Ai ra lệnh hạn chế “xương sống” Starlink ở Ukraine?

Phía Mỹ vẫn chưa xác nhận chính thức ai đã ra lệnh hạn chế dịch vụ vệ tinh quân sự Starlink cho Ukraine, trong bối cảnh mối quan hệ giữa lãnh đạo hai nước vẫn căng thẳng.

Một thiết bị đầu cuối Starlink được lắp đặt trên thiết bị không người lái gần tiền tuyến tại khu vực Donbass, miền Đông Ukraine (Ảnh: Senovilla/EPA/Shutterstock).

Hãng tin Reuters dẫn nguồn tin từ hai quan chức Mỹ và một quan chức phương Tây cho biết, lệnh hạn chế Starshield (phiên bản quân sự của hệ thống liên lạc vệ tinh Starlink), hệ thống vệ tinh được Ukraine sử dụng cho thông tin liên lạc trên chiến trường và các hoạt động của máy bay không người lái (UAV), đã được đưa ra từ “nội bộ Nhà Trắng”.

Theo các nguồn tin, giới lãnh đạo Bộ Quốc phòng Mỹ đã nhận được thông báo rằng dịch vụ Starshield dành cho quân đội Ukraine cần phải giảm tốc độ.

Các quan chức không tiết lộ ai là người đã đưa ra chỉ đạo tại Nhà Trắng về việc hạn chế Starshield, hay ai là người chịu trách nhiệm thực thi chỉ đạo này.

Khi được hỏi về người ra lệnh hạn chế Starshield cho Ukraine, một quan chức cấp cao của Mỹ khẳng định “Tổng thống (Donald Trump) không đưa ra yêu cầu như vậy”.

Nhà Trắng chưa lên tiếng về việc liệu có quan chức nào trong chính quyền Mỹ đưa ra chỉ đạo này hay không.

Ukraine ngày 14/10 cho biết công ty SpaceX của tỷ phú Elon Musk đã áp đặt các hạn chế đối với dịch vụ Starshield. Hạn chế này gây cản trở cho các chiến dịch tập kích bằng máy bay không người lái cũng như hệ thống phòng không của Ukraine.

Tỷ phú Elon Musk đã chỉ ra sự khác biệt giữa dịch vụ Starlink thương mại và Starshield – dịch vụ vệ tinh dành cho mục đích quân sự. Theo ông, các hệ thống Starshield “thuộc quyền sở hữu và kiểm soát của chính phủ Mỹ”.

Ông Elon Musk cho biết các quyết định về hạn chế vận hành cuối cùng đều do quân đội và Tổng thống Mỹ đưa ra. Ông khẳng định dịch vụ Starlink thương mại có thể được sử dụng cho các mục đích dân sự và phòng thủ, nhưng không nên hỗ trợ các hoạt động quân sự mang tính tấn công.

Trong khi đó, các quan chức Ukraine vẫn nghi ngờ rằng các hạn chế đối với dịch vụ Starshield có liên quan đến sức ép từ Washington, khi chính quyền Tổng thống Donald Trump muốn Kiev ngừng các cuộc tấn công vào các cơ sở năng lượng của Nga.

Mối quan hệ giữa Tổng thống Mỹ và Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky leo thang căng thẳng trong những tuần gần đây. Ông Trump yêu cầu ông Zelensky dừng các cuộc tấn công vào nhà máy lọc dầu Nga, đồng thời dỡ bỏ hạn chế với hoạt động xuất khẩu dầu diesel của Nga.

Tuy nhiên, Ukraine vẫn tiếp tục tập kích vào nhà máy lọc dầu Nga. Ông Trump cho rằng các cuộc tấn công này khiến giá năng lượng tăng cao, ảnh hưởng tới người tiêu dùng Mỹ.

Politico Europe trước đó đưa tin Tổng thống Trump có thể cắt giảm hỗ trợ tình báo của Mỹ cho Kiev hoặc gây sức ép buộc tỷ phú Elon Musk phải ngắt dịch vụ Starlink cho Ukraine.

Hệ thống liên lạc vệ tinh của SpaceX đóng vai trò “xương sống” trong chiến dịch quân sự tại Ukraine. Ukraine đã được tiếp cận dịch vụ Starlink và tiếp đến là Starshield ngay từ giai đoạn đầu cuộc xung đột với Nga.

Hệ thống này đã trở thành một công cụ thông tin liên lạc sống còn trên chiến trường và được sử dụng rộng rãi trong hoạt động tác chiến máy bay không người lái.

Nhờ có Starlink và Starshiled, các dòng UAV của Ukraine có thể duy trì kết nối mạnh mẽ và ổn định hơn với người điều khiển ở khoảng cách xa hơn so với các mạng vô tuyến truyền thống, đồng thời ít bị tổn thương hơn trước các biện pháp tác chiến điện tử gây nhiễu.

Theo các nguồn tin quân sự, việc hạn chế kết nối Starshield có thể gây cản trở đáng kể đến các nỗ lực của Ukraine nhằm đánh chặn các UAV chạy bằng động cơ phản lực của Nga.

Ông Sergey Beskrestnov – cố vấn đối ngoại của Tổng thống Ukraine – cho rằng các đối tác của Ukraine đang “tước đi” của Kiev một trong số ít cơ hội để đánh chặn UAV phản lực của Nga. Ông cho rằng đây là “vấn đề lớn” đối với Ukraine, ngoài việc ảnh hưởng đến các nhiệm vụ tác chiến tầm xa và công tác hậu cần tại tiền tuyến.