Bác sĩ chỉ rõ nhóm trẻ dễ mắc mỡ máu, đề kháng insulin nhất

Thừa cân, béo phì ở trẻ em ngày càng gia tăng và kéo theo nhiều rối loạn chuyển hóa nguy hiểm.

Nhiều bệnh vốn chỉ gặp ở người lớn nay đã xuất hiện từ rất sớm.

Bác sĩ Hậu thăm khám cho bệnh nhi béo phì. Ảnh: BVCC.

Theo TS.BS Nguyễn Thị Thu Hậu, Trưởng khoa Dinh dưỡng, Bệnh viện Nhi đồng 2 (TP.HCM), nếu trước đây phụ huynh chủ yếu lo con suy dinh dưỡng, chậm tăng cân thì hiện nay nỗi lo đã chuyển sang tình trạng trẻ tăng cân quá nhanh.

Đằng sau cân nặng dư thừa là hàng loạt rối loạn chuyển hóa âm thầm như tăng huyết áp, rối loạn mỡ máu, gan nhiễm mỡ hay đề kháng insulin. Đây đều là những bệnh lý từng được cho là chỉ xuất hiện ở người trưởng thành.

Đáng chú ý, học sinh cuối cấp tiểu học và THCS là nhóm chịu ảnh hưởng rõ nhất. Đây là giai đoạn cơ thể bước vào tuổi dậy thì, tâm sinh lý thay đổi mạnh, đồng thời hình thành những thói quen ăn uống và vận động có thể ảnh hưởng đến sức khỏe lâu dài.

“Cứ 3 trẻ thừa cân, béo phì thì có một trẻ đã xuất hiện các bất thường chuyển hóa kể trên”, bác sĩ Hậu nói.

Nguyên nhân chủ yếu đến từ lối sống hiện đại. Trẻ dễ dàng tiếp cận nước ngọt, trà sữa, thức ăn nhanh và các loại thực phẩm chế biến sẵn giàu năng lượng nhưng nghèo dinh dưỡng.

Trong khi đó, thời gian vận động ngoài trời ngày càng ít, nhường chỗ cho việc học, sử dụng thiết bị điện tử và tình trạng ngủ không đủ giấc. Những yếu tố này khiến cơ thể dần mất cân bằng trong quá trình chuyển hóa năng lượng.

Bác sĩ Hậu cũng ghi nhận xu hướng “béo phì sớm hóa”, khi nhiều trẻ chỉ mới 8-10 tuổi, thậm chí 2-3 tuổi, đã mắc gan nhiễm mỡ, rối loạn mỡ máu hoặc có dấu hiệu đề kháng insulin. Một biểu hiện thường gặp là vùng da cổ sẫm màu do gai đen.

Điều đáng lo ngại là phần lớn trẻ vẫn ăn uống, sinh hoạt bình thường nên gia đình khó phát hiện bệnh nếu không khám sức khỏe định kỳ. Theo bác sĩ Hậu, việc kiểm tra sức khỏe thường xuyên giúp phát hiện sớm các bất thường chuyển hóa để có biện pháp can thiệp kịp thời.

Không chỉ ảnh hưởng đến thể chất, thừa cân, béo phì còn tác động tiêu cực đến sức khỏe tinh thần của trẻ. Nhiều em mặc cảm về ngoại hình, ngại tham gia các hoạt động tập thể hoặc trở thành đối tượng bị trêu chọc ở trường học. Tình trạng này có thể khiến trẻ lo âu, thu mình và tìm đến thức ăn như một cách giải tỏa cảm xúc, làm cân nặng tiếp tục tăng.

Bác sĩ Hậu cho rằng nhiều phụ huynh vẫn giữ quan niệm “trẻ mập là khỏe”. Đến khi phát hiện con thừa cân, béo phì lại áp dụng chế độ ăn kiêng hoặc tập luyện quá mức. Trong khi đó, kiểm soát cân nặng ở trẻ cần là quá trình lâu dài, đòi hỏi sự đồng hành của cả gia đình trong việc xây dựng chế độ dinh dưỡng hợp lý, tăng cường vận động và duy trì lối sống lành mạnh.

Bác sĩ Hậu khuyến cáo phụ huynh nên tạo cho trẻ thói quen ăn uống cân đối, khuyến khích vận động ngoài trời, đảm bảo ngủ đủ giấc và đưa trẻ khám sức khỏe định kỳ để theo dõi sự phát triển cũng như phát hiện sớm các rối loạn chuyển hóa.