Trung Quốc phát hiện mỏ đất hiếm nhẹ lớn thứ hai thế giới

Hải Yến05:39 25/03/2026

Ngày 24/3, Bộ Tài nguyên Thiên nhiên Trung Quốc cho biết nước này đã phát hiện mỏ đất hiếm nhẹ lớn thứ hai thế giới tại huyện Miện Ninh, tỉnh Tứ Xuyên.

Các loại oxide đất hiếm được sử dụng rộng rãi trong nhiều lĩnh vực như vật liệu từ tính và vật liệu huỳnh quang, là thành phần không thể thiếu đối với nền công nghiệp hiện đại và ngành sản xuất công nghệ cao.

Đất hiếm chuẩn bị được đưa đi xuất khẩu tại Liên Vân Cảng, tỉnh Giang Tô, Trung Quốc. Ảnh tư liệu, minh họa: AFP/TTXVN

Theo phóng viên TTXVN tại Bắc Kinh, phát hiện này giúp bổ sung thêm 9,67 triệu tấn oxide đất hiếm vào trữ lượng quốc gia, tương đương mức tăng hơn 300%. Ngoài ra, Trung Quốc còn phát hiện các nguồn tài nguyên mới tại khu mỏ Mao Ngưu Bình thuộc huyện Miện Ninh, bao gồm 27,14 triệu tấn fluorite và 37,23 triệu tấn barite. Hai tài nguyên này đều được xếp loại là các mỏ có quy mô siêu lớn.

Fluorite và barite là những nguồn tài nguyên không tái tạo. Trong đó, fluorite là nguồn cung cấp fluorine công nghiệp chủ chốt, đóng vai trò thiết yếu đối với các ngành công nghiệp mới nổi cũng như các ngành công nghiệp trong tương lai. Barite, nổi tiếng nhờ tính trơ về mặt hóa học, khả năng chống chịu acid và kiềm, mật độ cao cùng đặc tính hấp thụ bức xạ, là nguyên liệu thô cực kỳ quan trọng trong các ngành công nghiệp như dầu khí, hóa chất, dược phẩm và xây dựng.

Mỹ lập kho dự trữ khoáng sản chiến lược: Bước đi mới trong cuộc đua kiểm soát đất hiếm

Tổng thống Mỹ Donald Trump mới đây thông báo sẽ lập một kho dự trữ khoáng sản chiến lược mới, trong động thái được giới quan sát xem là sự kết hợp giữa tính toán kinh tế dài hạn và điều chỉnh chiến lược trong cạnh tranh địa chính trị toàn cầu.

Toàn cảnh mỏ đất hiếm ở núi Pass, bang California, Mỹ. Ảnh: REUTERS/TTXVN

Theo trang Al Jazeera, dự án mang tên Project Vault, công bố ngày 2/2, huy động 2 tỷ USD vốn tư nhân cùng khoản vay 10 tỷ USD từ Ngân hàng Xuất nhập khẩu Mỹ. Đây là bước đi mới nhất của Nhà Trắng nhằm tăng cường đầu tư vào các loại khoáng sản đất hiếm - những nguyên liệu giữ vai trò then chốt trong chuỗi sản xuất nhiều sản phẩm chiến lược như chip bán dẫn, điện thoại thông minh và pin xe điện.

Phát biểu tại Nhà Trắng, Tổng thống Trump nhấn mạnh mục tiêu của kế hoạch là "đảm bảo các doanh nghiệp và người lao động Mỹ không bị tổn hại bởi tình trạng thiếu hụt nguồn cung". Tuy nhiên, theo đánh giá của các nhà phân tích, mục tiêu này còn phản ánh nỗ lực rộng hơn của Washington trong việc tái định hình chuỗi cung ứng các vật liệu chiến lược.

Việc xây dựng kho dự trữ khoáng sản nằm trong chuỗi sáng kiến của Chính quyền Tổng thống Trump nhằm kiểm soát chặt chẽ hơn các khâu khai thác và sản xuất đất hiếm, qua đó giảm phụ thuộc vào nguồn cung từ bên ngoài, đặc biệt là Trung Quốc. Bắc Kinh hiện giữ vai trò chi phối trong lĩnh vực này và từng hạn chế xuất khẩu một số khoáng sản, động thái được cho là nhằm tạo lợi thế trong các cuộc đàm phán với Washington.

Chiến lược đầu tư: từ tài trợ sang nắm giữ cổ phần

Thay vì chỉ hỗ trợ tài chính gián tiếp, Chính quyền Tổng thống Trump lựa chọn cách tiếp cận trực tiếp hơn: tham gia sở hữu cổ phần tại các doanh nghiệp then chốt trong lĩnh vực khoáng sản và công nghệ nền tảng.

Năm 2025, Chính phủ Mỹ đã nắm giữ cổ phần tại bảy doanh nghiệp thông qua việc chuyển đổi các khoản tài trợ liên bang thành phần sở hữu vốn. Một trong những khoản đầu tư đáng chú ý là 10% cổ phần tại USA Rare Earth, công ty dự kiến xây dựng các cơ sở sản xuất đất hiếm và nam châm trong nước. Dự án này nhận được 1,6 tỷ USD tài trợ theo Đạo luật CHIPS - đạo luật được thông qua dưới thời cựu Tổng thống Joe Biden nhằm giảm phụ thuộc vào Trung Quốc trong lĩnh vực bán dẫn. USA Rare Earth dự kiến bắt đầu sản xuất thương mại từ năm 2028.

Ở lĩnh vực luyện kim, Chính phủ Mỹ mua khoảng 10% cổ phần của Korea Zinc, trị giá gần 1,9 tỷ USD, để hỗ trợ dự án nhà máy luyện kim 7,4 tỷ USD tại bang Tennessee. Thông qua liên doanh do Chính phủ Mỹ và các nhà đầu tư chiến lược trong nước kiểm soát, Washington gián tiếp tham gia vận hành tổ hợp khai khoáng gồm hai mỏ và nhà máy luyện kẽm duy nhất đang hoạt động tại Mỹ. Dự án dự kiến khởi công trong năm nay và đi vào hoạt động từ năm 2029.

Cùng với đó, Chính phủ Mỹ cũng mở rộng hiện diện tại các dự án khai thác trong nước và khu vực Bắc Mỹ. Tháng 10/2025, Washington đầu tư 35,6 triệu USD để nắm 10% cổ phần của Trilogy Metals, hỗ trợ Dự án Khoáng sản Upper Kobuk (UKMP) tại Alaska - khu vực giàu tài nguyên đồng, kẽm, vàng và bạc.

Trong lĩnh vực pin và xe điện, Mỹ mua 5% cổ phần của Lithium Americas trong liên doanh với General Motors để phát triển mỏ lithium Thacker Pass ở bang Nevada, dự án được coi là nguồn cung quan trọng cho ngành xe điện trong tương lai.

Ở mảng công nghệ cao, tháng 8/2025, Nhà Trắng mua gần 10% cổ phần của Intel, nhằm hỗ trợ việc mở rộng năng lực sản xuất chip trong nước. Trước đó một tháng, Chính phủ Mỹ đầu tư 15% vào MP Materials, công ty vận hành mỏ đất hiếm duy nhất đang hoạt động tại Mỹ, với Bộ Quốc phòng là nhà đầu tư liên bang lớn nhất, cam kết 400 triệu USD.

Ngoài lãnh thổ Mỹ, Washington cũng đang xem xét khả năng mua 8% cổ phần của Critical Minerals để tham gia dự án mỏ đất hiếm Tranbreez tại Greenland. Động thái này cho thấy sự quan tâm ngày càng rõ nét của chính quyền Tổng thống Trump đối với các nguồn tài nguyên chiến lược ở khu vực Bắc Cực.

Tín hiệu bất thường?

Máy móc hoạt động tại mỏ khai thác đất hiếm ở Mountain Pass, California, Mỹ. Ảnh: REUTERS/TTXVN

Sau khi kế hoạch kho dự trữ khoáng sản được công bố, thị trường phản ứng trái chiều. Cổ phiếu MP Materials và Intel tăng lần lượt 0,6% và 5%, trong khi nhiều doanh nghiệp khác giảm giá, đáng chú ý là Korea Zinc giảm 12,6%.

Việc Chính phủ Mỹ trực tiếp mua cổ phần tại các doanh nghiệp lớn được xem là hiếm gặp trong lịch sử kinh tế Mỹ, song không phải chưa có tiền lệ. Trong cuộc khủng hoảng tài chính năm 2008, thông qua Chương trình cứu trợ tài sản xấu (TARP), chính phủ từng nắm giữ cổ phần chi phối tại General Motors, AIG hay GMAC trước khi thoái vốn hoàn toàn trong những năm sau đó.

Theo ông Nick Giles, chuyên gia phân tích cao cấp tại B Riley Securities, điểm khác biệt của giai đoạn hiện nay là các khoản đầu tư không mang tính "giải cứu khẩn cấp" mà được triển khai có tính toán hơn.

"Không giống thời điểm khủng hoảng khi cần khẩn cấp cứu các doanh nghiệp then chốt, các khoản đầu tư hiện nay được triển khai thận trọng hơn. Chính phủ Mỹ muốn chúng mang lại lợi nhuận và được nhìn nhận là những khoản đầu tư hiệu quả để thu hút thêm các nguồn vốn khác", ông nói.

Trong cuộc Đại suy thoái những năm 1930, Chính phủ Mỹ cũng từng mua cổ phần tại một số ngân hàng lớn. Xa hơn nữa, vào đầu thế kỷ 20, chính phủ từng nắm cổ phần của Công ty Đường sắt Panama - đơn vị xây dựng tuyến đường sắt phục vụ thi công Kênh đào Panama. Tuy nhiên, các khoản đầu tư đó thường gắn với những dự án cụ thể, thay vì một mục tiêu dài hạn như giảm phụ thuộc vào nguồn cung khoáng sản chiến lược từ nước ngoài.

"Có thể không có thời điểm kết thúc rõ ràng, nhưng Chính phủ Mỹ đang hướng tới lợi nhuận và phát đi tín hiệu rằng sẽ còn nhiều bước đi tiếp theo. Tôi không nghĩ họ sẽ để kế hoạch này thất bại", ông Giles nhận định.

Tranh luận chính trị và bài toán phụ thuộc chuỗi cung ứng

Chủ trương hỗ trợ các dự án khoáng sản chiến lược không phải là điều mới tại Mỹ. Chính quyền Tổng thống Joe Biden từng thúc đẩy Đạo luật CHIPS, song ưu tiên hình thức tài trợ hơn là nắm giữ cổ phần.

Cách tiếp cận của Tổng thống Trump vì vậy gây chia rẽ trong nội bộ chính trường Mỹ. Một số nghị sĩ Dân chủ cấp tiến, như Thượng nghị sĩ Bernie Sanders, ủng hộ việc Chính phủ Mỹ sở hữu cổ phần để đảm bảo lợi ích cho người nộp thuế.

Ngược lại, nhiều nghị sĩ Cộng hòa cho rằng đây là sự can thiệp quá sâu của nhà nước vào thị trường.

Theo Giáo sư Babak Hafezi tại Đại học Mỹ, các khoản đầu tư này phản ánh nỗ lực chiến lược của Washington nhằm giảm phụ thuộc vào Trung Quốc - quốc gia hiện khai thác gần 60% và tinh chế tới 90% lượng đất hiếm toàn cầu.

"Việc thiếu kiểm soát trong cả khai thác lẫn sản xuất tạo ra điểm nghẽn lớn trong chuỗi cung ứng toàn cầu", ông nhận định, cho rằng xây dựng các thị trường trong nước ổn định là điều kiện then chốt để Mỹ giảm thiểu rủi ro chiến lược trong dài hạn.

Bloomberg tiết lộ dự án tham vọng của Mỹ nhằm giảm phụ thuộc vào khoáng sản Trung QuốcNhằm thoát khỏi sự phụ thuộc vào nguồn cung đất hiếm từ Trung Quốc, Mỹ đẩy nhanh các nỗ lực đa dạng hóa chuỗi cung ứng, ký kết các thỏa thuận với nhiều quốc gia, trong đó có Australia, Nhật Bản và Ukraine. (Trong ảnh: Đất hiếm chuẩn bị được bốc xếp tại Liên Vân Cảng, tỉnh Giang Tô, Trung Quốc. Ảnh: AFP/TTXVN_....

Bạn thấy bài viết này có hữu ích không?

Có

Không

Tin liên quan

Tiêu điểm

Tin đang nóng

Tin mới nhất

Xung đột tại Trung Đông: Các nước thúc đẩy nỗ lực đối thoại

05:33:50 25/03/2026

Ngoại trưởng Ai Cập cũng đã tiến hành nhiều cuộc trao đổi với các bên liên quan nhằm thúc đẩy giải pháp ngoại giao, đồng thời cảnh báo nguy cơ gián đoạn thương mại, chuỗi cung ứng và giá năng lượng, lương thực toàn cầu.

Tổng thống Zelensky: Ukraine có bằng chứng về việc Nga chia sẻ thông tin tình báo với Iran

05:30:18 25/03/2026

Thái tử Mohammed bin Salman được cho là đang nỗ lực tái thiết lập khả năng răn đe và việc Vương quốc này tham chiến chỉ còn là vấn đề thời gian.

Đan Mạch tổ chức bầu cử Quốc hội trước thời hạn

22:29:40 24/03/2026

Đảng Dân chủ Xã hội của Thủ tướng Mette Frederiksen, lực lượng cầm quyền từ năm 2019 tại Đan Mạch, hiện dẫn đầu các cuộc thăm dò với tỷ lệ ủng hộ khoảng 20%.

Từ Hezbollah đến Houthi: Vì sao mạng lưới thân Iran hoạt động hạn chế?

22:22:45 24/03/2026

Từng được xem là cánh tay nối dài đầy sức mạnh của Tehran, nhưng khi chiến sự bùng nổ, từ Hezbollah đến Houthi lại phản ứng chậm chạp và rời rạc.

Quốc hội Triều Tiên thông qua nhiều nghị quyết quan trọng

22:17:08 24/03/2026

Quốc hội khóa XV, các đại biểu đã xem xét và nhất trí thông qua nghị quyết về sửa đổi, bổ sung một số điều của Hiến pháp.

Phát hiện các loài mới trong hang động Campuchia

22:05:57 24/03/2026

Theo kênh CNN, một cuộc khảo sát mới tại các hang động đá vôi tại Battambang (Campuchia) đã phát hiện hàng loạt loài mới, gồm rắn lục xanh ngọc, rắn bay và nhiều loài sinh vật khác.

Iran phóng 7 đợt tên lửa vào Israel trong vòng chưa đầy 10 tiếng

22:01:44 24/03/2026

Trong một đợt tấn công trước đó, các địa điểm tại Tel Aviv trở thành mục tiêu. Các đoạn video cho thấy các tòa nhà bị thiệt hại, lửa bốc lên và khói đen dày đặc khi lực lượng ứng phó khẩn cấp làm việc tại hiện trường.

Lý do Pakistan trở thành địa điểm phù hợp để tổ chức đàm phán giữa Mỹ và Iran

21:59:40 24/03/2026

Pakistan đã đề nghị tổ chức đàm phán giữa hai bên. Các nguồn tin cũng xác nhận có đề xuất để Pakistan đăng cai cuộc gặp giữa Mỹ và Iran vào cuối tuần này mà Phó Tổng thống JD Vance có thể tham dự.

Nga phóng thành công cụm vệ tinh liên lạc đầu tiên lên quỹ đạo

21:52:49 24/03/2026

Công ty hàng không vũ trụ Bureau 1440 của Nga đã phóng thành công 16 vệ tinh Rassvet, đánh dấu sự khởi đầu của việc tạo ra cụm vệ tinh quỹ đạo thấp với tiềm năng phủ sóng toàn cầu.

Các nước Vùng Vịnh tiến gần hơn đến việc tham gia cuộc chiến với Iran?

21:49:54 24/03/2026

Với Eo biển Hormuz, Iran muốn thu phí tàu bè qua lại tương tự như cách Ai Cập quản lý Kênh đào Suez. Hiện Tehran đang phong tỏa tuyến đường thủy này bằng cách tấn công tàu bè nhưng cho phép một số tàu ưu tiên đi qua.

Những thách thức với tham vọng chuyển đổi số của Đông Nam Á

21:46:19 24/03/2026

Cùng với sự mở rộng của nền kinh tế số, thị trường trung tâm dữ liệu tại Đông Nam Á được dự báo sẽ tăng trưởng theo cấp số nhân, với tốc độ tăng trưởng kép hằng năm (CAGR) khoảng 15% trong giai đoạn 2023 - 2030.

Reuters: Mỹ-Iran đàm phán trực tiếp ở Pakistan, ông Trump cảnh báo Tehran còn 'cơ hội cuối cùng'

21:40:12 24/03/2026

Trong phát biểu với kênh Semafor, quan chức này cho biết lệnh tạm dừng 5 ngày của Tổng thống Trump chỉ áp dụng đối với các cơ sở năng lượng của Iran, không áp dụng cho các hoạt động quân sự khác.