Work from anywhere là gì mà chỉ có người đi làm đủ xịn mới “đu” được?

“Work from anywhere” không chỉ là làm việc ở bất cứ đâu, mà còn mở ra một cách sống mới cho nhiều người trẻ.

“Đi làm” gần như luôn gắn với một hình ảnh quen thuộc: thức dậy đúng giờ, chen chúc trên đường đến văn phòng, chấm công, ngồi vào bàn làm việc rồi ra về khi hết giờ hành chính.

Nhưng vài năm trở lại đây, định nghĩa ấy bắt đầu thay đổi. Ngày càng nhiều người có thể mở laptop ở một quán cà phê, một không gian làm việc chung, quê nhà, hay thậm chí là một quốc gia khác mà công việc vẫn diễn ra như bình thường. Thứ thay đổi không chỉ là địa điểm, mà là cách con người nhìn nhận về công việc, năng suất và sự hiện diện.

Đó cũng là lúc khái niệm work from anywhere (WFA) xuất hiện ngày càng nhiều trong các tin tuyển dụng, trên mạng xã hội và trong những cuộc thảo luận của nhiều người.

Work from anywhere là gì?.

Nếu dịch theo nghĩa đen, work from anywhere có nghĩa là “làm việc từ bất cứ đâu”. Tuy nhiên, khái niệm này không đơn thuần nói về việc mang laptop đến một địa điểm mới.

Nhiều người vẫn nhầm lẫn work from anywhere với work from home (WFH), nhưng đây là hai mô hình khác nhau.

Work from home cho phép nhân viên làm việc tại nhà thay vì đến văn phòng. Địa điểm làm việc vẫn khá cố định, chỉ chuyển từ công ty sang không gian sống cá nhân.

Trong khi đó, work from anywhere trao cho người lao động quyền linh hoạt hơn trong việc lựa chọn nơi làm việc. Đó có thể là nhà riêng, quán cà phê, coworking space, một thành phố khác hay thậm chí một quốc gia khác, miễn vẫn đảm bảo kết nối, hiệu suất và khả năng phối hợp với đồng nghiệp.

Quan trọng hơn, work from anywhere còn phản ánh một sự thay đổi trong tư duy quản trị. Thay vì đánh giá nhân viên qua số giờ họ ngồi ở văn phòng hay mức độ “hiện diện”, doanh nghiệp dần chuyển sang đo lường bằng kết quả công việc.

Nói cách khác, điều quan trọng không còn là bạn ngồi ở đâu, mà là bạn tạo ra giá trị gì.

Đại dịch COVID-19 thường được xem là cột mốc khiến mô hình làm việc linh hoạt bùng nổ, nhưng thực tế đây chỉ là chất xúc tác.

Trước năm 2020, không ít doanh nghiệp vẫn cho rằng làm việc từ xa sẽ khiến năng suất giảm, khó quản lý nhân sự và ảnh hưởng đến khả năng phối hợp. Khi đại dịch buộc hàng triệu lao động trên thế giới phải rời văn phòng, nhiều công ty không còn lựa chọn nào khác ngoài việc thử nghiệm mô hình này.

Ảnh minh hoạ

Điều bất ngờ là phần lớn doanh nghiệp vẫn duy trì được hoạt động nhờ các nền tảng cộng tác trực tuyến như Zoom, Microsoft Teams hay Google Workspace. Không phải mọi công việc đều phù hợp với làm việc từ xa nhưng trải nghiệm trong giai đoạn này đã khiến nhiều doanh nghiệp nhận ra rằng sự hiện diện tại văn phòng không phải lúc nào cũng tỷ lệ thuận với hiệu quả công việc.

Khảo sát Work Trend Index của Microsoft thực hiện với hơn 31.000 người lao động tại 31 quốc gia cho thấy 73% nhân viên mong muốn tiếp tục có lựa chọn làm việc linh hoạt, trong khi nhiều doanh nghiệp cũng thừa nhận họ đang điều chỉnh chính sách để đáp ứng kỳ vọng mới của lực lượng lao động.

Song song với đó, sự phát triển của điện toán đám mây, internet tốc độ cao và các công cụ quản lý dự án trực tuyến cũng giúp khoảng cách địa lý ngày càng trở nên ít quan trọng hơn. Một nhóm làm việc có thể trải dài ở nhiều thành phố, nhiều quốc gia nhưng vẫn cộng tác theo thời gian thực.

Không chỉ thay đổi cách làm việc, WFA còn thay đổi cách người trẻ chọn nơi để sống.

Có lẽ tác động lớn nhất của work from anywhere không nằm ở công việc, mà ở cách con người sắp xếp cuộc sống của mình.

Trong nhiều thập kỷ, nơi ở gần như luôn được quyết định bởi nơi làm việc. Muốn có một công việc tốt, nhiều người chấp nhận chuyển đến các đô thị lớn, thuê nhà gần văn phòng, dành hàng tiếng mỗi ngày cho việc di chuyển và thích nghi với nhịp sống đắt đỏ, đông đúc. Với không ít người trẻ, việc rời quê lên Hà Nội hay TP.HCM từng được xem là lựa chọn gần như tất yếu nếu muốn phát triển sự nghiệp.

Nhưng khi work from anywhere trở nên phổ biến hơn, mối quan hệ ấy bắt đầu đảo chiều.

Thay vì tự hỏi “Mình cần sống ở đâu để có công việc này?”, nhiều người trẻ bắt đầu đặt một câu hỏi khác: “Mình muốn sống ở đâu?”. Đó có thể là một thành phố biển có nhịp sống chậm hơn, một địa phương có chi phí sinh hoạt dễ chịu hơn, hay đơn giản là trở về quê để ở gần gia đình. Khi công việc không còn gắn chặt với một địa điểm cố định, nơi ở cũng trở thành một lựa chọn về lối sống thay vì chỉ là hệ quả của nghề nghiệp.

Sự thay đổi này đặc biệt rõ ở thế hệ trẻ, những người coi chất lượng cuộc sống cũng quan trọng không kém cơ hội thăng tiến. Thay vì chấp nhận đánh đổi nhiều giờ mỗi ngày cho việc đi lại hay chi phần lớn thu nhập cho tiền thuê nhà ở trung tâm, họ ưu tiên những yếu tố như không gian sống, môi trường, sức khỏe tinh thần và thời gian dành cho bản thân. Một số người chuyển về quê nhưng vẫn làm việc cho doanh nghiệp ở Hà Nội hoặc TP.HCM. Một số khác chọn sống tại Đà Nẵng, Quy Nhơn, Nha Trang hay Đà Lạt vì yêu thích khí hậu, thiên nhiên và nhịp sống, trong khi công việc vẫn được duy trì hoàn toàn trực tuyến.

Ảnh minh hoạ

Từ đó, một xu hướng mới cũng hình thành: “workation” – kết hợp giữa làm việc và nghỉ dưỡng. Thay vì chờ đến kỳ nghỉ phép để đi du lịch, nhiều người lựa chọn ở một địa điểm mới trong vài tuần hoặc vài tháng, ban ngày làm việc như bình thường, ngoài giờ khám phá cuộc sống địa phương. Với họ, việc đổi nơi sống không còn đồng nghĩa với việc phải đổi công việc.

Sự dịch chuyển này cũng tạo ra những thay đổi đáng kể trên thị trường. Các không gian làm việc chung (coworking space), dịch vụ lưu trú dài ngày, quán cà phê được thiết kế thân thiện với người làm việc hay thậm chí các địa phương có chất lượng sống tốt đều hưởng lợi từ làn sóng lao động linh hoạt. Nói cách khác, work from anywhere không chỉ làm thay đổi cách con người làm việc, mà còn đang định hình lại cách họ lựa chọn nơi để gắn bó và xây dựng cuộc sống.

Ảnh minh hoạ

Trong một báo cáo gần đây, Microsoft gọi hiện tượng này là “Infinite Workday” – ngày làm việc không có điểm kết thúc, khi công việc len lỏi vào mọi khoảng thời gian trong ngày nhờ các thiết bị kết nối.

Điều đó cho thấy work from anywhere không đồng nghĩa với việc làm ít hơn. Trái lại, mô hình này đòi hỏi người lao động phải có tính kỷ luật cao hơn, biết tự quản lý thời gian và chủ động thiết lập ranh giới giữa công việc với cuộc sống cá nhân.

Không phải doanh nghiệp nào cũng sẽ chuyển sang work from anywhere. Cũng không phải người lao động nào cũng mong muốn làm việc hoàn toàn linh hoạt. Sau làn sóng làm việc từ xa, nhiều công ty đã đưa nhân viên quay trở lại văn phòng hoặc áp dụng mô hình hybrid để cân bằng giữa hiệu quả công việc và nhu cầu kết nối trực tiếp.

Tuy nhiên, sự phổ biến của work from anywhere vẫn phản ánh một xu hướng khó đảo ngược: công việc đang dần được đánh giá bằng giá trị tạo ra thay vì địa điểm diễn ra.

Có thể trong tương lai, câu hỏi “Bạn làm việc ở đâu?” sẽ ngày càng ít quan trọng. Thay vào đó, điều được quan tâm nhiều hơn sẽ là “Bạn có thể làm được gì?” và “Bạn tạo ra kết quả như thế nào?”. Đó cũng chính là thay đổi lớn nhất mà work from anywhere mang lại không chỉ với doanh nghiệp, mà với cách mỗi người định nghĩa về việc đi làm trong thời đại số.