Tây Ban Nha hành động khẩn ngăn nguy cơ biên giới tái “vỡ trận”

Tây Ban Nha bắt đầu triển khai các biện pháp tăng cường nhằm bảo vệ biên giới với Morrocco để ngăn nguy cơ xảy ra thêm một vụ di cư bất hợp pháp ồ ạt.

Tây Ban Nha lắp rào chắn nổi để ngăn người di cư trái phép vượt qua biên giới (Ảnh: AFP).

Số người thiệt mạng tăng lên 67

Tây Ban Nha cho biết các vụ vượt biên của người di cư vào vùng lãnh thổ Ceuta ở Bắc Phi đã chấm dứt trong đêm, trong khi lực lượng chức năng bắt đầu lắp đặt rào chắn nổi dài 500m ngoài khơi biên giới với Morocco vào ngày 1/8, sau làn sóng người di cư ồ ạt khiến ít nhất 67 người thiệt mạng.

Theo giới chức Tây Ban Nha, khoảng 50.000 người đã vượt biên vào Ceuta bằng đường bộ và đường biển kể từ ngày 30/7, đánh dấu đợt người di cư tràn qua một trong những cửa khẩu trên bộ duy nhất giữa Liên minh châu Âu (EU) và châu Phi với quy mô lớn chưa từng có.

Hơn 48.000 người trong số này đã quay trở lại Morocco trong vòng 48 giờ mà không xảy ra sự cố nghiêm trọng, theo phía Tây Ban Nha.

Hình ảnh của Reuters ngày 1/8 cho thấy binh sĩ và cảnh sát Tây Ban Nha tuần tra trên bãi biển Tarajal gần như vắng người trong màn sương dày đặc.

Lực lượng Cảnh sát Dân sự bắt đầu lắp đặt rào chắn mới lúc 7h50 sáng tại đê chắn sóng Tarajal, một trong những điểm chính mà người di cư thường sử dụng để tìm cách vào vùng lãnh thổ nhỏ bé này, theo thông báo của chính phủ.

Rào chắn bơm hơi này, kết hợp với một hàng phao neo ngoài khơi, cao từ 30-70cm trên mặt nước và kéo sâu khoảng 1m dưới mặt nước. Giữa hai lớp rào sẽ có một luồng di chuyển dành cho các tàu tuần tra của Cảnh sát Dân sự hoạt động.

Giới chức cho biết ít nhất 67 thi thể đã được tìm thấy ở phía Tây Ban Nha của khu vực biên giới. Một số người di cư bị đuối nước, trong khi những người khác bị giẫm đạp hoặc bị chèn ép đến thiệt mạng khi cố trèo qua đê chắn sóng và hàng rào biên giới.

Theo giới chức, nhiều người quyết định di cư do khó khăn kinh tế và bị tác động bởi các tin đồn lan truyền trên mạng xã hội.

Bộ trưởng Nội vụ Tây Ban Nha Fernando Grande-Marlaska cáo buộc các đường dây buôn người đã lợi dụng những người di cư dễ bị tổn thương và lan truyền những cách diễn giải sai lệch về một phán quyết gần đây của Tòa án Tối cao Tây Ban Nha.

Theo phán quyết này, những người di cư bị chặn trên biển không thể bị lập tức đưa trở lại nếu khu vực đó không có rào chắn vật lý.

Tây Ban Nha trấn an EU

Phát biểu tại Ceuta, ông Grande-Marlaska cho biết Tây Ban Nha đã cơ bản khôi phục được trật tự trong vòng 24 giờ, song cảnh báo cuộc khủng hoảng vẫn chưa chính thức kết thúc.

Ông nói lực lượng cảnh sát và quân đội tăng cường sẽ tiếp tục được duy trì chừng nào còn cần thiết, dù số vụ vượt biên trong đêm đã giảm xuống gần bằng 0.

“Morocco không phải là mối đe dọa đối với Ceuta hay phần còn lại của Tây Ban Nha. Đây là một đối tác hoàn toàn đáng tin cậy”, ông nói, đồng thời cho biết không có thông tin tình báo nào báo trước về làn sóng vượt biên quy mô lớn này.

Ceuta và vùng lãnh thổ Melilla của Tây Ban Nha nằm trên bờ Địa Trung Hải của Morocco và thường xuyên đối mặt với các vụ người di cư tìm cách vượt biên để vào châu Âu.

Làn sóng vượt biên mới nhất đã gây chia rẽ trong EU khi nhiều quốc gia kêu gọi Tây Ban Nha nhanh chóng kiểm soát tình hình.

22 quốc gia thành viên EU đã kêu gọi tổ chức cuộc họp khẩn của các bộ trưởng nội vụ vào ngày 1/8 nhằm thảo luận về cuộc khủng hoảng tại Ceuta, đồng thời thúc giục EU hỗ trợ Madrid giành lại quyền kiểm soát biên giới với Morocco.

Trong khi đó, Thủ tướng theo đường lối trung tả Tây Ban Nha Pedro Sanchez cũng đề nghị các nhà lãnh đạo EU triệu tập khẩn cuộc họp các bộ trưởng nội vụ, nhưng chỉ trích những chính phủ kêu gọi loại Tây Ban Nha khỏi Khu vực Schengen.

Ngày 31/7, chính phủ cánh hữu Italy thông báo đình chỉ các thỏa thuận Schengen với Tây Ban Nha trong một tháng.

Trong bức thư gửi Ireland, nước đang giữ chức Chủ tịch luân phiên của EU, 22 quốc gia cho rằng làn sóng vượt biên đã thách thức biên giới bên ngoài của EU và có nguy cơ khuyến khích thêm các hoạt động nhập cư trái phép.

Các nước kêu gọi EU có phản ứng phối hợp, bao gồm khả năng tăng cường hỗ trợ từ Cơ quan Bảo vệ Biên giới và Bờ biển châu Âu (Frontex), đồng thời xem xét lại cơ chế hợp tác với Morocco.

Madrid khẳng định những người nhập cảnh trái phép vào Ceuta không thể tiếp tục di chuyển tới lãnh thổ chính của Tây Ban Nha hoặc các nước khác trong Khu vực Schengen.

Bộ Ngoại giao Tây Ban Nha cho biết mọi người rời Ceuta bằng đường biển hoặc đường hàng không đều phải trải qua kiểm tra danh tính của cảnh sát, tạo thành lớp kiểm soát thứ 2 sau biên giới trên bộ với Morocco.

Khác với nhiều nước châu Âu, Tây Ban Nha vẫn theo đuổi chính sách cởi mở hơn với người nhập cư, trong đó có chương trình cấp quyền cư trú cho hơn 500.000 người nhập cư không có giấy tờ.

Tuy nhiên, chính phủ bác bỏ cáo buộc rằng chương trình này đã thúc đẩy làn sóng vượt biên vào Ceuta, nhấn mạnh người nộp đơn phải chứng minh đã sinh sống tại Tây Ban Nha trước ngày 1/1/2026 và cư trú liên tục ít nhất 5 tháng tại thời điểm nộp hồ sơ.

Ông Pedro Sanchez, trong chuyến thăm Ceuta, mô tả làn sóng vượt biên là hành vi xâm phạm chủ quyền lãnh thổ của Tây Ban Nha, đồng thời cho biết việc đưa người di cư trở lại Morocco đang được đẩy nhanh với sự phối hợp của nước láng giềng.