Vì sao phải di dời máy bay MiG-21 bị ‘bỏ quên’ ở Cà Mau vào ban đêm?

Hơn 40 năm nằm giữa bãi cỏ mọc um tùm, chiếc máy bay MiG-21 bị ‘bỏ quên’ ở Cà Mau đã được di dời trong đêm 28.3.

Đêm 28.3, Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Cà Mau huy động hàng chục cán bộ, chiến sĩ cùng xe cẩu chuyên dụng và xe siêu trường siêu trọng để di dời chiếc máy bay MiG-21 từ đường Nguyễn Trãi (phường An Xuyên) về trụ sở đơn vị trên đường 3.2 (phường Tân Thành), với quãng đường khoảng 4 km.

Chiếc MiG-21 được di dời trong đêm 28.3. ẢNH: G.B

Xe cẩu 20 tấn được sử dụng để nhấc chiếc máy bay qua cổng cao hơn 5 m, đưa lên xe chuyên dụng. Đúng 23 giờ, đoàn xe bắt đầu lăn bánh, có cảnh sát giao thông và lực lượng kiểm soát quân sự dẫn đường.

Hành trình di chuyển đi qua các tuyến đường Nguyễn Trãi – Phan Ngọc Hiển – cầu Phan Ngọc Hiển – Lý Thường Kiệt – 3.2, thu hút đông người dân đứng xem, dùng điện thoại ghi lại hình ảnh, dù khu vực đã được rào chắn đảm bảo an toàn.

Vì sao phải di dời chiếc MiG-21 trong đêm?

Theo lãnh đạo Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Cà Mau, dù trọng lượng chỉ còn khoảng 1 tấn, nhưng thân máy bay cồng kềnh, khó xoay trở, đặc biệt khi phải đi qua các đoạn có dây điện giăng ngang.

Xe cẩu 20 tấn được sử dụng để nhấc chiếc máy bay qua cổng cao hơn 5 m. ẢNH: G.B

Đơn vị đã tính đến kịch bản người dân hiếu kỳ tập trung đông, dễ gây kẹt xe nếu di chuyển ban ngày. Do đó, phương án di dời ban đêm được lựa chọn nhằm giảm áp lực giao thông, hạn chế rủi ro và đảm bảo an toàn tối đa.

Việc di dời cũng mang tính khẩn cấp khi chiếc máy bay đã xuống cấp rõ rệt sau nhiều năm phơi mưa nắng. Mục tiêu là đưa về đơn vị để bảo quản, bảo trì, tránh tiếp tục hư hỏng.

Một hiện vật lịch sử bị “bỏ quên” qua nhiều giai đoạn

MiG-21 là tiêm kích phản lực siêu thanh do Liên Xô thiết kế, được đưa vào sử dụng từ năm 1959 và từng phục vụ trong không quân nhiều nước, trong đó có Việt Nam.

Cẩu máy bay qua cổng cao hơn 5 m. ẢNH: G.B

Theo khảo sát của Sở Văn hóa – Thể thao – Du lịch Cà Mau, khung máy bay còn tương đối nguyên vẹn nhưng nhiều vị trí ở cánh, đầu và đuôi đã bị ăn mòn, biến dạng. Lớp sơn bong tróc, một số bộ phận hư hỏng do thời gian dài không được bảo quản.

Chiếc máy bay này từng nằm trong số 3 chiếc được tỉnh Minh Hải (nay là Cà Mau) phối hợp với Quân khu 9 đưa về trưng bày trước Bưu điện tỉnh năm 1985, nhân dịp kỷ niệm 10 năm thống nhất đất nước. Sau triển lãm, 2 chiếc được chuyển đi, riêng chiếc MiG-21 được giao lại địa phương quản lý. Tuy nhiên, do thiếu hồ sơ qua các giai đoạn, đến nay vẫn chưa xác định được cơ quan chủ quản.

Theo kế hoạch, Cà Mau sẽ phục dựng chiếc MiG-21. ẢNH: G.B

Theo đại tá Kiều Văn Dũng, nguyên Phó tham mưu trưởng Sư đoàn Không quân 370, những năm 1980, khi thực hiện nghĩa vụ quốc tế tại Campuchia, Quân chủng Phòng không – Không quân từng thành lập cơ quan đại diện phía nam để phục vụ chỉ huy tác chiến.

Thời điểm đó, Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Nguyễn Văn Bảy, khi đó là Phó tham mưu trưởng Quân chủng, được giao làm đại diện Tư lệnh Không quân tại khu vực và đã tặng một số máy bay hết niên hạn sử dụng cho các tỉnh phía nam trưng bày, trong đó có tỉnh Minh Hải.

Sau này, cơ quan đại diện giải thể, tỉnh Minh Hải nhiều lần chia tách, khiến việc quản lý hiện vật bị đứt quãng. Chiếc máy bay MiG-21 tại Cà Mau vì vậy thuộc thẩm quyền địa phương, không do Quân khu 9 quản lý.