Xung đột tại Trung Đông: Mỹ – Iran chưa thu hẹp được bất đồng

Các nỗ lực ngoại giao nhằm thu hẹp bất đồng giữa Mỹ và Iran tiếp tục được duy trì với vai trò trung gian của Qatar và một số quốc gia khác.

Thư ký Hội đồng An ninh Quốc gia Tối cao Iran Mohsen Rezaei. Ảnh: IRNA/TTXVN phát

Tuy nhiên, triển vọng đạt được thỏa thuận vẫn chưa rõ ràng khi Tehran cho rằng phản hồi của Washington chưa đáp ứng các yêu cầu của nước này, trong khi các nguồn tin khu vực nhận định đàm phán chưa đạt tiến triển đáng kể.

Theo phóng viên TTXVN tại Trung Đông, báo Jerusalem Post ngày 3/11 dẫn hai nguồn tin khu vực cho biết các cuộc đàm phán giữa Mỹ và Iran chưa có đột phá, bất chấp những nỗ lực ngoại giao nhằm thu hẹp khác biệt và ngăn nguy cơ Mỹ tiến hành hoạt động quân sự mới nhằm vào Iran. Qatar, Nga và Trung Quốc được cho là những bên tham gia thúc đẩy tiến trình này.

Cùng ngày, Qatar thông báo Mỹ và Iran vẫn cam kết tham gia các nỗ lực hòa giải, đồng thời đang xem xét những đề xuất nhằm thu hẹp bất đồng. Doha cho biết đã ghi nhận một số tiến triển trong trao đổi với hai bên và các nỗ lực ngoại giao vẫn được duy trì. Hai bên cũng nhất trí tránh để căng thẳng khu vực tiếp tục leo thang.

Tuy nhiên, Tehran vẫn giữ lập trường cứng rắn. Thư ký Hội đồng An ninh tối cao Iran Mohsen Rezaei cho biết phản hồi của Mỹ chưa đáp ứng đầy đủ các quyền và yêu cầu của Iran. Viết trên mạng xã hội X ngày 3/11, ông nhấn mạnh Washington cần đưa ra câu trả lời rõ ràng đối với 7 điều kiện do Tehran đề xuất. Theo ông, chỉ khi các yêu cầu này được đáp ứng, eo biển Hormuz mới được mở lại.

Các điều kiện của Iran bao gồm chấm dứt hoàn toàn xung đột, trong đó có xung đột tại Gaza và giữa Israel với lực lượng Hezbollah ở Liban; dỡ bỏ toàn diện các biện pháp trừng phạt; giải phóng tài sản bị phong tỏa; bồi thường thiệt hại do xung đột; đưa ra bảo đảm quốc tế nhằm ngăn chặn các cuộc tấn công trong tương lai và công nhận chủ quyền của Iran đối với eo biển Hormuz.

Ngoại trưởng Iran Abbas Araqchi cũng khẳng định việc mở lại eo biển Hormuz và nối lại đàm phán gián tiếp với Mỹ phụ thuộc vào việc Washington chấp nhận các điều kiện của Tehran. Theo hãng thông tấn Tasnim, phát biểu trong chuyến thăm Turkmenistan ngày 3/11, ông cho biết, các hoạt động tham vấn ngoại giao đang được tăng cường, với sự tham gia trung gian của Qatar và Pakistan. Iran sẵn sàng tiếp tục con đường ngoại giao nếu Mỹ thực sự mong muốn tìm kiếm giải pháp, song sẽ có phản ứng mạnh mẽ nếu Washington lựa chọn biện pháp quân sự.

Ở cấp độ ngoại giao khu vực, cũng trong ngày 3/11, Ngoại trưởng Ai Cập Badr Abdelatty và người đồng cấp Iran Abbas Araqchi đã điện đàm, trao đổi về các nỗ lực giảm căng thẳng và tìm kiếm thỏa thuận toàn diện. Theo Bộ Ngoại giao Ai Cập, hai bên bày tỏ lo ngại nguy cơ xảy ra một đợt leo thang quân sự mới tại Trung Đông, đồng thời nhấn mạnh vai trò của đối thoại và ngoại giao trong việc đưa các bên trở lại bàn đàm phán.

Trong khi triển vọng ngoại giao còn bất định, Mỹ tiếp tục tăng cường lực lượng tại khu vực. Báo Jerusalem Post dẫn dữ liệu từ hệ thống theo dõi chuyến bay FlightRadar24 cho biết một số máy bay vận tải quân sự Mỹ xuất phát từ căn cứ Fort Bliss, bang Texas, đã đến các căn cứ tại Israel trong những ngày gần đây. Nhóm tác chiến tàu sân bay USS Theodore Roosevelt cũng được ghi nhận hoạt động gần eo biển Malacca và dự kiến tiến vào khu vực phụ trách của Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) trong tuần tới.

Trong khi đó, báo The New York Times dẫn lời các quan chức Mỹ cho biết CENTCOM đã chuẩn bị các phương án tấn công các mục tiêu của Iran, có thể sớm nhất từ ngày 4/11, sau cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ tại Mỹ. Tuy nhiên, quyết định cuối cùng vẫn thuộc về Tổng thống Donald Trump.