Trung Quốc tái định hình mô hình Thung lũng Silicon, bắt đầu từ Hong Kong

Làn sóng phát hành cổ phiếu lần đầu ra công chúng (IPO) bùng nổ tại Hong Kong đang trở thành điểm tựa cho tham vọng tái định hình hệ sinh thái công nghệ của Trung Quốc, thách thức trực tiếp mô hình Thung lũng Silicon.

Bảng chỉ số chứng khoán tại tỉnh sàn giao dịch ở Hong Kong. Ảnh: THX/TTXVN

Dòng vốn đổ dồn về cửa ngõ tài chính quốc tế

Dõi theo dòng tiền phía sau làn sóng bùng nổ công nghệ mới của Trung Quốc, điểm đến nổi bật không phải Bắc Kinh hay Thượng Hải mà là Hong Kong – thị trường chứng khoán có tính kết nối toàn cầu cao nhất của nước này và vừa hồi sinh mạnh mẽ trong năm qua.

Theo CNBC, hoạt động huy động vốn qua IPO tại Hong Kong đã vượt qua mọi sàn giao dịch khác trên thế giới về quy mô trong giai đoạn gần đây. Hiện có hơn 400 doanh nghiệp đang xếp hàng chờ niêm yết và con số thực tế được cho là còn cao hơn nhờ quy định niêm yết bảo mật mới được áp dụng.

Trao đổi bên lề một diễn đàn đầu tư mạo hiểm tại Hàng Châu, ông Gary Lock – đối tác tại hãng tư vấn IPO King & Wood – nhận định đà bùng nổ này sẽ không chỉ kéo dài trong ngắn hạn. Ông cho rằng quy mô hoạt động trên thị trường vốn hiện nay lớn hơn rất nhiều so với bất kỳ giai đoạn nào trong 35 năm qua.

Một yếu tố đáng chú ý là dòng vốn quốc tế đang quay trở lại Hong Kong. Theo ông Lock, kể từ khi xung đột tại Trung Đông bùng phát, tiền nước ngoài đã bắt đầu chảy vào các ngân hàng Hong Kong, chuẩn bị cho các cơ hội đầu tư vào Trung Quốc.

Cùng lúc, hơn 40 doanh nghiệp đã niêm yết tại Hong Kong từ đầu năm đến nay, trong bối cảnh quy định được nới lỏng và Mỹ gia tăng giám sát đầu tư vào các lĩnh vực nhạy cảm của Trung Quốc như công nghệ quốc phòng.

Ông Jin Yang, đối tác điều hành tại KPMG Trung Quốc, cho rằng sự hồi sinh này đang dần xóa bỏ định kiến trước đây rằng Hong Kong không thể cạnh tranh với Mỹ về thanh khoản và định giá cổ phiếu.

Dù có những lo ngại về việc Bắc Kinh siết chặt kiểm soát các công ty Trung Quốc cấu trúc ở nước ngoài, giới đầu tư và tư vấn vẫn tỏ ra lạc quan. Theo một báo cáo gần đây, chỉ khoảng 15% doanh nghiệp trong danh sách chờ IPO có thể đối mặt với rào cản pháp lý.

Các nhà phân tích dự báo tổng vốn huy động từ IPO tại Hong Kong có thể đạt khoảng 60 tỷ USD trong năm nay, gần gấp đôi mức của năm trước. Những thay đổi về quy định cũng đang làm giảm lợi thế cạnh tranh của nhà đầu tư quốc tế, khi các công ty khởi nghiệp Trung Quốc ngày càng ưu tiên nguồn vốn trong nước.

Một hệ sinh thái công nghệ mới

Làn sóng IPO tại Hong Kong không chỉ là hiện tượng tài chính, mà còn là bước tiến trong chiến lược xây dựng hệ sinh thái công nghệ nội địa của Trung Quốc. Việc niêm yết giúp các nhà đầu tư giai đoạn đầu thu về lợi nhuận, từ đó thúc đẩy thêm dòng vốn đổ vào công ty khởi nghiệp và nuôi dưỡng tham vọng vươn ra toàn cầu.

Song song, cách vận hành của doanh nghiệp công nghệ Trung Quốc cũng đang thay đổi. Nếu trước đây các nhà sáng lập thường giữ quyền kiểm soát lâu dài, thì hiện tại họ cởi mở hơn với việc bán công ty hoặc tham gia các thương vụ sáp nhập, mở ra nhiều cơ hội sinh lời hơn cho nhà đầu tư.

Xu hướng này phản ánh sự trưởng thành của thế hệ doanh nhân mới. Theo ông Zhou Kaibing, lãnh đạo Hiệp hội đầu tư mạo hiểm Hàng Châu, sự linh hoạt trong chiến lược thoái vốn đang góp phần mở rộng quy mô toàn ngành.

Ở góc độ công nghệ, Trung Quốc cũng đang điều chỉnh định hướng phát triển. Trước đây, các công ty trong nước tập trung vào AI ứng dụng mang lại lợi nhuận nhanh, trong khi doanh nghiệp Mỹ theo đuổi trí tuệ nhân tạo tổng quát. Tuy nhiên, các nhà đầu tư Trung Quốc hiện ngày càng quan tâm đến những nhà sáng lập có tầm nhìn dài hạn và chiến lược rõ ràng cho tương lai công nghệ.

Sự kết hợp giữa năng lực công nghệ cạnh tranh toàn cầu và hệ thống tài chính ngày càng hoàn thiện đang giúp Trung Quốc trở nên hấp dẫn hơn với dòng vốn quốc tế. Diễn đàn đầu tư tại Hàng Châu gần đây thu hút đại diện từ nhiều quốc gia như Ấn Độ, Tây Ban Nha hay Bỉ, cho thấy sức hút ngày càng lớn của thị trường này.

Đáng chú ý, các doanh nghiệp Ấn Độ đang tìm kiếm cơ hội hợp tác với các công ty robot Trung Quốc trong lĩnh vực sản xuất. Trong khi đó, một số quỹ đầu tư cũng tận dụng cơ chế đặc biệt cho phép nhận vốn ngoại nhưng đầu tư trực tiếp bằng đồng nhân dân tệ để mở rộng hoạt động.

Tất cả những diễn biến này cho thấy dòng tiền và đổi mới sáng tạo toàn cầu không còn tập trung độc quyền tại Mỹ.

Dù vậy, con đường xây dựng hệ sinh thái đầu tư mạo hiểm “nội địa hóa” của Trung Quốc sẽ không phải là bản sao của Thung lũng Silicon. Rủi ro lớn nhất vẫn nằm ở yếu tố chính sách, khi môi trường kinh doanh tại khu vực này chịu ảnh hưởng mạnh từ các quyết định quản lý.