Sức sống đô thị ven sông – Câu chuyện Israel: Hành lang phát triển mới

Không chỉ là dòng sông lớn chảy qua Tel Aviv (Israel), sông Yarkon đang trở thành một trong những hành lang phát triển đô thị và không gian xanh quan trọng trong chiến lược phát triển của thành phố ven Địa Trung Hải.

Sông Yarkon không chỉ là yếu tố cảnh quan mà còn là một hành lang sinh thái quan trọng của thành phố Tel Aviv.

Từ một khu vực từng chịu sức ép của ô nhiễm và phát triển thiếu đồng bộ, hành lang ven sông hiện được quy hoạch theo hướng kết hợp không gian xanh liên tục với các khu dân cư mật độ cao, giao thông công cộng và hạ tầng sinh thái, góp phần đáp ứng nhu cầu nhà ở ngày càng gia tăng của Israel.

Theo phóng viên TTXVN tại Tel Aviv, trong quy hoạch tổng thể TA/5500 được Ủy ban Quy hoạch và Xây dựng vùng Tel Aviv thông qua, Tel Aviv đặt mục tiêu nâng dân số từ khoảng 495.600 người hiện nay lên khoảng 600.000 người vào năm 2035. Để đáp ứng tốc độ tăng dân số này, thành phố dự kiến xây dựng thêm khoảng 52.500 căn hộ mới, đồng thời bổ sung khoảng 11,3 triệu m diện tích nhà ở và 6,1 triệu m diện tích văn phòng.

Khác với các giai đoạn mở rộng trước đây chủ yếu phát triển theo chiều ngang, quy hoạch mới tập trung vào mô hình đô thị nén, ưu tiên phát triển các khu dân cư hiện đại dọc các hành lang giao thông công cộng và không gian xanh. Trong đó, hành lang sông Yarkon được xác định là một trong những khu vực quan trọng để kết nối phát triển đô thị với hạ tầng sinh thái.

Dọc hai bờ sông dài khoảng 27,5 km, thành phố định hướng hình thành chuỗi khu dân cư hỗn hợp kết hợp nhà ở, thương mại, dịch vụ công cộng và công viên. Quy hoạch hướng tới việc người dân có thể tiếp cận thuận tiện nơi làm việc, trường học, các trung tâm thương mại cũng như hệ thống tàu điện nhẹ và metro bằng đi bộ, xe đạp hoặc giao thông công cộng, qua đó giảm sự phụ thuộc vào ô tô cá nhân. Một trong những dự án tiêu biểu là khu đô thị mới Sde Dov, được xây dựng trên nền sân bay cũ ở phía Tây Bắc Tel Aviv. Khu vực này nằm gần cửa sông Yarkon đổ ra Địa Trung Hải và được quy hoạch trở thành một trong những khu dân cư mới lớn nhất Israel với khoảng 15.000 – 20.000 căn hộ trong nhiều giai đoạn phát triển. Dự án sẽ được kết nối với mạng lưới công viên ven sông cũng như hệ thống giao thông công cộng của thành phố.

Theo các chuyên gia quy hoạch, điểm nổi bật trong chiến lược phát triển lần này là coi sông Yarkon không chỉ là yếu tố cảnh quan mà còn là một hành lang sinh thái quan trọng của đô thị. Quy hoạch ưu tiên duy trì và mở rộng không gian xanh liên tục dọc hai bờ sông, kết nối các công viên, đường đi bộ, làn xe đạp và các khu vực bảo tồn thiên nhiên, đồng thời bảo vệ giá trị sinh thái của lưu vực. Quy hoạch Hành lang xanh liên tục sông Yarkon do Cơ quan quản lý sông Yarkon triển khai hướng tới mục tiêu kết nối toàn bộ hành lang ven sông thành một không gian mở liên tục từ vùng thượng nguồn đến cửa biển. Không gian này vừa phục vụ các hoạt động cộng đồng, vừa góp phần giảm nguy cơ ngập lụt, bảo vệ đa dạng sinh học và cải thiện chất lượng môi trường đô thị.

Sông Yarkon góp phần định hình diện mạo của thành phố Tel Aviv xanh và hiện đại.

Việc phát triển các khu dân cư ven sông cũng gắn với hệ thống giao thông công cộng quy mô lớn đang được triển khai tại vùng đô thị Tel Aviv. Quy hoạch TA/5500 được điều chỉnh để đồng bộ với mạng lưới metro và các tuyến đường sắt nhẹ trong tương lai, qua đó tập trung mật độ dân cư cao quanh các nhà ga thay vì tiếp tục mở rộng đô thị ra vùng ngoại ô. Theo quy hoạch, tại một số khu vực gắn với các đầu mối giao thông công cộng, thành phố cũng dự kiến cho phép xây dựng các công trình cao tầng nhằm sử dụng hiệu quả quỹ đất và đáp ứng nhu cầu phát triển.

Tuy nhiên, quá trình phát triển cũng đối mặt không ít thách thức. Giá bất động sản tại Tel Aviv vẫn thuộc nhóm cao nhất Israel, trong khi việc xây dựng hàng chục nghìn căn hộ mới cần nhiều năm để hoàn thành trong bối cảnh Israel đang rất thiếu công nhân xây dựng. Các tổ chức môi trường cũng kêu gọi bảo đảm cân bằng giữa phát triển đô thị và bảo tồn hệ sinh thái ven sông, nhằm tránh tác động tiêu cực đến không gian tự nhiên.

Dù vậy, giới quy hoạch đánh giá hành lang sông Yarkon sẽ tiếp tục giữ vai trò quan trọng trong sự phát triển của Tel Aviv trong nhiều thập kỷ tới. Việc kết hợp giữa không gian xanh, nhà ở mật độ cao, giao thông công cộng và hạ tầng thân thiện với môi trường được xem là hướng phát triển đô thị bền vững mà nhiều thành phố lớn trên thế giới đang theo đuổi. Từ một dòng sông từng đánh dấu rìa phía Bắc của Tel Aviv trong giai đoạn đầu phát triển đô thị, Yarkon ngày nay đang trở thành một trong những không gian trung tâm kết nối phát triển đô thị với hệ sinh thái, góp phần định hình diện mạo của một thành phố hiện đại, xanh và thích ứng với tốc độ đô thị hóa ngày càng nhanh.