Vietinbank đứng sau loạt dự án BOT của Tập đoàn Đèo Cả

Lý Thu08:09 14/11/2019

Nhiều công ty thuộc Tập đoàn Đèo Cả đã thế chấp lợi ích, quyền thu phí từ các dự án BT, BOT để vay vốn của Vietinbank từ năm 2013 đến nay.

Theo báo cáo mới đây của Ngân hàng Nhà nước, đến tháng 9/2019, ước tính dư nợ các dự án BOT, BT có quy mô gần 110.000 tỷ đồng, chiếm 1,4% tổng dư nợ của nền kinh tế.

Trong đó, có nhiều dự án BOT, BT giao thông đã hoàn thành, đi vào khai thác có doanh thu không đạt như phương án tài chính ban đầu, với dư nợ khoảng 53.000 tỷ đồng có nguy cơ phải cơ cấu nợ, phát sinh nợ xấu cho các ngân hàng thương mại.

So với quy mô khoảng 110.000 tỷ đồng dư nợ thì tỷ trọng có nguy cơ đó đã chiếm gần phân nửa. Vốn huy động của hệ thống ngân hàng chủ yếu ngắn hạn dưới 12 tháng, nhưng vốn vay ở lĩnh vực này thường có thời hạn rất dài, từ 10-20 năm. Vì vậy, cho vay các dự án BOT, BT giao thông còn có đặc thù rủi ro trong cân đối kỳ hạn.

Đáng chú ý, dù chiếm tỷ trọng thấp trong tổng dư nợ nền kinh tế, nhưng hoạt động cho vay các dự án BOT và BT lại tập trung tại số ít nhóm doanh nghiệp. Điều này làm phát sinh thêm rủi ro cục bộ đối với hoạt động cho vay dự án xây dựng cơ sở hạ tầng.

Tập đoàn Đèo Cả (DeoCa Group) là một trong những doanh nghiệp lớn nhất đang triển khai nhiều dự án BOT, BT tại Việt Nam với quy mô hàng chục nghìn tỷ đồng. Thành viên của Tập đoàn Đèo Cả, Công ty Cổ phần Đầu tư Đèo Cả, hiện là chủ đầu tư dự án xây dựng hầm đường bộ qua Đèo Cả với tổng mức đầu tư hơn 26.000 tỷ đồng.

Các công ty liên quan đến Tập đoàn Đèo Cả như Công ty BOT Bắc Giang – Lạng Sơn là chủ đầu tư Cao tốc Bắc Giang – Lạng Sơn có vốn gần 12.200 tỷ đồng; Công ty Phước Tượng Phú Gia BOT là chủ đầu tư dự án Hầm xuyên đèo Phú Gia; Công ty BOT Đèo Cả Khánh Hoà phụ trách Dự án đầu tư mở rộng Quốc lộ 1 tại tỉnh Khánh Hòa; Công ty BOT Bắc Giang – Lạng Sơn – Hữu Nghị là chủ đầu tư dự án cao tốc Chi Lăng – Hữu Nghị có vốn hơn 8.700 tỷ đồng.

Rủi ro tín dụng của nhiều dự án này trong số này thuộc về ngân hàng TMCP Công thương Việt Nam (Vietinbank), ngân hàng tài trợ nguồn vốn chủ yếu cho các dự án của Tập đoàn Đèo Cả.

Từ 2013, dự án đầu tư xây dựng hầm được bộ Đèo Cả – Quốc lộ 1 tỉnh Phú Yên và tỉnh Khánh Hòa bao gồm hầm Đèo Cả, hầm Cổ Mã, hầm Cù Mông và hầm Hải Vân có tổng mức đầu tư 26.154 tỷ đồng đã được chủ đầu tư thế chấp nhiều lần tại Vietinbank.

Các tài sản thế chấp bao gồm quyền tài sản phát sinh từ nhiều hạng mục xây dựng thuộc dự án hầm đường bộ qua Đèo Cả và quyền thu phí tại các trạm thu phí theo theo Hợp đồng Dự án BOT, BT tại Vietinbank.

Không chỉ riêng dự án hầm đường bộ qua Đèo Cả, các dự án BOT, BT khác đang được công ty thành viên thuộc tập đoàn Đèo Cả thực hiện cũng được thế chấp tài sản tại Vietinbank.

Năm 2017, Công ty Cổ phần BOT Bắc Giang – Lạng Sơn, chủ đầu tư dự án đầu tư xây dựng tuyến cao tốc Bắc Giang – Lạng Sơn đoạn km1 800 – Km108 500, kết hợp tăng cường mặt đường Quốc lộ 1 đoạn Km1 800 – Km106 500, tỉnh Bắc Giang và tỉnh Lạng Sơn đã mang toàn bộ lợi ích từ việc triển khai dự án này làm tài sản đảm bảo tại Vietinbank. Đến năm 2018, công ty tiếp tục sử dụng đồng BOT với tỉnh Lạng Sơn làm tài sản bảo đảm cho các nghĩa vụ trả nợ tại ngân hàng này.

Trong khi đó, Công ty Đầu tư BOT Đèo Cả Khánh Hòa, chủ đầu tư Dự án mở rộng QL1A đoạn Km1374 525 – Km1392 và Km1405 – Km1425 (đoạn qua tỉnh Khánh Hòa) đã thế chấp quyền lợi phát sinh từ dự án vào năm 2014. Khi đó, Vietinbank đã cấp khoản vay trị giá 2.339 tỷ đồng cho dự án này.

Vietinbank cũng là một trong 4 ngân hàng đã ký hợp đồng tín dụng cho Dự án cao tốc Trung Lương – Mỹ Thuận, được thực hiện theo hình thức BOT với tổng mức đầu tư 9.668 tỷ đồng. Sau 10 năm triển khai chậm, Tập đoàn Đèo Cả đã được mời tham gia phát triển dự án này để đẩy nhanh tiến độ. Hiện ông Hồ Minh Hoàng, Chủ tịch Tập đoàn Đèo Cả đảm nhận vị trí Chủ tịch HĐQT Công ty BOT Trung Lương – Mỹ Thuận.

Một ngân hàng khác cũng tham gia mạnh vào hoạt động cấp vốn cho dự án BOT của Tập đoàn Đèo Cả ngân hàng Việt Á (VietA Bank). Cụ thể, năm 2014, công ty triển khai dự án hầm đường bộ Phước Tượng – Phú Gia đã tiến hành cầm cố các tài sản theo hợp đồng dự án BOT số 11387/HĐ.BOT-BGTVT ngày 24/10/2013 tại VietA Bank, với giá trị tài sản đảm bảo là 1.351 tỷ đồng.

Dự án hầm đường bộ Phước Tượng – Phú Gia nằm trên Quốc lộ 1, đoạn qua huyện Phúc Lộc, tỉnh Thừa Thiên Huế, có tổng mức đầu tư trên 1.559 tỷ đồng, được khởi công từ 18.5.2013 và đưa vào sử dụng từ tháng 12/2015.

Mới đây, Công ty Đầu tư Hạ tầng Giao thông Đèo Cả (Hamadeco), một công ty thành viên thuộc tập đoàn Đèo Cả cho biết đã nhận chuyển nhượng cổ phần từ 5 đối tác để đầu tư vào các dự án cơ sở hạ tầng với tổng giá trị hơn 2.394 tỷ đồng.

5 chủ nợ lớn bao gồm CTCP Đầu tư Hải Thạch B.O.T (1.117 tỷ đồng), CTCP Đầu tư Hạ tầng Miền Bắc (882 tỷ đồng), CTCP Tập đoàn Hải Thạch (112 tỷ đồng), CTCP BOT Hưng Phát (164 tỷ đồng), CTCP đầu tư thương mại Quốc tế Hà Thành (108 tỷ đồng). Các chủ nợ lớn đã tài trợ cho Hamadeco thực hiện mua các dự án công trình giao thông để gia tăng thị phần công trình đường bộ.

Tại Đại hội đồng cổ đông bất thường diễn ra vào ngày 1/11/2019, cổ đông Công ty Đầu tư Hạ tầng Giao thông Đèo Cả đã thông qua phương án hoán đổi nợ thành cổ phần cho 5 đối tác trên. Dự kiến sau khi hoàn thành hoán đổi công nợ, vốn góp cổ phần của Công ty Đầu tư Hạ tầng Giao thông Đèo Cả sẽ tăng từ 79 tỷ đồng lên 2.473 tỷ đồng.

Nghiệp vụ hoán đổi nợ thành cổ phần giúp Hamadeco hoàn toàn “lột xác”, với tổng tài sản tăng mạnh từ 360 tỷ đồng lên gần 2.800 tỷ đồng. Nợ phải trả của công ty cũng biến mất trên bảng cân đối và thay vào đó là vốn điều lệ tăng mạnh.

Cùng với chủ trương hoán đổi nợ thành cổ phần, ban lãnh đạo công ty còn thông qua kế hoạch huy động thêm vốn vay để đầu tư bổ sung vào các dự án hạ tầng giao thông với số tiền 700 tỷ đồng, lãi suất vay chỉ 3,5%/năm từ các cổ đông, tổ chức và cá nhân khác.

Trần Anh

Theo theleader.vn

Vốn cho dự án BOT: Siết chặt việc thẩm định các dự án vay

Ngành ngân hàng luôn sẵn sàng cho vay các dự án đầu tư cơ sở hạ tầng phục vụ phát triển kinh tế-xã hội. Tuy nhiên, phải tính toán làm sao để đảm bảo an toàn trong hoạt động ngân hàng.

Ngân hàng cân nhắc dành vốn cho các dự án BOT. (Ảnh: CTV)

Đa số các dự án BOT, BT giao thông thường từ 3-5 năm, thậm chí 10-15 năm, thời gian hoàn vốn kéo dài, cho đến khi số phí thu qua các năm đã đủ bù đắp chi phí đầu tư, trả hết nợ ngân hàng. Trong khi đó, nhiều năm qua, việc tăng vốn của các ngân hàng thương mại lớn có vốn nhà nước vẫn đang bế tắc, chính vì vậy, các ngân hàng buộc phải ngày càng thận trọng với một số dự án giao thông.

Nỗ lực thu xếp vốn

Cho đến thời điểm này, việc thu xếp nguồn vốn tín dụng cho dự án BOT (xây dựng-vận hành-chuyển giao) đường cao tốc Trung Lương-Mỹ Thuận vẫn đang là một thách thức lớn đối với nhà đầu tư.

Chính vì vậy, mới đây Ngân hàng Nhà nước cùng với một số ngân hàng thương mại và Ủy ban Nhân dân tỉnh Tiền Giang và các nhà thầu đã có buổi làm việc nhằm thảo luận và tháo gỡ một số khó khăn liên quan đến phương án đầu tư, phương án vốn đối với dự án tuyến cao tốc này.

Hiện các ngân hàng thương mại là VietinBank, BIDV, Agribank và VPBank đều đã ký hợp đồng tài trợ tín dụng cho dự án với tổng hạn mức 6.850 tỷ đồng (bằng 70% tổng mức đầu tư dự án) nhưng chưa thể giải ngân được, do nhiều nguyên nhân.

Ông Trần Văn Tần, Ủy viên Hội đồng quản trị VietinBank cho rằng, với tư cách là tổ chức tín dụng đầu mối thu xếp vốn cho dự án, VietinBank đã theo sát quá trình hoàn thiện các phương án đầu tư, phương án vốn từ lúc dự án bắt đầu có chủ trương thực hiện. Trong thời gian qua, do các vướng mắc về pháp lý liên quan đến điều chỉnh tổng mức đầu tư, thay đổi phương án thu hồi vốn, quy định lại tỷ lệ đóng góp vốn của chủ đầu tư vào dự án... nên hợp đồng tài trợ vốn cần phải bổ sung hoàn chỉnh lại cho phù hợp với các quy định của pháp luật. Phía VietinBank cam kết sẽ theo sát, tài trợ đủ vốn dự án như hợp đồng tín dụng đã được ký kết.

Tuy nhiên theo ông Tần, phía chủ đầu tư cũng cần đảm bảo có đủ 30% vốn cho dự án, bổ sung, tính toán cụ thể hơn đối với các phương án thu phí, thu hồi vốn. Cam kết ưu tiên trả nợ ngân hàng khi có doanh thu, tính toán, giải trình chi tiết các điều khoản liên quan đến hoạt động thu phí không dựng và bổ sung vào hợp đồng tín dụng.

Đại diện BIDV cũng thống nhất chủ trương sẽ tiếp tục đầu tư dự án. Tuy nhiên, hiện tại, sau nhiều lần điều chỉnh, tổng mức đầu tư và các phương án kinh doanh, thu hồi vốn của dự án đã có sự thay đổi. Vì thế chủ đầu tư cần phối hợp với tổ chức tín dụng thu xếp vốn (VietinBank) để nhanh chóng bổ sung hoàn thiện các pháp lý đầu tư. Trong đó, đặc biệt lưu ý đến cấu phần vốn ngân sách trong dự án, bởi thông thường các dự án BOT việc chậm trễ phần vốn ngân sách ảnh hưởng rất lớn đến tiến độ công trình. Ngoài ra, các rủi ro về thu phí, thời gian hoàn vốn cũng cần có những cam kết để các ngân hàng thương mại có căn cứ mạnh dạn giải ngân.

Phó Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Đào Minh Tú cho rằng, trong bối cảnh hiện nay mặc dù Ngân hàng Nhà nước vẫn chủ trương hạn chế đầu tư quá nhiều vốn vào các lĩnh vực bất động sản, hạ tầng. Tuy nhiên, các dự án trọng điểm, có ý nghĩa chiến lược, có vai trò quan trọng đối với phát triển kinh tế-xã hội quốc gia như dự án cao tốc Trung Lương-Mỹ Thuận thì các ngân hàng thương mại sẽ luôn đồng hành, tài trợ đủ nguồn vốn để các địa phương, chủ đầu tư thực hiện đúng tiến độ.

Tương tự đối với dự án cao tốc Bắc-Nam, Phó Thống đốc cũng cho biết Chính phủ vừa có chỉ đạo đấu thầu rộng rãi trong nước nên nhiều ý kiến cho rằng vốn tín dụng ngân hàng sẽ phải đặt ra khi nhà thầu trong nước tham gia.

"Với các dự án cao tốc Bắc-Nam, chắc chắn hệ thống ngân hàng sẽ phải có trách nhiệm quan tâm, sẽ cố gắng trong điều kiện khả năng cân đối nguồn vốn đảm bảo an toàn, hiệu quả kinh doanh của các ngân hàng. Mặt khác, các bộ ngành, địa phương cũng cần phải làm rõ chính sách liên quan đến BOT để không gây rủi ro như giá cả BOT, vị trí đặt trạm..." ông Tú nhấn mạnh.

Hàng loạt dự án BOT giao thông khác ở phía Bắc, theo ông Tú cũng cần được các ngân hàng quan tâm như đường từ Chi Lăng lên đến Hữu Nghị (Lạng Sơn) dự kiến cần khoảng 8.000 tỷ đồng.

Hiện Cao Bằng cũng đề xuất con đường từ Đồng Đăng-Trà Lĩnh ước 20.000 tỷ đồng. Đường đi từ Hòa Bình-Mộc Châu (Sơn La) cũng cần khoảng 22.000 tỷ đồng...

Ảnh chỉ mang tính minh họa. (Nguồn: TTXVN)

Vì sao các ngân hàng thận trọng với BOT giao thông?

Ông Tú cho biết quy mô vốn cho vay dự án BOT giao thông và cao tốc rất lớn lên đến hàng ngàn tỷ đồng. Trong khi đó, trong cơ cấu vốn, các ngân hàng đang huy động vốn ngắn hạn mà phải cho vay trung dài hạn, mỗi dự án từ 10-15 năm như BOT thì "cũng là một bài toán khó", đặt ra vấn đề về chỉ số an toàn vốn.

Ngoài chuyện cho vay BOT, BT giao thông phải trường vốn, các ngân hàng còn nhìn thấy rủi ro khi họ không thể kiểm soát hết chất lượng các dự án, nghĩa là kiểm soát tỷ lệ thất thoát vốn trong quá trình xây dựng, đồng thời việc thu phí đang ngày càng khó khăn do không ít con đường có lưu lượng xe cộ lưu thông thấp hơn dự kiến hoặc người tham gia giao thông không chấp nhận mức phí chủ đầu tư áp dụng.

Bên cạnh đó, theo lý giải của một số ngân hàng, trước đây nhiều dự án ký thỏa thuận rồi, ngân hàng cũng đã giải ngân vốn nhưng trong khâu giải phóng mặt bằng chủ đầu tư không thỏa thuận được với dân về giá, kéo dài thời gian dự án. Ngân hàng lại phải điều chỉnh kỳ hạn vay, trả nợ, ảnh hưởng nhiều đến nguồn thu của ngân hàng...

Chưa kể, nội dung của các văn bản quy phạm pháp luật còn xung đột, chồng chéo. Nhiều dự án BOT bị ảnh hưởng do thay đổi chính sách và không nhất quán trong quy hoạch, không được tăng phí theo lộ trình trong hợp đồng, thậm chí phải giảm phí khiến phương án tài chính bị ảnh hưởng, thời gian hoàn vốn phải kéo dài, gây ra rủi ro cho các nhà đầu tư.

Bất cập chính sách trên cũng lý giải vì sao nhiều dự án BOT giao thông đang trong tình trạng kinh doanh thua lỗ, buộc các ngân hàng ngày càng thận trọng. Theo số liệu cập nhật đến thời điểm này, có đến 30 dự án BOT đang trong tình trạng không đảm bảo doanh thu để trả nợ cho ngân hàng.

Ông Nguyễn Quốc Hùng, Vụ trưởng Vụ Tín dụng các ngành kinh tế thuộc Ngân hàng Nhà nước cho biết đến hết tháng Bảy dư nợ cho vay BOT chỉ còn 99.000 tỷ đồng, dự báo tiếp tục giảm xuống bởi chủ trương của Ngân hàng Nhà nước là yêu cầu các tổ chức tín dụng kiểm soát chặt chẽ vốn vào các dự án BOT, BT giao thông.

Ông Hùng nhấn mạnh: "Những dự án BOT năng lực tài chính của chủ đầu tư yếu kém, không chứng minh được tính khả thi của dự án, chắc chắn ngân hàng sẽ không cho vay."

Phó Thống đốc Đào Minh Tú khẳng định, ngành ngân hàng luôn sẵn sàng cho vay các dự án đầu tư cơ sở hạ tầng phục vụ phát triển kinh tế xã hội của đất nước, trong đó có các dự án BOT. Tuy nhiên phải tính toán làm sao để đảm bảo an toàn trong hoạt động ngân hàng như các chỉ số an toàn của ngân hàng thương mại, hệ số an toàn vốn (CAR)...

Theo lãnh đạo Ngân hàng Nhà nước, để có thể đẩy mạnh cho vay BOT, ngân hàng thương mại cần được phải bổ sung vốn điều lệ. Nhiều năm qua, việc tăng vốn của các ngân hàng thương mại lớn có vốn nhà nước vẫn đang bế tắc. Tuy nhiên, ngay cả khi gỡ được vấn đề tăng vốn, thì việc rót 5.000-7.000 tỷ cho vay dự án BOT với một ngân hàng là không hề dễ dàng.

Để các dự án hạ tầng giao thông có thêm nhiều cơ hội, các chuyên gia cho rằng, đối với những dự án giao thông lớn cần phải được huy động từ vốn đầu tư công hoặc địa phương phát hành trái phiếu doanh nghiệp, trái phiếu công trình và cổ phiếu (đối với doanh nghiệp niêm yết)./.

Theo Thúy Hà (Vietnam )

Ngân hàng sẽ cố gắng vốn cho dự án cao tốc Bắc Nam trong khả năng, đảm bảo an toànNhiều ý kiến cho rằng việc Bộ GTVT hủy đấu thầu quốc tế cao tốc Bắc Nam là tin vui cho nhiều DN trong nước nhưng nỗi lo lớn nhất hiện nay là vốn. Trả lời vấn đề này, Phó Thống đốc NHNN cho rằng, ngân hàng sẽ cố gắng vốn cho dự án cao tốc Bắc Nam trong khả năng, đảm bảo...

Bạn thấy bài viết này có hữu ích không?

Có

Không

Tin liên quan

Tin đang nóng

Tin mới nhất

Bắt khẩn cấp Giám đốc và Phó Giám đốc Trung tâm đăng kiểm xe cơ giới 29-07D

17:03:21 25/02/2023

Ngày 25/2, Công an TP Hà Nội cho biết, Cơ quan CSĐT Công an huyện Đông Anh đã tiến hành bắt khẩn cấp 5 đối tượng và ra lệnh khám xét khẩn cấp Trung tâm đăng kiểm xe cơ giới 29-07D, có địa chỉ tại xã Mai Lâm, Đông Anh, Hà Nội...

Sau khi thay Chủ tịch HĐQT, NCB tiếp tục bổ nhiệm mới một loạt nhân sự cấp cao

18:51:58 04/08/2021

NCB có Quyền Tổng giám đốc mới và 2 Phó Tổng giám đốc, cả 3 đều là nữ.

Tăng trưởng tín dụng tới 21/12 đạt 10,14%

10:40:01 24/12/2020

Sáng 24/12, thông tin tại họp báo triển khai nhiệm vụ ngành ngân hàng năm 2021, Ngân hàng Nhà nước (NHNN) cho biết tính đến ngày 21/12/2020, tín dụng tăng 10,14% so với cuối năm 2019 và tăng 11,62% so với cùng kỳ năm trước.