Dự báo biến động giá dầu do rủi ro địa chính trị và cân đối cung – cầu

Căng thẳng mới tại Trung Đông, đặc biệt sau khi Mỹ nối lại các cuộc tấn công nhằm vào Iran hôm 8/7 đã khiến giá dầu thế giới tăng mạnh trở lại.

Giá dầu Brent có thời điểm tăng hơn 5%, tiến sát mức 80 USD/thùng khi giới đầu tư lo ngại nguy cơ gián đoạn nguồn cung qua eo biển Hormuz – tuyến vận chuyển năng lượng quan trọng hàng đầu thế giới.

Tháp khoan dầu tại Qamishli, tỉnh Hasakah, Syria. Ảnh: THX/TTXVN

Tuy nhiên, các chuyên gia nhận định dù căng thẳng địa chính trị có thể tiếp tục đẩy giá dầu lên cao trong ngắn hạn, triển vọng chung của thị trường vẫn chịu sức ép từ nguồn cung dồi dào và nhu cầu yếu. Việc Tổ chức các nước xuất khẩu dầu mỏ (OPEC) cùng các đối tác trong nhóm OPEC tiếp tục tăng sản lượng, trong khi các nhà sản xuất ngoài OPEC mở rộng khai thác, đang làm gia tăng kỳ vọng về một thị trường dư cung.

OPEC gần đây thông báo 7 quốc gia thành viên chủ chốt, trong đó có Saudi Arabia (Arập Xêút) và Nga, sẽ tăng tổng sản lượng thêm 188.000 thùng/ngày từ tháng 8. Đây là tháng thứ 5 liên tiếp nhóm này nâng hạn ngạch khai thác, trong bối cảnh các nước từng bước đảo ngược chính sách cắt giảm sản lượng trước đó. Ngoài OPEC, sản lượng của các nước sản xuất lớn như Mỹ và Brazil dự kiến tăng khoảng 1,15 triệu thùng/ngày trong năm 2026, tiếp tục bổ sung nguồn cung cho thị trường toàn cầu.

Những thay đổi về triển vọng nguồn cung đã phần nào được phản ánh vào giá dầu khi dầu Brent hiện thấp hơn đáng kể so với mức đỉnh gần 119 USD/thùng trong thời gian căng thẳng Mỹ-Iran leo thang. Trong khi nguồn cung phục hồi, nhu cầu dầu mỏ toàn cầu vẫn chưa bắt kịp. Hoạt động sản xuất tại châu Âu và Mỹ suy yếu, cùng lượng tồn kho các sản phẩm dầu tinh chế gia tăng, đang gây thêm áp lực lên tiêu thụ.

Theo báo cáo thị trường dầu hàng tháng của Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA), nhu cầu dầu toàn cầu năm 2026 có thể giảm khoảng 1,1 triệu thùng/ngày so với năm trước. Đến năm 2027, thị trường dầu thô thế giới có thể đối mặt tình trạng dư cung khoảng 5 triệu thùng/ngày. Dấu hiệu cạnh tranh gay gắt đã xuất hiện tại thị trường dầu vật chất khi Saudi Aramco giảm giá bán chính thức dầu Arab Light cho các lô hàng giao tháng 8 tới châu Á thêm 11 USD/thùng, sau các đợt giảm giá liên tiếp trong tháng 6 và 7.

Động thái này phản ánh cuộc cạnh tranh ngày càng quyết liệt nhằm giữ thị phần tại thị trường châu Á. Dù các yếu tố cung – cầu đang dần đóng vai trò lớn hơn, rủi ro địa chính trị vẫn có thể tác động mạnh đến giá dầu. Sau khi Mỹ và Iran đạt được một thỏa thuận sơ bộ, nhiều tổ chức tài chính quốc tế đã hạ dự báo giá dầu do kỳ vọng rủi ro nguồn cung giảm bớt.

Tuy nhiên, các cuộc tấn công mới đây cho thấy căng thẳng tại Trung Đông vẫn tiềm ẩn khả năng bùng phát trở lại. Trong bối cảnh an ninh tại khu vực Vịnh vẫn mong manh, hoạt động vận chuyển qua eo biển Hormuz khó có thể hoàn toàn bình thường trong ngắn hạn.

Về trung hạn, các chuyên gia cho rằng cán cân cung – cầu sẽ dần quyết định xu hướng giá dầu. Khi xuất khẩu dầu từ khu vực Vịnh phục hồi, OPEC tiếp tục tăng sản lượng và nhu cầu toàn cầu duy trì ở mức thấp, áp lực dư cung sẽ rõ nét hơn. Công ty nghiên cứu năng lượng Rystad Energy nhận định căng thẳng địa chính trị có thể khiến giá dầu tăng theo từng thời điểm, nhưng khó đảo ngược xu hướng chung hướng tới một thị trường được cung ứng dồi dào.

Goldman Sachs cũng cho rằng sản lượng OPEC tăng cùng nhu cầu yếu sẽ hạn chế khả năng giá dầu tiếp tục tăng mạnh, trong khi mức cộng thêm do rủi ro địa chính trị sẽ dần giảm.