Bên trong chiến dịch phản công bí mật của Ukraine tại Donbas

Giữa mạng lưới phòng thủ dày đặc, Ukraine triển khai chiến dịch bí mật tại Donbas, kết hợp bộ binh và UAV để giành lại quyền kiểm soát các vùng lãnh thổ trước mùa Đông.

Các binh sĩ thuộc Trung đoàn Hệ thống Không người lái Độc lập số 21 chuẩn bị phóng một UAV tấn công tầm trung loại “Darts” ở tỉnh Kharkiv, Ukraine, vào ngày 8/10/2026. Ảnh: Kyiv Independent

Vượt bãi mìn, sông và mạng lưới phòng thủ

Binh sĩ Ukraine Oleksandr, 37 tuổi, cho biết anh từng thoát hiểm khi vượt qua một cánh đồng đầy mìn và một con sông nằm trong tầm hỏa lực pháo binh Nga, trước khi bị các UAV góc nhìn thứ nhất (FPV) truy đuổi.

Oleksandr tham gia chiến dịch Vivaldi, một hoạt động phản công được giữ bí mật từ đầu năm cho đến gần đây tại khu vực Lyman, phía Bắc tỉnh Donetsk. Theo các chỉ huy Ukraine tham gia chiến dịch, mục tiêu là cải thiện vị trí phòng thủ, góp phần bảo vệ những khu vực còn do Ukraine kiểm soát tại Donbas trước khi mùa Đông đến.

Một trong những nhiệm vụ đầu tiên là vượt qua bãi mìn và con sông dẫn tới làng Shandryholove. Chỉ nhóm ba binh sĩ đầu tiên vượt sông thành công, trong khi hai nhóm tiếp theo phải quay lại sau khi vấp phải mìn, theo chỉ huy tiểu đoàn Sergii Galchenko.

Việc đưa lực lượng tiếp viện qua sông cũng gặp nhiều trở ngại do các cây cầu gỗ bị phá hủy, trong khi UAV và pháo binh Nga thường xuyên giám sát khu vực. Các binh sĩ Ukraine ban đầu lội qua sông, sau đó tận dụng gỗ và thân cây để tạo lối vượt tạm thời.

Ông Galchenko cho biết vấn đề hậu cần khiến việc tăng viện trở nên khó khăn. Để giảm nguy cơ bị phát hiện và tập kích, các đơn vị phải liên tục di chuyển, tránh ở lâu tại một vị trí để đối phương xác định tọa độ.

Theo các chỉ huy Ukraine, hai phương thức đóng vai trò quan trọng trong chiến dịch là sử dụng UAV để hỗ trợ trinh sát, tấn công và triển khai các nhóm bộ binh vòng ra phía sau tuyến đối phương, nhằm gây gián đoạn hậu cần, hạn chế khả năng tiếp viện hoặc rút lui của lực lượng Nga.

Giành quyền kiểm soát từng khu dân cư

Việc kiểm soát Shandryholove, một ngôi làng chỉ rộng khoảng 0,17 km, mất hơn một tháng. Theo ông Galchenko, khu vực này được bố trí nhiều mìn sát thương, gây ra khoảng 80% số thương vong của phía Ukraine trong chiến dịch, dù ông không công bố tổng số thương vong.

Để hạn chế rủi ro cho bộ binh, các chỉ huy Ukraine cho biết họ tăng cường sử dụng UAV tấn công các vị trí của Nga trước khi lực lượng mặt đất tiến vào khu vực.

Tuy nhiên, việc tác chiến trong làng gặp nhiều khó khăn. Phần lớn nhà cửa tại Shandryholove đã bị phá hủy sau nhiều năm giao tranh, khiến việc xác định các tầng hầm được sử dụng làm vị trí phòng thủ trở nên khó khăn ngay cả khi quan sát qua hình ảnh UAV.

Các lữ đoàn Ukraine phối hợp tiến công theo từng đợt. Trong khi Lữ đoàn số 66 và số 125 tập trung vào Shandryholove, Lữ đoàn Cơ giới số 60 triển khai lực lượng phía sau làng Derylove ở phía Nam, nhằm ngăn chặn tiếp viện và tạo điều kiện để một đơn vị khác kiểm soát khu vực.

Thời gian và hướng tiến công cũng được thay đổi liên tục. Các binh sĩ có lúc di chuyển vào ban đêm, sử dụng vật liệu che chắn nhiệt, có lúc tiến quân trước bình minh hoặc vào ban ngày. Theo ông Galchenko, có ngày lực lượng của ông tiến được 2 km, nhưng cũng có thời điểm phải mất bốn ngày mới đi được 200 m.

Địa hình rừng cây dày đặc tạo ra cả thuận lợi lẫn khó khăn. Thảm thực vật giúp bộ binh che giấu vị trí trước UAV đối phương, nhưng đồng thời cũng hạn chế khả năng trinh sát của UAV cùng phía. Vì vậy, thông tin quan sát trực tiếp từ bộ binh vẫn giữ vai trò quan trọng trong việc xác định vị trí và hoạt động của lực lượng Nga.

UAV tầm trung và những khó khăn trên chiến trường

Bên cạnh hoạt động của bộ binh, các cuộc tập kích bằng UAV tầm trung nhằm vào hậu cần của Nga ở khoảng cách lên tới 200 km cũng là một phần trong chiến dịch Vivaldi.

Theo một chỉ huy thuộc Trung đoàn Hệ thống không người lái độc lập số 21 Kraken của Ukraine, các mục tiêu bao gồm kho đạn, cơ sở sửa chữa và kho nhiên liệu tại những khu vực thuộc tỉnh Lugansk do Nga kiểm soát.

Vị chỉ huy này cho rằng các cuộc tập kích đã làm gián đoạn nguồn cung đạn pháo của Nga trong một số thời điểm, qua đó ảnh hưởng đến khả năng duy trì hoạt động của lực lượng trên tuyến đầu.

Trong khi đó, công tác sơ tán thương binh tiếp tục là thách thức đối với cả lực lượng tiến công lẫn các nhóm cứu hộ. Những bãi mìn khiến việc di chuyển trở nên nguy hiểm, đặc biệt tại các khu vực cỏ mọc cao, nơi khó phát hiện vật liệu nổ.

Các phương tiện mặt đất không người lái (UGV) từng được kỳ vọng hỗ trợ vận chuyển thương binh, nhưng theo các chỉ huy Ukraine, tốc độ di chuyển chậm khiến chúng có thể trở thành mục tiêu của UAV đối phương. Một chỉ huy kể lại trường hợp binh sĩ bị thương được đưa lên UGV để sơ tán, nhưng phương tiện này bị UAV Nga tập kích khi đã di chuyển cách tiền tuyến khoảng 1.500 m, khiến người lính tử vong.

Theo Quân đoàn Lục quân số 3 của Ukraine, tính đến ngày 14/10, chiến dịch Vivaldi đã giúp nước này giành lại quyền kiểm soát 277 km lãnh thổ và 16 khu dân cư. Tuy nhiên, Kyiv Independent cho biết họ không thể kiểm chứng độc lập các số liệu chiến trường.

Các chỉ huy Ukraine nhận định chiến dịch đã đạt được mục tiêu chủ yếu và dự báo nhịp độ tiến công có thể chậm lại khi mùa Đông đến. Tuy nhiên, họ cho biết hoạt động quân sự tại khu vực này vẫn sẽ tiếp tục.