Cắt tỉa hoa sữa ở Hà Nội chỉ là giải pháp tình thế, nên sớm di dời xa khu dân cư

Sẽ bất tiện, tốn kém nếu mỗi năm phải cắt tỉa chùm hoa sữa để “giải cứu” người dân khỏi mùi hương đậm gây ngộp thở; việc dời cây xa nhà dân nên được thực hiện sớm.

Hầu như năm nào cũng vậy, cứ đến cuối thu là hoa sữa lại trở thành chủ đề tranh luận ở Hà Nội. Mùi hương ấy với người này là cảm xúc của kỷ niệm, là sự lãng mạn của nhạc và thơ, với người khác lại là nguồn cơn của những cơn đau đầu, nhất là khi cây trổ hoa ngay trước cửa nhà, sát cửa sổ phòng ngủ hay được trồng dày đặc dọc tuyến phố đông dân cư.

Chuyện về hoa sữa càng “nóng” trên mạng xã hội sau tối 13/10, khi người dân ở Khu đô thị Bắc Linh Đàm (phường Hoàng Liệt) tổ chức xịt nước để làm rụng hoa, giảm bớt mùi của 12 cây đang nở rộ quanh khu chung cư. Ban quản lý cũng bày tỏ quan điểm rằng nên trồng các loại cây khác thay thế hoa sữa, vừa cho bóng mát, vừa đỡ gây khó chịu.

Thành phố Hà Nội đã có những động thái điều chỉnh sau khi tiếp nhận phản ánh, kiến nghị của người dân. Ngày 15/10, Sở Xây dựng Hà Nội cho biết đã lên kế hoạch triển khai các biện pháp trước mắt và lâu dài nhằm giảm mật độ cây hoa sữa ở một số nơi trên địa bàn, sau chỉ đạo của lãnh đạo thành phố về việc rà soát loại cây này tại các tuyến phố, khu dân cư.

Trước mắt, các đơn vị liên quan được giao kiểm tra những nơi trồng hoa sữa với mật độ dày, đặc biệt ở khu vực gần nhà ở, trường học, bệnh viện và những vị trí nhận nhiều phản ánh của người dân. Một trong các biện pháp được nghiên cứu là cắt tỉa hợp lý các chùm hoa để giảm mùi hương.

Những cây hoa sữa trồng mật độ dày đặc, sát nhà dân gây khó chịu, ảnh hưởng cuộc sống. (Ảnh: Viên Minh)

Đây quả là giải pháp hợp lý phù hợp với tình huống hoa sữa đang nở rộ khắp nơi, giúp cải thiện nhanh chóng chất lượng môi trường sống ở những nơi trồng dày đặc hoa sữa. Tuy nhiên, việc cắt tỉa hoa chỉ giải quyết phần ngọn, muốn xử lý căn cơ mối phiền toái cho người dân, cần giảm mật độ cây ở những nơi quá dày, đồng thời di dời những cây trồng quá sát nhà dân, thay thế bằng cây khác.

Lãnh đạo thành phố cũng đã chỉ đạo nghiên cứu giải pháp này hôm 14/10, và người đang sống cạnh mấy cây hoa sữa sai hoa như tôi rất mong chỉ đạo đó được khẩn trương thực hiện, để tháng 10 năm sau không còn phải đóng kín các cửa vào buổi tối.

Không phải ngẫu nhiên mà hoa sữa đi vào thơ và nhạc. Mùi hương ấy quả thật gợi về một miền ký ức, là dấu ấn đặc thù của mùa thu Hà Nội. Mùi hương ấy quả thật rất lãng mạn và dễ chịu nhưng chỉ khi người ta đi thoáng qua hoặc dừng lại trong chốc lát, hoặc khi hương thơm được gió gửi đến từ một khoảng cách đủ xa để bớt nồng. Còn nếu bị mùi hương đậm đặc ấy bao trùm trong thời gian tính bằng tiếng đồng hồ, những gì người ta cảm nhận là sự ngộp thở, đau đầu, chóng mặt, buồn nôn, thậm chí có cảm giác như bị ngộ độc.

Mùa hoa kéo dài hàng tháng trời, sự chịu đựng ấy thành quá tải.

Hà Nội vẫn cần hoa sữa, nhưng hãy trồng nó ở địa điểm thích hợp, không quá gần nhà dân. Đặc biệt, nếu trồng thành dãy để tạo dấu ấn thì càng nên bố trí cách thật xa khu dân cư, hoặc ở ngoại thành.

Vấn đề hoa sữa Hà Nội khiến tôi nhớ đến câu chuyện cây ngân hạnh tại Seoul, Hàn Quốc. Ngân hạnh, còn gọi là bạch quả, được trồng phổ biến trên đường phố Hàn Quốc nhờ tán lá đẹp, chuyển sang màu vàng rực rỡ vào mùa thu và khả năng chống chịu tốt với điều kiện đô thị. Tuy nhiên, cây cái cho quả có lớp vỏ ngoài phát ra mùi khó chịu khi chín. Quả rụng xuống vỉa hè vừa gây mùi, vừa khiến việc đi lại và vệ sinh đường phố thêm bất tiện.

Theo số liệu năm 2022, thành phố Seoul có 102.794 cây ngân hạnh trồng ven đường, trong đó 25.127 cây có quả, chiếm 24,4%. Để hạn chế mùi hôi và tình trạng quả rụng, thành phố tổ chức các đội thu gom quả, lắp lưới hứng quả tại 25 quận, huyện, triển khai từ trước khi quả chín và rụng xuống đường.

Sau đó, chính quyền Seoul phải thừa nhận việc thu gom quả trên diện rộng cần nhiều kinh phí nên không thể thực hiện đồng loạt hàng năm. Điều này cho thấy một sự bất tiện phát sinh theo mùa có thể kéo theo khối lượng khổng lồ công việc quản lý, huy động nhân lực và trang thiết bị. Sau đó, thành phố phải cho di dời và trồng lại bằng cây ngân hạnh không ra quả để tránh tổn thất tài chính quá lớn mỗi năm.

Từ câu chuyện trên, có thể thấy di dời cây mới là chìa khóa cho vấn đề hoa sữa. Di dời hoa sữa ra xa khu dân cư không có nghĩa là xóa bỏ loài cây đã gắn bó với ký ức của nhiều thế hệ người Hà Nội. Thành phố có thể quy hoạch những khu vực riêng để trồng cây này với mật độ phù hợp.

Người yêu hoa sữa và du khách vẫn có nơi để tìm đến thưởng ngoạn, chụp ảnh, lưu giữ những khoảnh khắc mùa thu; người không chịu được mùi hương nồng cũng không còn phải đóng kín cửa nhà hoặc thay đổi thói quen sinh hoạt. Đây là cách dung hòa nhu cầu thưởng thức cảnh quan với quyền được sống thoải mái của cư dân.