Virus Hanta: Nguồn gốc ổ dịch trên du thuyền MV Hondius vẫn là một bí ẩn

Phóng viên TTXVN tại Paris dẫn nguồn báo Liberation (Pháp) cho biết 3 tháng sau khi ổ dịch virus Hanta bùng phát trên du thuyền MV Hondius, khởi hành từ vùng Tierra del Fuego (Argentina) vào ngày 1/4, nguồn gốc của đợt lây nhiễm vẫn chưa được xác định.

Tàu du lịch MV Hondius neo tại cảng Rotterdam, Hà Lan. Ảnh: THX/TTXVN

Tuy nhiên, giới chức y tế Argentina vừa loại bỏ một trong những giả thuyết được chú ý nhất: bãi rác ở thành phố Ushuaia có thể là nơi phát sinh dịch bệnh.

Giả thuyết này xuất hiện từ đầu tháng 5 sau khi truyền thông Argentina và quốc tế đưa tin ông Leo Schilperoord, nạn nhân đầu tiên tử vong trên tàu, cùng vợ từng đến bãi rác Ushuaia vài ngày trước khi lên đường. Là những người đam mê quan sát chim, cặp vợ chồng người Hà Lan được cho là đã tới đây để chụp ảnh các loài chim quý hiếm thường tìm thức ăn tại khu vực này. Bãi rác Ushuaia cũng được cho là nơi có nhiều loài gặm nhấm, trong đó có thể có những cá thể mang virus Andes, chủng virus Hanta nguy hiểm nhất tại Nam Mỹ và có khả năng lây từ người sang người trong một số trường hợp hiếm gặp.

Trước những nghi ngờ này, Cơ quan Quản lý các phòng thí nghiệm và viện y tế quốc gia Argentina (Anlis) đã cử các nhà khoa học cùng một phòng thí nghiệm lưu động tới Tierra del Fuego từ ngày 18-22/5 để tiến hành điều tra dịch tễ. Các nhà nghiên cứu đã xét nghiệm 144 cá thể gặm nhấm hoang dã. Tuy nhiên, họ không tìm thấy bất kỳ cá thể nào thuộc loài Oligoryzomys longicaudatus, hay còn gọi là chuột lúa đuôi dài, vốn được xem là vật chủ chính của chủng virus Andes.

Trong thông báo công bố ngày 29/6, Anlis cho biết họ đã phát hiện kháng thể chống hantavirus ở một số cá thể chuột thuộc giống Abrothrix. Tuy nhiên, biến thể virus được phát hiện trên những con vật này hoàn toàn khác với chủng virus được tìm thấy ở các hành khách nhiễm bệnh trên tàu MV Hondius.

Theo đó, Anlis khẳng định: “Các kết quả điều tra cho phép loại trừ giả thuyết cho rằng những loài gặm nhấm được phân tích là nguồn lây của ổ dịch liên quan đến sự kiện này”. Kết luận này củng cố nhận định mà các chuyên gia từng đưa ra từ tháng 5. Chính quyền tỉnh Tierra del Fuego khi đó nhấn mạnh không có bằng chứng cho thấy các hành khách đã tham gia những hoạt động có nguy cơ lây nhiễm tại Ushuaia. Ngoài ra, tỉnh này chưa từng ghi nhận ca mắc virus Hanta nào trong lịch sử dịch tễ và cũng không phát hiện trường hợp nhiễm mới nào kể từ ngày 1/4. Một số chuyên gia cũng cho rằng khả năng chuột lúa đuôi dài sinh sống tại bãi rác là khá thấp, bởi đây là loài động vật ăn thực vật và thường cư trú trong môi trường tự nhiên hơn là các khu chôn lấp rác.

Trong khi đó, việc phát hiện một biến thể virus Hanta mới trên loài chuột Abrothrix lại giúp các nhà khoa học hiểu rõ hơn về sự phân bố của virus tại Argentina. Theo nhà dịch tễ học Victoria Vadell, chuyên gia về virus Hanta, vẫn còn nhiều khu vực ở Argentina chưa từng được nghiên cứu đầy đủ về sự hiện diện của loại virus này.

Song song với hướng điều tra tại Tierra del Fuego, giới chức Argentina cũng đã mở rộng tìm kiếm lên phía Bắc, tại vùng Mendoza. Dữ liệu từ tài khoản quan sát chim eBird của ông Leo Schilperoord cho thấy hai vợ chồng người Hà Lan từng du lịch tại đây vào giữa tháng 2. Tuy nhiên, các cuộc lấy mẫu tại Mendoza cũng không phát hiện sự hiện diện của loài chuột Oligoryzomys longicaudatus, đồng thời khu vực này không ghi nhận bất kỳ ca mắc hội chứng phổi nào do virus Hanta trong thời gian gần đây.

Hiện nay, sự chú ý của giới chuyên môn đang hướng về miền Trung Chile và tỉnh Neuquen của Argentina. Phân tích gene virus lấy từ các hành khách nhiễm bệnh trên tàu MV Hondius cho thấy chủng virus này có quan hệ rất gần với những chủng từng được phát hiện gần thành phố Valdivia của Chile và khu vực Villa Meliquina, thuộc tỉnh Neuquen của Argentina. Đáng chú ý, ông Leo Schilperoord và vợ cũng từng đến Neuquen vào đầu tháng 2/2026, trước chuyến hải trình định mệnh. Tỉnh này đã ghi nhận một số ca virus Hanta trong những năm gần đây, khiến nó trở thành một trong những địa điểm đáng chú ý nhất trong cuộc điều tra.

Ba tháng sau khi dịch bệnh bùng phát, nguồn gốc chính xác của ổ dịch virus Hanta trên du thuyền MV Hondius vẫn là một bí ẩn. Tuy nhiên, với việc giả thuyết về bãi rác Ushuaia ngày càng bị bác bỏ, các nhà khoa học đang thu hẹp phạm vi tìm kiếm và tập trung vào những khu vực khác có khả năng cao hơn là nơi khởi phát của đợt lây nhiễm hiếm gặp này.