Các nguyên nhân gây suy dinh dưỡng thấp còi ở trẻ
Suy dinh dưỡng thấp còi là tình trạng trẻ chậm phát triển chiều cao và cân nặng so với bạn cùng tuổi. Chế độ ăn uống nghèo nàn, trẻ biếng ăn, các bệnh lý nhiễm trùng,… đều là những nguyên nhân gây suy dinh dưỡng thấp còi rất phổ biến.
Suy dinh dưỡng thấp còi là một trong các thể của suy dinh dưỡng, gây nên bởi sự cung cấp thiếu hụt các chất dinh dưỡng cho cơ thể. Điều này dẫn đến hậu quả là sự chậm phát triển về chiều cao cũng như cân nặng của trẻ so với bạn cùng tuổi. Có khá nhiều nguyên nhân gây suy dinh dưỡng thấp còi ở trẻ, và tình trạng suy dinh dưỡng của trẻ thường không phải là hậu quả của một nguyên nhân đơn độc mà là kết quả của sự phối hợp nhiều nguyên nhân khác nhau.
Các nguyên nhân gây suy dinh dưỡng thấp còi chủ yếu:
1. Chế độ dinh dưỡng nghèo nàn, ít năng lượng là nguyên nhân gây suy dinh dưỡng thấp còi
Chế độ dinh dưỡng nghèo nàn, ít năng lượng được cho là nguyên nhân gây suy dinh dưỡng thấp còi ở trẻ hay gặp hàng đầu. Sự thiếu hụt năng lượng trong một chế độ ăn nghèo nàn, ít dinh dưỡng không thể cung cấp đủ nguồn năng lượng cho sự hoạt động bình thường của trẻ và đáp ứng đủ cho trẻ phát triển. Điều này gây nên hậu quả là trẻ ít hoạt bát, và chậm phát triển cơ thể – suy dinh dưỡng.
Tuy nhiên, cùng với sự phát triển về kinh tế- xã hội thì số lượng trẻ bị suy dinh dưỡng thấp còi do nguyên nhân dinh dưỡng nghèo nàn, ít năng lượng ngày càng được cải thiện.
2. Kém dung nạp, kém hấp thu các chất dinh dưỡng gây suy dinh dưỡng thấp còi
Đôi khi, mặc dù cha mẹ đã cung cấp cho trẻ chế độ dinh dưỡng rất tối ưu, phù hợp lứa tuổi và nhu cầu của trẻ nhưng suy dinh dinh dưỡng thấp còi vẫn xảy ra. Nguyên nhân gây suy dinh dưỡng thấp còi trong trường hợp này có thể là do sự hấp thu kém các chất dinh dưỡng trong đường tiêu hóa của trẻ.
Thật vậy, sự rối loạn chức năng hoặc các bệnh lý tại đường tiêu hóa như viêm loét dạ dày, bệnh celiac, tiêu chảy, nôn mửa, kém hấp thu,… có thể khiến trẻ không thể hấp thu hiệu quả các thức ăn đã sử dụng để sinh năng lượng và cung cấp dưỡng chất cho cơ thể và gây suy dinh dưỡng thấp còi cho trẻ.
3. Suy dinh dưỡng do các bệnh lý nhiễm trùng
Các nhiễm trùng như nhiễm trùng trên đường tiêu hóa của trẻ, giun sán, nhiễm trùng hô hấp, sốt rét,… được cho là cũng có thể là nguyên nhân gây suy dinh dưỡng thấp còi của trẻ. Các nhiễm trùng này có thể có các biểu hiện trực tiếp tại đường tiêu hóa của trẻ, gây các biến chứng tại đường tiêu hóa của trẻ hoặc cạnh tranh trực tiếp chất dinh dưỡng với trẻ,…
Video đang HOT
Những điều này khiến chức năng hệ tiêu hóa bị rối loạn, hấp thu bị hạn chế và các chất dinh dưỡng bị thâm hụt do cạnh tranh với ký sinh trùng. Vì vậy, tình trạng suy dinh dưỡng rất dễ xảy ra ở các trẻ thường xuyên nhiễm trùng.
4. Suy dinh dưỡng thấp còi do trẻ biếng ăn
Ở rất nhiều gia đinh, ăn uống đã trở thành cuộc chiến giữa trẻ và cha mẹ khi trẻ biếng ăn. Trẻ biếng ăn dẫn đến lượng thức ăn nhập vào cơ thể thấp, mất cân đối,… điều này gây ra hậu quả là cơ thể trẻ thiếu năng lượng, dưỡng chất phục vụ cho hoạt động và phát triển, khiến suy dinh dưỡng thấp còi xảy ra.
Bên cạnh những nguyên nhân thường gặp như đã kể trên, chúng ta còn có thể gặp một số nguyên nhân gây suy dinh dưỡng thấp còi khác như trẻ bị suy dinh dưỡng từ trong bào thai, trẻ mắc các bệnh lý (bệnh tim bẩm sinh, bệnh bại não, cường giáp,…), trẻ tăng tiêu thụ năng lượng do các tình trạng đặc biệt (bỏng, chấn thương,…).
Trên đây là sự giới thiệu về một số các nguyên nhân gây suy dinh dưỡng thấp còi ở trẻ thường gặp nhất mà các bậc cha mẹ nên biết. Hãy liên hệ với các chuyên gia dinh dưỡng, bác sĩ để được giải đáp chính xác và kịp thời các thắc mắc liên quan đến chế độ dinh dưỡng cho bé.
QN
Trẻ biếng ăn, chậm lớn, học hành sa sút có thể vì lý do này, cha mẹ không nên bỏ qua
Trẻ biếng ăn, chậm lớn, suy dinh dưỡng, thiếu máu, học hành sa sút có thể do nhiễm giun đường ruột. Đây là nguyên nhân hay mắc ở trẻ nhưng nhiều cha mẹ lại bỏ qua.
Tiềm ẩn nhiều bệnh nguy hiểm
Con gái anh Giang (Nam Định) 5 tuổi nhưng chỉ nặng 12kg, rất còi cọc, biếng ăn. Gần đây cháu hay kêu đau bụng. Mỗi lần bé kêu đau bụng, vị trí bé chỉ tập trung ở xung quanh rốn. Mỗi lần con đau, anh Giang lại lấy tay xoa bụng cho con một chút là bé hết đau rồi lại chạy chơi như bình thường nên anh Giang cũng không bận tâm lắm đến biểu hiện đau bụng của con.
Gần đây, thấy bé hay sờ tay gãi hậu môn, có hôm nửa đêm bé bật dậy khóc vì ngứa hậu môn không chịu được, vợ chồng anh Giang vạch quần con ra thì thấy bé gãi đến trợt cả lỗ hậu môn. Chợt nghĩ đến giun, vợ chồng anh Giang lấy miếng vải màu đen lau quanh hậu môn của con gái thì thấy những đốm trắng nhỏ li ti trên nền vải đen. Với kinh nghiệm nhiều năm sống ở nông thôn, anh Giang khẳng định con gái đã bị nhiễm giun và việc giun chui ra ngoài lỗ hậu môn là nguyên nhân khiến bé nhiều đêm thức giấc vì ngứa hậu môn.
Nhiễm giun đường ruột sẽ khiến trẻ biếng ăn, chậm lớn, suy dinh dưỡng, thiếu máu, học hành sa sút. Ảnh minh họa
Theo Viện Dinh dưỡng quốc gia, trẻ em là đối tượng dễ bị nhiễm giun đường ruột nhất. Tại một số địa phương từng có tới 70 - 80% trẻ em bị nhiễm giun đường ruột. Trẻ thường mắc các loại giun như: giun đũa, giun kim, giun móc, giun tóc, với cường độ nhiễm rất cao và nhiễm phối hợp 2 hoặc 3, 4 loại giun.
Giun là một loại ký sinh trùng, sống chủ yếu trong đường ruột. Giun kim dễ dàng lây truyền từ người này sang người khác bằng việc vô tình đưa vật chất vào miệng. Giun móc, giun tròn và sán có thể xâm nhập cơ thể người qua việc tiếp xúc với đất bị ô nhiễm do phân của vật nuôi, con người. Ngoài ra, con người có thể bị nhiễm giun nếu ăn phải thực phẩm nhiễm trứng sán dây hoặc ấu trùng sán như thịt lợn, thịt bò sống,...
Khi cơ thể trẻ nhiễm giun sẽ dẫn tới tình trạng sau:
Chán ăn, kém hấp thu: Giun ký sinh lâu ngày làm giảm quá trình hấp thụ dưỡng chất cần thiết, khiến cơ thể thiếu hụt vitamin. Trẻ bị mất cảm giác thèm ăn, ăn mất ngon.
Giảm tình trạng dinh dưỡng: Giun ký sinh sẽ hút hết các chất dinh dưỡng dẫn đến tình trạng thiếu máu, thiếu protein.
Kém phát triển thể chất, trí tuệ: Tình trạng dinh dưỡng kém, thiếu hụt do bị giun tàn phá trong thời gian dài khiến trẻ bị kém tăng trưởng về thể chất (sức khỏe yếu, thấp còi hơn bạn bè cùng trang lứa) và trí tuệ (không tập trung, học hành sa sút).
Tiềm ẩn nhiều bệnh nguy hiểm: Nhiễm giun nếu không được chữa sớm dễ dẫn đến một số bệnh lý nghiêm trọng khác như: viêm ruột thừa, tắc và thủng ruột, rối loạn tim mạch khi nhiễm nhiều giun đũa; Nhiễm giun kim trong thời gian dài ở bé gái dễ dẫn đến tình trạng viêm âm đạo, viêm vòi trứng, nhiễm trùng tiểu.
Chu trình tái nhiễm giun
Dấu hiệu thường gặp khi trẻ nhiễm giun
Khi bị nhiễm giun, trẻ sẽ có những triệu chứng điển hình sau:
Nhiễm gây đau bụng vùng rốn ở trẻ em, bụng ỏng, gầy yếu, trẻ có thể nôn ra giun, đại tiện ra giun. Đau bụng giun thường tái đi tái lại nhiều lần.
Trẻ nhiễm giun thường khó ngủ, đôi khi đái dầm, hay quấy khóc do ngứa hậu môn vào ban đêm.
Trẻ bị rối loạn tiêu hóa, phân lúc đặc lúc lỏng, có thể nhìn thấy giun kim ở hậu môn hoặc trong phân.
Trẻ biếng ăn.
Trẻ khó chịu, thay đổi trong hoạt động hằng ngày.
Trẻ em gái có thể bị mẩn đỏ và ngứa quanh vùng âm đạo.
Có biểu hiện thiếu hụt vitamin và khoáng chất.
Có thể có máu trong phân, có biểu hiện thiếu máu hoặc thở khò khè, ho khan.
Xét nghiệm trong phân tìm trứng giun sẽ thấy có trứng giun. Trong một số trường hợp nhiều giun đũa thì siêu âm có thể phát hiện thấy hình ảnh của giun đũa.
Đau bụng vùng rốn là dấu hiệu đau bụng giun điển hình ở trẻ. Ảnh minh họa
Cha mẹ nên làm gì?
Tẩy giun cho trẻ nếu xét nghiệm phân có nhiều trứng giun hoặc khi trẻ có biểu hiện đi ngoài ra giun, nôn ra giun, ngứa hậu môn...
Nên tẩy giun bằng các loại thuốc có tác dụng với nhiều loại giun, ít độc và ít tác dụng phụ. Khi dùng thuốc tẩy giun không cần bắt trẻ nhịn ăn. Nên tẩy giun định kỳ cho trẻ trên 2 tuổi, tẩy giun 6 tháng hoặc 1 năm 1 lần.
Để phòng ngừa nhiễm giun, các thành viên trong gia đình cần rửa tay sạch bằng xà phòng trước khi ăn và sau khi đi đại tiện, tiểu tiện, thực hiện ăn chín, uống sôi, không đi chân đất để tránh ấu trùng giun móc chui qua da, không để trẻ bò lê dưới đất, không cho trẻ cắn móng tay.
Đồng thời, cần giữ gìn vệ sinh môi trường sống, sử dụng nguồn nước sạch, trị giun cho vật nuôi trong gia đình.
Phương Thanh
Lai Châu: Nâng cao chất lượng bữa ăn bán trú Việt Nam vẫn đang đương đầu với gánh nặng kép về dinh dưỡng. Tình trạng suy dinh dưỡng, đặc biệt là suy dinh dưỡng thể thấp còi ở khu vực nông thôn vẫn còn phổ biến, song hành cùng số lượng trẻ em và người lớn béo phì ở khu vực thành thị còn cao. Theo nghiên cứu từ Viện Dinh dưỡng Quốc...