Thiếu hụt vitamin A và những hệ quả không tốt

NHẬT LINH21:59 03/04/2024

Vitamin A đóng một vai trò quan trọng trong việc duy trì sức khỏe của mắt. Sự thiếu hụt vitamin A có thể ảnh hưởng đến thị lực và sức khỏe tổng thể của mắt bạn theo nhiều cách khác nhau.

Theo NDTV, vitamin A rất cần thiết để cơ thể bạn hoàn thành nhiều quá trình. Nó là một hợp chất hòa tan trong chất béo có trong cả thực phẩm chay và không chay. Các nghiên cứu đã chỉ ra rằng vitamin A có thể giúp ngăn ngừa một số bệnh ung thư, hỗ trợ hệ thống miễn dịch khỏe mạnh và tăng cường sức khỏe của xương. Vitamin A cũng có thể giúp ngăn ngừa và điều trị mụn trứng cá.

Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), quáng gà là một trong những dấu hiệu đầu tiên của tình trạng thiếu vitamin A. Ảnh: Pexels

Vitamin A đóng một vai trò quan trọng trong việc duy trì sức khỏe của mắt. Sự thiếu hụt vitamin A có thể ảnh hưởng đến thị lực và sức khỏe tổng thể của mắt bạn theo nhiều cách.

Thiếu hụt vitamin A có thể ảnh hưởng đến thị lực của bạn

Thiếu hụt vitamin A có thể dẫn đến nhiều biến chứng. Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), quáng gà là một trong những dấu hiệu đầu tiên của tình trạng thiếu vitamin A. Khi không được điều trị, thiếu vitamin A có thể góp phần gây mù lòa do làm cho giác mạc bị khô, do đó làm hỏng võng mạc và giác mạc.

Các vấn đề khác liên quan đến mắt có liên quan đến tình trạng thiếu vitamin A bao gồm chứng khô kết mạc, đốm bitot, chứng khô giác mạc, sẹo giác mạc,…

Trong những trường hợp nhẹ, người ta có thể bị khô mắt, không có khả năng tiết ra nước mắt.

WHO cũng nhấn mạnh rằng ước tính có khoảng 250.000 – 500.000 trẻ em thiếu vitamin A bị mù mỗi năm và một nửa trong số đó chết trong vòng 12 tháng sau khi mất thị lực.

Những tác động bất lợi của việc thiếu vitamin A không chỉ giới hạn ở mắt của bạn. Nó có thể góp phần gây ra những hậu quả khác. Một số trong số này bao gồm:

- Tình trạng viêm da và da cực kỳ khô

- Vô sinh ở cả nam và nữ và khó thụ thai tự nhiên

- Chậm tăng trưởng ở trẻ em

- Nhiễm trùng ngực và cổ họng thường xuyên ở trẻ em

- Vết thương chậm lành

- Thường xuyên nổi mụn và nổi mụn

- Thiếu hụt nghiêm trọng cũng có thể ảnh hưởng tiêu cực đến việc mang thai và cho con bú

- Có thể góp phần làm chậm sự phát triển xương ở trẻ em

Nguồn thực phẩm chứa vitamin A

Một số thực phẩm chứa vitamin A một cách tự nhiên. Một số loại thực phẩm này bao gồm cà rốt, bông cải xanh, cá hồi, rau bina, khoai lang, xoài, dưa hấu, đu đủ, mơ, ổi, cà chua, sữa và trứng.

Sự thật về dầu thực vật: Không an toàn như các bà nội trợ vẫn nghĩ

Chuyên gia dinh dưỡng khuyến cáo cần phải kết hợp sử dụng cả dầu thực vật và mỡ động vật trong khẩu phần ăn của gia đình, đặc biệt là với trẻ nhỏ cần tổng hợp vitamin D3, vitamin A và vitamin E.

Có nhiều quan niệm sai lầm về dầu thực vật. (Nguồn: Getty Images)

Hầu hết các quảng cáo về dầu ăn trên các phương tiện thông tin đại chúng hiện nay đều mang thông điệp để chúng ta hiểu rằng nấu ăn bằng các loại dầu thực vật tốt hơn mỡ động vật bởi chúng giàu chất béo không bão hòa, tốt cho sức khỏe.

Các loại dầu thực vật hiện có trên thị trường hết sức phong phú, từ các loại truyền thống như dầu oliu, dầu đậu nành, dầu hướng dương, dầu cọ, dầu lạc, dầu vừng, dầu hạt cải... cho đến các loại mới hơn như dầu hạt chia, dầu bơ, dầu hạt lanh...

Không chỉ là một thành phần chính trong tủ bếp của các hộ gia đình, dầu thực vật còn có rất nhiều trong các thực phẩm chế biến sẵn, từ những món chiên nướng thơm phức cho đến các đồ ăn nhẹ có vị mặn, thậm chí cả trong kem càphê cũng có dầu thực vật.

Song, bất chấp sự phổ biến của nguyên liệu này, nghiên cứu của các nhà khoa học cho thấy rằng việc chỉ lựa chọn sử dụng dầu thực vật trong nấu ăn không hẳn là tốt, nhất là khi bạn có thói quen chỉ dùng một loại dầu quen thuộc.

Dầu thực vật có thay thế được hoàn toàn mỡ động vật?

Trên thực tế, cả dầu thực vật và mỡ động vật cùng là các loại chất béo cung cấp năng lượng cần thiết cho cơ thể. Hai loại này đều có những ưu, nhược riêng và chúng ta cần hiểu rõ về chúng để có sự lựa chọn sử dụng thích hợp.

Theo phân tích của các nhà khoa học, thoạt đầu có vẻ dầu thực vật chiếm ưu thế hơn so với mỡ động vật khi nó chứa nhiều axit béo chưa no (chưa bão hòa) và vitamin E, vitamin K. Chúng không chứa cholesterol xấu (ngoại trừ dầu dừa, dầu cọ, dầu ngô và dầu ca cao).

Dầu thực vật có thể giúp hạ cholesterol xấu (LDL) trong máu, tốt cho tim mạch, ngăn ngừa các bệnh cao huyết áp, mỡ máu, tiểu đường, béo phì...

Trong khi đó, mỡ động vật máu (ngoại trừ mỡ cá thu, cá hồi và cá trích) thì lại chứa khá nhiều axit béo no (bão hòa), có thể làm tăng nhiều cholesterol xấu (LDL) trong máu dẫn đến một số bệnh như xơ vữa động mạch, tiểu đường, cao huyết áp, béo phì....

Sử dụng mỡ động vật với liều lượng hợp lý thì rất tốt cho sức khỏe. (Ảnh: iStock)

Tuy nhiên, mỡ động vật giàu vitamin A, vitamin D rất quan trọng đối với sức khỏe, đặc biệt là sự phát triển của trẻ nhỏ. Hai loại vitamin này không có trong dầu thực vật.

Hơn nữa, nếu dùng mỡ động vật ở một lượng vừa phải sẽ giúp cung cấp cholesterol tốt (HDL), đặc biệt là tốt tế bào thần kinh, giúp làm bền thành mao mạch, phòng ngừa tốt tình trạng xuất huyết não, đột quỵ.

Dầu thực vật không an toàn nếu sử dụng không đúng cách

Về nhiệt độ sôi cao nhất (điểm bốc khói), thì mỡ động vật an toàn hơn dầu thực vật khi nó sôi ở nhiệt độ 400 độ C, có thể chiên rán thoải mái mà không lo nguy cơ bị nguy cơ bị oxy hóa.

Trong khi đó, điểm bốc khói của dầu thực vật cao nhất cũng chỉ ở khoảng 204-232 độ C, khi đun nấu lâu ở nhiệt độ cao rất dễ bị oxy hóa và sản sinh nhiều chất độc hại như aldehyde và lipid-peroxide. Trong đó, aldehyde là một chất độc gây ung thư.

Nhiều bà nội trợ hiện vẫn có thói quen dùng lại dầu thừa của lần nấu ăn trước để tiết kiệm mà không lường được hết hậu quả nếu hành động này diễn ra trong thời gian dài.

Theo nghiên cứu của các nhà khoa học tại Đại học IIIinois (Mỹ), dầu ăn được đun nóng nhiều lần sẽ khiến các chất béo trung tính bị phân hủy, dẫn đến quá trình oxy hóa axit béo tự do và giải phóng acrolein - chất làm tăng nguy cơ gây ung thư. Đồ ăn được chiên trong dầu chiên đi chiên lại có thể ngấm các chất có hại và dễ dàng đi vào cơ thể.

Ngoài ra nó còn làm đầy bụng, rối loạn tiêu hóa và gây ra các bệnh lý về tim mạch.

Một thói quen khác cũng phổ biến ở nhiều gia đình là chỉ sử dụng một loại dầu ăn vì sở thích hoặc do niềm tin vào những nội dung mà nhà sản xuất quảng bá.

Nhưng không có một loại dầu ăn nào hoàn hảo, ngay cả loại dầu được cho là tốt nhất như dầu ôliu. Các loại dầu có thành phần dinh dưỡng khác nhau sẽ tạo ra những đặc tính riêng, có thể tác động có lợi hoặc không tốt cho sức khỏe.

Lựa chọn các loại dầu ăn phù hợp với gia đình. (Nguồn: Getty Images)

Bên cạnh đó, đặc tính thành phần và phương thức sản xuất cũng sẽ quyết định đến chất lượng của mỗi loại dầu ăn. Vì thế các bà nội trợ nên tìm hiểu kỹ và thay đổi các loại dầu ăn phù hợp với gia đình, trong đó lưu ý những loại dầu ăn không nên sử dụng sau đây.

Những loại dầu ăn không tốt cho sức khỏe

Dầu cọ

Dầu cọ có nồng độ chất béo bão hòa cao, được cho là có tác động tiêu cực đến mức cholesterol trong máu và làm tăng nguy cơ mắc bệnh tim.

Thành phần dầu cọ thường được tìm thấy trong thực phẩm chế biến sẵn như bánh ngọt, vỏ bánh pizza hay bánh quy.

Dầu ngô

Đây là loại dầu thực vật khá phổ biến trong ngành ẩm thực, thường được các đầu bếp sử dụng khi chiên ngập dầu bởi nó có điểm bốc khói cao, khoảng 232 độ C, phù hợp chế biến ở nhiệt độ cao.

Điều đáng nói là với hàm lượng chất béo chỉ khoảng 1-4%, ngô không phải là thực phẩm có dầu tự nhiên. Do đó, nó phải trải qua một quá trình phức tạp để chiết xuất dầu. Quá trình này có thể khiến loại bỏ nhiều vitamin và khoáng chất, thậm chí có thể tạo ra các chất có hại cho sức khỏe.

Bên cạnh đó, dầu ngô có tỷ lệ chất béo omega-6 trên omega-3 là 46:1, gây ra sự mất cân bằng rất lớn đối với 2 acid béo thiết yếu. Sự mất cân bằng này có thể dẫn đến viêm mạn tính - gốc rễ của các bệnh mạn tính như bệnh tim, béo phì, đái tháo đường, thậm chí là ung thư.

Dầu dừa

Trong dầu dừa có chứa nhiều chất chống oxy hóa nên rất tốt cho tim mạch. Loại thực phẩm này cũng giúp cung cấp omega-3 và cholesterol tốt cũng giúp phòng ngừa nguy cơ mắc các bệnh tim mạch, giãn nở mạch máu, hạ huyết áp, giảm viêm..

Tuy nhiên, có nhiều lý do khiến bạn phải hạn chế sử dụng dầu dừa trong nấu ăn bởi dầu dừa chứa cả chất béo bão hòa và chất béo không bão hòa. Do đó, quá lạm dụng thực phẩm này có thể gây ra các tác động xấu với sức khỏe tim mạch, đặc biệt là với người đang có tiền sử mắc các bệnh về tim mạch.

Cách sử dụng dầu thực vật tốt nhất

Để đảm bảo cân bằng dinh dưỡng và an toàn sử dụng chất béo trong nấu ăn, các chuyên gia dinh dưỡng khuyên nên kết hợp cả dầu thực vật và mỡ động vật trong chế biến thực phẩm hàng ngày với liều lượng hợp lý, không quá 20 gram/người/ngày.

Dầu thực vật nên dùng cho các món xào nhanh, nhiệt độ không quá cao. (Ảnh: iStock)

Với trẻ em ở độ tuổi phát triển, các chuyên gia khuyến cáo nên ăn mỡ động vật là chính, với tỷ lệ mỡ động vật và dầu thực vật là 70/30, để giúp tổng hợp vitamin D3, vitamin A và vitamin E.

Từ 35 tuổi trở lên, nên ăn theo tỷ lệ mỡ động vật và dầu thực vật là 50/50.

Từ 50 tuổi trở lên, ăn chất béo hạn chế với tỷ lệ mỡ động vật và dầu thực vật là 30/70.

Trên kệ bếp gia đình cũng nên có 2 loại dầu ăn, một loại dầu ăn cooking chuyên dùng cho chiên rán và một loại dầu ăn có điểm bốc khói thấp chỉ dùng cho các món xào và ướp, trộn salad (chẳng hạn như dầu ôliu nguyên chất).

Để ngăn ngừa những chất độc hại từ dầu ăn, khi chiên rán cần khống chế nhiệt độ, không để vượt quá 150-180 độ C, nghĩa là không được để dầu bốc khói. Nếu dầu đã bốc khói đen thì phải bỏ đi, thay dầu mới. Bên cạnh đó, tuyệt đối không tái sử dụng dầu ăn cũ.

Riêng với những người đang mắc một trong các bệnh như béo phì, mỡ máu bất thường (triglycerid tăng, LDL tăng, HDL giảm), xơ vữa động mạch, thiểu năng động mạch vành, cao huyết áp, tiểu đường... thì không nên ăn mỡ động vật, mà chỉ dùng dầu thực vật, mỡ cá, cá cùng nhiều rau xanh, củ, quả.../.

Tuổi già không lo bệnh tật nhờ thói quen nàyViệc giữ cho mình khỏe mạnh về thể chất và tinh thần trở nên quan trọng hơn khi chúng ta già đi. Thói quen tốt không chỉ giúp chúng ta duy trì sức khỏe và tinh thần tổng thể mà còn có thể làm giảm các rủi ro liên quan đến lão hóa. (Ảnh: ITN). Những thói quen sau đây không chỉ giúp...

Bạn thấy bài viết này có hữu ích không?

Có

Không

Tin liên quan

Chủ đề: sữa cà chua vitamin a viêm da tăng cường sức khỏe thị lực điều trị mụn trứng cá duy trì sức khỏe hệ thống miễn dịch miễn dịch khỏe mạnh

Tiêu điểm

Tin đang nóng

Tin mới nhất

Cấp cứu người hoại tử chi nguy kịch bằng kỹ thuật "lần đầu tiên ở Việt Nam"

10:41:13 02/04/2026

Kỹ thuật khoan cắt mảng xơ vữa bằng laser vừa được một bệnh viện ở TPHCM áp dụng, mở ra cơ hội điều trị tối ưu cho các trường hợp tắc hẹp động mạch chi dưới.

Phát hiện quan trọng về vai trò của sắt trong quá trình sản xuất insulin

09:01:41 02/04/2026

Theo các nhà nghiên cứu, nếu không được cung cấp đủ sắt, các tế bào beta sẽ không thể trưởng thành đúng cách, thậm chí có thể chết sớm. Điều này làm gián đoạn quá trình sản xuất insulin, từ đó góp phần làm tăng nguy cơ mắc bệnh tiểu đườ...

Thấy con sau 27 năm mờ nhòe, người mẹ bật khóc khi "được sinh ra lần nữa"

08:58:53 02/04/2026

Sau 27 năm sống trong bóng tối mờ nhòe, người mẹ lần đầu nhìn rõ các con. Ánh sáng trở lại từ một nghĩa cử hiến tặng đã biến mất mát thành hy vọng cho những cuộc đời khác.

Bộ Y tế thu hồi lô thuốc Aceclofenac STELLA 100mg

16:39:31 01/04/2026

Cục Quản lý Dược cũng đề nghị cơ sở bán buôn, bán lẻ, cơ sở tổ chức chuỗi nhà thuốc ngừng kinh doanh, cung cấp, cấp phát lô thuốc bị thu hồi nêu trên, thông báo và tổ chức thu hồi, tiếp nhận toàn bộ lô thuốc bị thu hồi nêu trên, trả thu...

Cảnh báo chủng virus EV71 độc lực cao khiến bệnh tay chân miệng trở nặng nhanh

11:11:08 01/04/2026

PGS.TS Nguyễn Vũ Thượng, Phó Viện trưởng Viện Pasteur Thành phố Hồ Chí Minh cho biết: Số ca bệnh TCM nặng tại khu vực phía Nam, trong đó có tỉnh Đồng Nai đang có xu hướng tăng.

Bệnh ký sinh trùng nhiều người dương tính khi xét nghiệm ở Khánh Hòa nguy hiểm mức nào nếu không điều trị sớm?

11:03:28 01/04/2026

Sau khi biết thông tin một số người đi xét nghiệm tại Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới tỉnh Khánh Hòa và phát hiện dương tính với giun lươn thì nhiều người dân đã chủ động phòng bệnh.

Giám sát các 'điểm nóng' tay chân miệng tại phường Bình Hưng Hòa

10:53:32 01/04/2026

Đặc biệt, một hệ thống thông tin liên lạc xuyên suốt đã được thiết lập, đảm bảo mọi ca bệnh nghi ngờ đều được báo cáo kịp thời qua đường dây nóng 24/7 để trạm y tế phối hợp xử lý nhanh chóng.

Nghiên cứu 460.000 người: Tác dụng bất ngờ từ 2 - 3 tách cà phê mỗi ngày

10:34:59 31/03/2026

Cà phê là thức uống được yêu thích hàng đầu trên thế giới. Không chỉ vậy, nó còn mang lại nhiều lợi ích như giảm nguy cơ mắc bệnh tiểu đường, bệnh tim, bệnh gan và một số loại ung thư.

Bộ phận 'bẩn nhất' của gà nhưng là món khoái khẩu của nhiều người

09:10:14 31/03/2026

Phao câu gà, phần thịt béo nằm ở cuối thân gà, từ lâu được nhiều người ưa chuộng nhờ vị ngậy và giòn. Tuy nhiên, đây cũng là bộ phận tiềm ẩn nhiều nguy cơ nếu tiêu thụ thường xuyên hoặc chế biến không đúng cách.

5 loại thực phẩm người trên 40 tuổi nên tránh để bảo vệ sức khỏe

09:00:46 31/03/2026

Sau tuổi 40, khả năng xử lý rượu của cơ thể giảm đi. Gan cần nhiều thời gian hơn để loại bỏ nó khỏi hệ thống. Do đó, tốt nhất nên thay thế bằng nước khoáng có ga, trà xanh hoặc cà phê đen.

5 chế độ ăn lành mạnh có thể giúp kéo dài tuổi thọ

08:51:57 31/03/2026

Thay vì gò bó vào một khuôn mẫu duy nhất, bạn có thể linh hoạt kết hợp các nguyên tắc này: chọn dầu ô liu của Địa Trung Hải, bớt muối theo DASH và ăn nhiều rau quả sẫm màu theo hướng thực vật.

Không phải cá hồi: 3 loại cá 'bé xíu' giá rẻ đầy chợ Việt nhưng 'bổ ngang hàng'

08:42:19 31/03/2026

Hàm lượng sắt dồi dào trong cá cơm còn giúp tăng cường lưu thông máu, ngăn ngừa thiếu máu và hỗ trợ hệ miễn dịch. Bên cạnh đó, omega-3 và vitamin còn giúp tăng cường chức năng não bộ, cải thiện khả năng tập trung và giảm viêm.