Theo Euronews ngày 18/11, các cuộc đàm phán giữa Nghị viện châu Âu, Ủy ban châu Âu (EC) và chính phủ các nước thành viên về kế hoạch chấm dứt hoàn toàn phụ thuộc vào năng lượng Nga đang bước vào giai đoạn căng thẳng, khi Nghị viện phản đối mọi đề xuất miễn trừ dành cho các quốc gia nội lục. Một số nguồn tin cho biết cơ quan lập pháp này muốn ngăn chặn mọi lỗ hổng có thể duy trì dòng chảy dầu và khí Nga sang châu Âu kể từ năm 2027.

EU đang thảo luận việc cấm nhập khẩu năng lượng Nga, dựa trên đề xuất của EC hồi tháng 6 nhằm chấm dứt hoàn toàn sự lệ thuộc vào Moskva trước năm 2027. Một đồng thuận không chính thức đã hình thành giữa các chính phủ, theo đó những quốc gia có mức phụ thuộc cao như Hungary và Slovakia có thể được hưởng cơ chế tạm thời cho phép nhập khẩu trong trường hợp khủng hoảng nguồn cung.

Tuy nhiên, nhiều nghị sĩ cho rằng các điều khoản này đi ngược mục tiêu chiến lược của EU. Tỷ trọng khí đốt Nga, gồm khí đường ống và khí tự nhiên hóa lỏng (LNG), hiện chiếm khoảng 12% tổng lượng nhập khẩu của khối tính từ tháng 8/2025, giảm mạnh so với mức 45% năm 2021. Các nghị sĩ cho rằng con số này vẫn tương đương 210 tỷ euro chảy vào ngân sách Nga trong ba năm chiến sự ở Ukraine.

Trong các phiên thảo luận gần đây tại Strasbourg, một nhóm nghị sĩ thúc đẩy lệnh cấm toàn diện năng lượng của Nga từ ngày 1/1/2027. Họ cho rằng không thể tiếp tục trì hoãn việc ban hành lệnh cấm, bởi điều đó sẽ tạo tâm lý phụ thuộc kéo dài. Một số nghị sĩ cũng lập luận rằng tình trạng khó khăn của các quốc gia nội lục có thể được giảm bớt nhờ các dự án cơ sở hạ tầng đang triển khai tại Bulgaria và Romania. Các tuyến đường ống mới dự kiến vận hành trong giai đoạn 2026-2027 có thể mở rộng nguồn cung và giúp thị trường khu vực tiếp cận nhà cung cấp thay thế.

Romania đã đưa ra minh chứng cho vai trò của hạ tầng mới trong đa dạng hóa nguồn cung khí đốt. Đường ống Tuzla-Podisor dài 308 km, hoàn tất vào tháng 7, là một phần của dự án khí đốt ngoài khơi Neptun Deep tại Biển Đen. Tập đoàn vận hành hệ thống khí quốc gia Transgaz cho biết dự án sẽ từng bước nâng công suất kết nối với Hungary từ mức 2,63 tỷ m/năm hiện tại lên hơn 5,3 tỷ m vào năm 2029. Dòng khí mới có thể mang lại phương án thay thế cho Hungary và Slovakia khi họ cắt giảm phụ thuộc vào Nga.

Tuy nhiên, nhiều nhà ngoại giao EU nhận định Nghị viện đang chỉ đánh giá ở bề nổi, cho rằng Nghị viện “nhìn thấy lỗ hổng ở mọi nơi và muốn đóng lại”, trong khi năng lực hạ tầng của khu vực vẫn còn nhiều hạn chế.

Chính phủ Hungary nhìn nhận vấn đề đang thảo luận liên quan đến chủ quyền năng lượng. Bộ trưởng Ngoại giao và Thương mại Péter Szijjártó cho rằng các đề xuất được gọi là đa dạng hóa nhưng thực chất cắt đứt một trong những tuyến cung ứng năng lượng sống còn của các quốc gia nội lục. Ông lập luận rằng các quyết sách hiện nay của EU chưa tính đến rủi ro đối với an ninh năng lượng của những quốc gia này.

Ủy viên Năng lượng EU Dan Jrgensen gần đây đã thảo luận với lãnh đạo tập đoàn MOL của Hungary về các phương án giảm dần năng lượng Nga. Một lựa chọn là sử dụng tuyến ống Janaf thay cho đường ống Druzhba, nguồn cung truyền thống cho các quốc gia nội lục. Tuy vậy, MOL cho rằng Janaf chưa nâng cấp đủ để đáp ứng nhu cầu, trong khi việc vận hành không ổn định của đoạn tuyến này tại Croatia đã gây chậm trễ trong cung ứng.

Vòng đàm phán tiếp theo dự kiến diễn ra vào 20/11. Dù quan điểm còn khác biệt, các nhà đàm phán đều mong đạt thỏa thuận trước khi khép lại năm 2025.