Xung đột Nga – Ukraine: Cuộc chiến thiết giáp đang hồi sinh?

Cuộc chiến Ukraine đang chứng kiến sự thay đổi chiến thuật rõ nét: Nga tăng cường tấn công bằng xe bọc thép, trong khi Ukraine đón lô xe tăng Abrams hiện đại từ Australia.

Cuộc chiến thiết giáp đang hồi sinh?

Xe tăng M1A2 Abrams. Ảnh: PAP/TTXVN

Theo báo cáo mới nhất từ Viện Nghiên cứu Chiến tranh (ISW) có trụ sở tại Mỹ, lực lượng Nga gần đây đã tăng cường sử dụng xe bọc thép trong các cuộc tấn công chiến thuật ở tiền tuyến Ukraine. Động thái này đánh dấu một sự thay đổi đáng chú ý so với giai đoạn trước đó, khi Nga giảm đáng kể việc triển khai thiết giáp kể từ mùa Đông năm 2024-2025 và chủ yếu dựa vào xe mô tô trong các cuộc tấn công mùa hè.

Nga tăng cường sử dụng thiết giáp: Động thái mới

ISW nhận định rằng, kể từ đầu tháng 7/2025, lực lượng Nga đã tiến hành một loạt các cuộc tấn công cơ giới quy mô cấp trung đội ở các khu vực Donetsk và Zaporizhzhia, sử dụng xe bọc thép tấn công các vị trí của Ukraine. Trước đó, từ tháng 4 năm nay, Nga đã không tiến hành các cuộc tấn công cơ giới ở cấp đại đội hoặc lớn hơn.

Các nhà phân tích của ISW cho rằng sự gia tăng tạm thời này có thể nhằm kiểm tra điểm yếu trong hệ thống phòng thủ bằng thiết bị bay không người lái của Ukraine tại các khu vực tiền tuyến khác nhau. Một khả năng khác là Bộ Quốc phòng Nga đã sửa chữa đủ xe bọc thép tiền tuyến từng bị hư hỏng hoặc bổ sung nguồn cung cấp mới cho các đơn vị. Ngoài ra, Nga cũng có thể đã nâng mức rủi ro chấp nhận được đối với tổn thất xe bọc thép, có thể là một phần trong quá trình thử nghiệm các chiến thuật hoặc khái niệm tác chiến mới. ISW cho biết sẽ tiếp tục theo dõi và đánh giá sự phát triển này.

Trong 6 tháng qua, ISW cũng phát hiện dấu hiệu cho thấy Nga đã tạm thời giảm mức tổn thất xe tăng và xe bọc thép, đồng thời dần cải thiện khả năng tân trang các xe bọc thép thời Liên Xô và bổ sung nguồn cung, đồng thời hạn chế triển khai chúng trong các cuộc tấn công có nguy cơ thiệt hại lớn.

Xe tăng Ukraine : Từ chủ lực đến cải tổ

Theo trang web tin tức RBC-Ukraine, trong bối cảnh Nga thay đổi chiến thuật, Ukraine cũng đang điều chỉnh lực lượng thiết giáp của mình. Lô xe tăng M-1 Abrams mới đầu tiên trong tổng số 49 chiếc do Australia cam kết đã đến Ukraine bằng đường biển và đường sắt. Đây là sự bổ sung đáng kể cho kho vũ khí của Ukraine, đặc biệt khi lô hàng 31 chiếc M-1A1 Abrams do Mỹ cam kết chuyển giao vào năm 2023 đã cạn kiệt, với không dưới 22 xe bị lực lượng Nga phá hủy, thu giữ hoặc làm hư hại. 49 xe M-1 mới, cùng với số xe tăng còn sót lại từ 31 xe trước đó, sẽ đủ biên chế cho hai tiểu đoàn.

Tuy nhiên, việc những chiếc xe tăng Abrams này xuất hiện vào thời điểm đầy biến động đối với lực lượng thiết giáp Ukraine. Chỉ 9 tháng trước, quân đội Ukraine có năm lữ đoàn xe tăng đầy đủ trong đội hình chiến đấu.

Trong những ngày đầu của cuộc xung đột vào tháng 2/2022, Lữ đoàn Xe tăng số 1 của Ukraine đã chứng tỏ hiệu quả. Dù bị áp đảo về số lượng, Lữ đoàn Xe tăng số 1 (với vài nghìn quân và gần 100 xe tăng T-64) đã gây ra thiệt hại nhất định cho các đơn vị Nga gần Chernihiv. Các nhà phân tích từ Viện Nghiên cứu Quốc phòng và An ninh (RUSI) có trụ sở tại Anh đã chỉ ra rằng hệ thống nạp đạn tự động nhanh của T-64 và khả năng tác chiến tốt của kíp xe tăng Ukraine là yếu tố then chốt. Nhờ đó, quân Nga đã không thể chiếm được Chernihiv và phải rút lui.

Tuy nhiên, kể từ đó, vai trò của xe tăng với các lực lượng Ukraine đã thay đổi đáng kể. Theo Militaryland, trang web theo dõi cơ cấu lực lượng của Ukraine, “các lữ đoàn xe tăng Ukraine chưa bao giờ hoạt động như một đội hình cấp lữ đoàn đầy đủ”. Ukraine không chỉ chật vật duy trì một lượng xe tăng lớn sau khi thiệt hại gần 1.200 xe tăng do phía Nga gây ra, mà xe tăng còn đang mất dần vị thế trên chiến trường do sự phổ biến của thiết bị bay không người lái cỡ nhỏ.

Nhóm phân tích Frontelligence Insight của Ukraine giải thích: “Thời gian giữa phát hiện và giao tranh được rút ngắn, nhờ vào hoạt động giám sát bằng thiết bị bay không người lái (UAV) theo thời gian thực và tốc độ cao của UAV tấn công góc nhìn thứ nhất (FPV), đã tạo ra một môi trường thù địch đối với các nền tảng bọc thép truyền thống trên chiến trường”.

Kể từ cuối năm ngoái, Bộ Quốc phòng Ukraine đã dần tái cơ cấu 5 lữ đoàn xe tăng, giảm 2/3 số lượng xe tăng, bổ sung thêm xe chiến đấu bộ binh và chuyển đổi các đơn vị này thành “lữ đoàn cơ giới hạng nặng”. Chỉ có Lữ đoàn Xe tăng số 4 chính thức vẫn là lữ đoàn xe tăng, nhưng cũng đang loại bỏ xe tăng và bổ sung bộ binh cơ giới. Số lượng xe tăng đang hoạt động trong biên chế quân đội Ukraine đang giảm đi, có thể xuống còn chưa đến 1.000 xe trong năm nay.

Những chiếc xe tăng còn lại hiện chủ yếu được nguỵ trang và che giấu khỏi UAV FPV luôn hiện diện khắp nơi trên tiền tuyến. Chúng thường chỉ xuất hiện trong khoảng thời gian ngắn để bắn vài phát vào các mục tiêu ở xa trước khi rút lui vào nơi ẩn náu.

Dù những chiếc tăng Abrams mới của Australia có thể sẽ bổ sung cho tiểu đoàn thiết giáp của Lữ đoàn Cơ giới số 47 (đơn vị từng sử dụng xe tăng M-1 do Mỹ viện trợ) hoặc gia nhập một lữ đoàn khác, nhưng khó có hy vọng chúng sẽ đóng vai trò chủ đạo trong chiến đấu.