Dấu hỏi sau vụ tên lửa Iran xuyên thủng ‘lá chắn thép’ bảo vệ căn cứ hạt nhân Israel

Hai quả tên lửa đạn đạo Iran đã rơi xuống các khu dân cư gần một cơ sở hạt nhân được bảo vệ nghiêm ngặt ở sa mạc Negev, làm dấy lên những lo ngại mới về khả năng phòng thủ của Israel.

Một mảnh vỡ thu được trong tháng 3/2026 từ vụ đánh chặn một tên lửa của Iran gần Elad, Israel. Ảnh: NYT

Lá chắn kiên cố vẫn bị xuyên thủng

Theo tờ New York Times, ít có địa điểm nào ở Israel được bảo vệ nghiêm ngặt như cơ sở nghiên cứu và lò phản ứng hạt nhân chính, nằm cách thị trấn Dimona khoảng 13 km ở miền nam sa mạc Negev.

Tuy nhiên, tối 21/3, hai tên lửa đạn đạo của Iran đã rơi xuống các khu dân cư tại Dimona và thành phố lân cận Arad, vượt qua hệ thống phòng không nhiều tầng vốn được coi là “lá chắn thép” của Israel.

Cảnh tượng tàn phá đã khiến ngay cả những người Israel vốn quen với chiến tranh cũng bị sốc.

Điều đáng lo ngại không chỉ là thiệt hại, mà còn là việc quân đội Israel thừa nhận đã cố gắng đánh chặn các tên lửa này nhưng thất bại. Hai vụ tấn công xảy ra cách nhau khoảng ba giờ, đặt ra những câu hỏi khó chịu về hiệu quả thực sự của hệ thống phòng thủ tên lửa.

Nghi vấn về năng lực đánh chặn và nguồn dự trữ

Sự cố cũng làm dấy lên lo ngại rằng quân đội có thể đang hạn chế sử dụng các loại tên lửa đánh chặn đắt đỏ và tiên tiến nhất, trong bối cảnh kho dự trữ có thể đã bị hao hụt sau cuộc chiến kéo dài 12 ngày với Iran năm ngoái.

Những nghi ngại này có thể gia tăng nếu chiến dịch hiện tại, như Tổng tham mưu trưởng Israel Eyal Zamir nhận định, mới chỉ ở “giữa chặng đường”.

Các quan chức quân đội cho biết đang điều tra nguyên nhân thất bại nhưng chưa công bố chi tiết.

Trong chuyến thị sát hiện trường, Thủ tướng Benjamin Netanyahu gọi việc không có ai thiệt mạng là một “phép màu”, đồng thời kêu gọi người dân tuân thủ nghiêm túc cảnh báo và nhanh chóng vào hầm trú ẩn khi có tín hiệu.

Hệ thống phòng thủ nhiều tầng: Mạnh nhưng không tuyệt đối

Israel từ lâu đã xây dựng một hệ thống phòng thủ tên lửa đa tầng với sự hỗ trợ của Mỹ, nhằm đối phó với các mối đe dọa ở nhiều tầm khác nhau: Iron Dome: đánh chặn tên lửa tầm ngắn; David’s Sling: đối phó tên lửa hành trình và tầm trung; Arrow 3: đánh chặn tên lửa đạn đạo ngoài khí quyển; THAAD (Mỹ): bổ sung khả năng phòng thủ tầm cao.

Theo quân đội, tỷ lệ đánh chặn tên lửa đạn đạo Iran hiện đạt hơn 90%. Tuy nhiên, các chuyên gia nhấn mạnh rằng không có hệ thống nào đạt hiệu quả 100%.

Một tướng dự bị Israel thừa nhận: “Dimona được bảo vệ bằng nhiều lớp phòng thủ – cả của Israel và Mỹ – nhưng không có gì là hoàn hảo. Đã xảy ra một thất bại trong vận hành”.

Người dân dọn dẹp đồ đạc tại một khu phố ở Dimona, miền nam Israel, nơi bị Iran tấn công hôm 22/3/2026. Ảnh: New York Times

Có phải Israel đang “tiết kiệm” tên lửa đánh chặn?

Một điểm gây chú ý là hệ thống Arrow 3 – loại đánh chặn tiên tiến nhất – dường như không được sử dụng trong các vụ tấn công vào Dimona và Arad, theo truyền thông Israel.

Lý do có thể nằm ở chi phí và thời gian sản xuất: mỗi tên lửa đánh chặn Arrow 3 rất đắt và không thể sản xuất nhanh, buộc quân đội phải sử dụng một cách “tiết kiệm”.

Trong cuộc chiến năm ngoái, Israel từng phải ưu tiên bảo vệ các khu vực đông dân cư và cơ sở hạ tầng trọng yếu, thay vì đánh chặn mọi mục tiêu.

Dù quân đội phủ nhận việc thiếu hụt tên lửa đánh chặn, họ cũng thừa nhận đang theo dõi sát tình hình và chuẩn bị cho kịch bản chiến sự kéo dài.

Theo các nguồn tin, Bộ Quốc phòng Israel đã đề nghị Mỹ cung cấp thêm đạn dược và tên lửa đánh chặn, dù chưa rõ Washington có chấp thuận hay không.

“Đây không phải là nguồn lực vô hạn”, một chuyên gia cảnh báo, “Mỗi lần đánh chặn, chúng tôi cũng phải nghĩ đến ngày mai”.

Mối đe dọa ngày càng phức tạp từ tên lửa Iran

Khoảng 175 người đã bị thương trong hai vụ tấn công tại Dimona và Arad, trong đó ít nhất 10 người bị thương nặng. Nhiều người thoát chết nhờ kịp thời vào hầm trú ẩn.

Một nhân chứng mô tả vụ nổ “giống như sự kết hợp giữa bão và động đất”.

Trong ba tuần qua, Iran đã phóng khoảng 400 tên lửa đạn đạo vào Israel, trong đó chỉ có 4 quả xuyên thủng hoàn toàn hệ thống phòng thủ và gây thiệt hại trực tiếp. Tuy nhiên, ngay cả những mảnh vỡ từ tên lửa bị đánh chặn cũng có thể gây nguy hiểm chết người.

Đặc biệt, các tên lửa “chùm” (cluster missiles) có thể tách ra thành nhiều đầu đạn nhỏ trên không, khiến việc đánh chặn trở nên khó khăn hơn nhiều. Cách duy nhất để vô hiệu hóa loại này là đánh chặn từ ngoài khí quyển.

Ngay cả các hệ thống tiên tiến như Arrow cũng không đảm bảo thành công tuyệt đối. Việc đánh chặn đòi hỏi độ chính xác cực cao – “giống như hai viên đạn va vào nhau giữa không trung”.

Một số tên lửa Iran còn có khả năng cơ động, khiến việc tính toán quỹ đạo trở nên phức tạp hơn. Chỉ một sai lệch nhỏ trong điều kiện khí quyển cũng có thể khiến đánh chặn thất bại.

Trong khi đó, các bộ phận của tên lửa như bình nhiên liệu sau khi tách ra vẫn có thể rơi xuống mặt đất, gây nguy hiểm cho dân thường.

Những sự cố mới nhất cho thấy, dù sở hữu một trong những hệ thống phòng thủ tiên tiến nhất thế giới, Israel vẫn không thể đạt được sự bảo vệ tuyệt đối. Và khi chiến sự tiếp diễn, áp lực lên “lá chắn” này sẽ còn gia tăng.