Sán não ở người nguy hiểm như thế nào?
Do thói quen ăn đồ sống hoặc tái nên người dân dễ có nguy cơ mắc sán não. Đây là bệnh liên quan ký sinh trùng nguy hiểm nhất lại thường bị nhầm với bệnh về thần kinh nên phần lớn phát hiện muộn, khi ấu trùng sán lợn đã gây tổn thương não.
Sán não do ăn tiết canh, gỏi cá, thịt lợn chưa được nấu chín
Nguyên nhân mắc bệnh sán não là do ăn phải ấu trùng sán dây lợn hoặc trâu, bò.
Quá trình gây bệnh của sán thông qua các loại thực phẩm bẩn, đặc biệt là do thói quen ăn tiết canh, gỏi cá, thịt chưa được nấu chín hoặc rau sống chưa được vệ sinh sạch sẽ. Ấu trùng sán trong thực phẩm xâm nhập vào đường ăn uống xuyên qua niêm mạc ruột vào hệ tuần hoàn và đến các cơ quan trong cơ thể thông thường khu trú dưới da, cơ hoặc mô não, mắt.
Cũng có thể ấu trùng sán di chuyển theo đường m.áu tới não, phổi, gan,… và gây bệnh. Nếu ấu trùng lên tá túc ở não sẽ gây bệnh.
Bệnh thường hay gặp ở khu vực có mức sống thấp, vệ sinh kém, đặc biệt là ở những vùng có tập quán nuôi lợn thả rông.
Hình ảnh sán trong não.
Biểu hiện sán não
Triệu chứng lâm sàng sán não thường không có biểu hiện đặc biệt nếu sán chỉ khu trú ở dưới da hoặc trong cơ. Đôi khi được phát hiện tình cờ nhờ những nốt đóng vôi ở phần mềm trên phim chụp X-quang ngực hoặc tay chân. Đó là khi sán đã c.hết để lại di chứng.
Mức độ tổn thương nặng hay nhẹ phụ thuộc vào số lượng kén sán có trong não. Biểu hiện thường gặp là: bệnh nhân bị nhức đầu, buồn nôn hoặc nôn, cơn co giật (động kinh), liệt nửa người hoặc tê bì rối loạn cảm giác, khó ngủ hoặc mất ngủ, mờ mắt, tăng áp lực sọ não, suy nhược thần kinh, rối loạn tâm thần, bệnh nhân có thể bị đột tử.
Hầu hết bệnh nhân nhiễm sán não có biểu hiện đau đầu kéo dài hoặc bị co giật, điều trị tại tuyến cơ sở nhiều tháng, thậm chí nhiều năm không đỡ với chẩn đoán đau đầu, động kinh. Khi đi chụp cắt lớp, hình ảnh nang sán não dễ dàng được phát hiện bởi những nang lớn từ 0,5-1cm.
Các giai đoạn bệnh của sán não
Giai đoạn 1 không nang: Giai đoạn này, phôi của ký sinh trùng không thể thấy được trên CT- hay MRI. Tuy nhiên có thể thấy những vùng phù nhẹ. Trong vòng vài tháng, chúng sẽ tiến triển thành tổn thương khi phôi phát triển thành các nang đặc trưng cho bệnh.
Giai đoạn 2 nang dịch: Các nang có thành mờ, chứa dịch trong suốt và ký sinh trùng bên trong. Nếu các nang này còn nguyên vẹn thì sẽ không biểu hiện triệu chứng ở người bệnh
Video đang HOT
Giai đoạn 3 nang keo: Thành của nang dày lên, chất dịch bên trong đục hơn, người bệnh sẽ có phản ứng viêm dữ dội. Điều này cho thấy tình trạng bệnh bắt đầu xấu đi. Ở giai đoạn này có thể thấy hình ảnh các tổn thương phù nề trên X-quang. Người bệnh thường bị co giật.
Giai đoạn 4 nang hạt: Ở giai đoạn này, tình trạng phù nề đã giảm bớt, nhưng co giật và động kinh vẫn có thể xảy ra. Động kinh thường xảy ra trong giai đoạn nang keo và nang hạt do các vùng viêm bao quanh ký sinh trùng sắp c.hết.
Giai đoạn 5 canxi hóa: Xảy ra sau khi ký sinh trùng c.hết. Động kinh vẫn có thể xảy ra do tình trạng viêm xảy ra bởi phản ứng của hệ thống miễn dịch với xác của ký sinh trùng.
Điều trị sán não
Về điều trị, bệnh nhân bị sán não được sử dụng các loại thuốc đặc trị, chỉ hiệu quả đối với thể sán đang hoạt động và nên được thực hiện ở các tuyến chuyên khoa.
Trên thực tế, điều trị nhiễm ấu trùng sán phụ thuộc vào giai đoạn tiến triển của ấu trùng và các biến chứng của nó.
Nếu ký sinh trùng đã c.hết, cách tiếp cận như sau:
Điều trị chủ yếu là điều trị triệu chứng.
Thuốc chống co giật được sử dụng để điều trị động kinh.
Thời gian điều trị vẫn không xác định được.
Nếu ký sinh trùng còn sống hoặc đang hoạt động, các điều trị khác như sau:
Bệnh nhân viêm mạch, viêm màng nhện hoặc viêm não: Khuyến cáo một đợt điều trị steroid hoặc ức chế miễn dịch trước khi sử dụng thuốc đặc trị sán.
Điều trị ký sinh trùng với albendazole cũng rất hữu ích trong bệnh sán dải heo dạng nhiều nang (ví dụ nhiều nang trong bể não giống chùm nho – dạng “racemose”).
Bệnh nhân có tổn thương trong nhu mô, dưới màng nhện, hoặc nang tủy sống và không có biến chứng (ví dụ, động kinh mạn tính, đau đầu, dấu thần kinh liên quan đến đột quỵ, não úng thủy): có thể điều trị đặc trị sán dải heo, với việc sử dụng đồng thời steroid.
Nhiều thử nghiệm điều trị đặc trị sán dải lợn có thể được yêu cầu cho nang dưới màng nhện khổng lồ.
Bệnh nhân động kinh do nang sán còn sống trong nhu mô não: điều trị chống ký sinh trùng.
Đối với thể di chứng nếu kèm theo biến chứng động kinh phải điều trị như đối với động kinh thông thường. Nếu sán gây tổn thương ở mắt phải điều trị theo các triệu chứng giảm phù nề, chèn ép đôi khi phải can thiệp phẫu thuật.
Bệnh sán não có thể gây ra các biến chứng nghiêm trọng như đột quỵ và t.ử v.ong nếu như không được phát hiện, điều trị kịp thời.
Phòng tránh bệnh sán não bằng cách thực hiện ăn chín uống sôi, không ăn tiết canh lợn…
Lời khuyên thầy thuốc
Sán não là bệnh rất nguy hiểm nhưng có thể phòng tránh được bằng cách:
Thực hiện ăn chín uống sôi, không ăn tiết canh lợn, lòng lợn, gỏi, thịt lợn tái… Không ăn thịt lợn gạo, không ăn sống hoặc tái các loại rau trồng dưới nước như rau ngổ, rau muống, rau cần… mà phải nấu chín kỹ mới ăn;
Rửa tay trước khi ăn và sau khi đi vệ sinh;
Vệ sinh môi trường sạch sẽ;
Xây nhà vệ sinh hợp vệ sinh, không đại tiện bừa bãi;
Không nuôi lợn thả rông…;
Dùng thuốc tẩy sán dây lợn khi đã bị nhiễm sán;
Khi có dấu hiệu đau đầu hoa mắt, chóng mặt thường xuyên nên đến cơ sở y tế để được khám và phát hiện điều trị bệnh kịp thời.
Món 'đặc sản' khiến một người bị sán ký sinh khắp cơ thể
Thói quen ăn đồ tái sống, đặc biệt là các món 'đặc sản' như gỏi cá, tiết canh... khiến nhiều người bị nhiễm giun sán mức độ nặng.
Gỏi cá sống là món ăn ưa thích của nhiều người Việt. Ảnh minh họa: Popolulu.vietnam.
Thời gian gần đây, nhiều người nhập viện vì ngứa, đau bụng, đầy hơi, chướng bụng, mệt mỏi... Qua thăm khám, bác sĩ phát hiện một số loại giun sán xâm nhập vào cơ thể của người bệnh. Khai thác bệnh sử, điểm chung của đa số bệnh nhân là thói quen ăn các món như tiết canh, gỏi sống, nem chua...
Mới đây, Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương (Hà Nội) đã tiếp nhận nam bệnh nhân T.V.N., đến viện khi đi đại tiện ra nhiều đốt sán, thậm chí sán còn tự chui ra qua đường h.ậu m.ôn.
Bệnh nhân có thói quen ăn gỏi cá, tiết canh và nem sống trong thời gian dài. Sau khi được điều trị tại bệnh viện, người bệnh đã xổ ra con sán dây dài tới 10 m.
Trước đó, một bệnh nhân 38 t.uổi đến Bệnh viện Trung ương Quân đội 108 (Hà Nội) vì đau ngực. Qua xét nghiệm, bác sĩ phát hiện bệnh nhân bị nhiễm sán dây chó ký sinh tại phổi. Bệnh nhân này cũng có thói quen ăn rau sống, gỏi cá, tiết canh dê, thịt cừu nướng.
Trường hợp sán ký sinh trong cơ thể sau khi ăn đồ tái sống không phải tình huống hiếm gặp. Điển hình là ca bệnh mới đây được điều trị tại Trung tâm Y tế huyện Thanh Sơn (tỉnh Phú Thọ). Theo đó, cách nhập viện 5 giờ, bệnh nhân tên N. thấy đau nhiều vùng thắt lưng lan sang phải kèm tiểu buốt.
Sau khi kiểm tra sức khỏe và thực hiện xét nghiệm, bác sĩ phát hiện sán não (ấu trùng sán dây lợn) đã ký sinh khắp cơ thể người bệnh.
Sau khi chụp CT Scanner ổ bụng, ngoài sỏi thận, bác sĩ còn phát hiện ấu trùng sán rải rác nhiều vùng khác, đường kính 3-5 mm. Đây là trường hợp bệnh nhân tới khám sức khỏe, phát hiện có ấu trùng sán lợn trong cơ thể.
Qua khai thác bệnh sử, người bệnh cho hay thường xuyên ăn các món tươi sống, chưa chín như: gỏi cá, tiết canh, nem chạo, thịt tái... Hiện, người bệnh tiếp tục được điều trị và theo dõi tại khoa Ngoại tổng hợp, sức khỏe tạm ổn định.
Ảnh chụp sán chi chít trong cơ thể người bệnh. Ảnh: TTYT Thanh Sơn.
Bác sĩ chuyên khoa I Đinh Đại Lâm, Trưởng khoa Chẩn đoán hình ảnh - Thăm dò chức năng, cho biết gần đây, Trung tâm Y tế huyện Thanh Sơn đã tiếp nhận và điều trị cho nhiều trường hợp nhiễm ký sinh trùng, đặc biệt là sán não.
Sán não là một trong những mầm bệnh nguy hiểm đối với con người. Đây là bệnh lý nhiễm sán vào hệ thần kinh trung ương, gây ra những triệu chứng hệ thần kinh như: sốt, đau đầu, chóng mặt, lên cơn co giật sùi bọt mép, trí nhớ giảm, liệt thần kinh VII, liệt nửa người.
Ngoài ra, bệnh còn làm ảnh hưởng hàng loạt hệ cơ quan khác trong cơ thể như: tiêu chảy, mẩn ngứa khắc cơ thể, nổi u cục dưới da, có thể mù mắt do ấu trùng làm tổ trong đáy mắt.
Vì cuộc sống của con người ngày càng được nâng cao, kèm theo nhiều vấn đề về sức khỏe, đặc biệt trong quá trình sinh hoạt ăn uống hàng ngày, các bác sĩ khuyến cáo người dân không ăn tiết canh làm từ m.áu sống, thịt lợn tái, gỏi cá vì tiềm ẩn nhiều mầm bệnh gây tiêu chảy, tả, liên cầu khuẩn, nhiễm ấu trùng giun sán.
Đồng thời, người dân cần ăn chín uống sôi, vệ sinh tay trước khi ăn. Người lớn, trẻ nhỏ cần tẩy giun định kỳ 6 tháng đến một năm một lần.
Gia tăng bệnh ký sinh trùng do thói quen ăn đồ tái, sống Thói quen ăn thịt lợn tái, bò tái, tiết canh, gỏi cá, rau thủy sinh... của người Việt là nguyên nhân khiến các bệnh ký sinh trùng gia tăng nhanh chóng. Chuyên gia y tế khuyến cáo, người dân nên ăn chín uống sôi, không ăn thực phẩm sống, tái; giữ gìn vệ sinh môi trường xung quanh. Nhiễm sán do thói quen...