Nước Nga và “con đường Putin”
Chiến thắng áp đảo của Tổng thống Vladimir Putin trong cuộc bầu cử vừa qua đã chứng minh sự ủng hộ mạnh mẽ của công chúng Nga với cách thức ông lãnh đạo đất nước, đồng thời là chỉ dấu cho thấy Moscow sẽ rất kiên định trong việc đạt được các mục tiêu đã đề ra.
Phá kỷ lục của chính mình
Ông Putin chiến thắng không phải điều ngạc nhiên, yếu tố gây bất ngờ là chiến thắng đó xô đổ mọi kỷ lục của nước Nga hiện đại do chính ông thiết lập và vượt mọi dự báo của phương Tây: Ông giành gần 87,3% phiếu bầu, trong cuộc bầu cử có tỷ lệ cử tri đi bỏ phiếu cao nhất từ trước đến nay là hơn 77% trong tổng số 112 triệu cử tri. Để so sánh, trước đó 6 năm, ông Putin vượt qua các đối thủ nhờ sự ủng hộ của 63,6% cử tri. Năm 2004 và 2000, ông giành 71,3% và 52,9% số phiếu. Năm 1996, ông Boris Yeltsin trở thành lãnh đạo sau 2 vòng bầu cử, với số phiếu vòng thứ hai là 53,8%. Ông Dmitry Medvedev thắng cử nhiệm kỳ Tổng thống Nga 2008-2012 với số phiếu 70,3%.
Người ủng hộ ông Putin lấp kín Quảng trường Đỏ ngày 18/3, nhân kỉ niệm 10 năm ngày Nga tuyên bố sáp nhập Crimea. Ảnh: Getty Images
Chiến thắng áp đảo đến với Tổng thống Nga đương nhiệm khi ông không tổ chức các sự kiện vận động tranh cử rầm rộ. Thay vì tiếp xúc công chúng như các đối thủ, ông Putin gửi thông điệp qua các lịch trình làm việc hằng ngày của mình, như cuộc gặp với các nhóm thanh niên và xây dựng chương trình phát triển đất nước.
Sự ủng hộ của người dân Nga dành cho ông Putin không khó lý giải. Đối với người Nga trải qua khó khăn sau khi Liên Xô sụp đổ, phần lớn họ tin ông là người khôi phục Nga từ đống đổ nát, đưa quốc gia này thành một trong những cường quốc trên nhiều lĩnh vực, đồng thời sẵn sàng bảo vệ lợi ích quốc gia trước áp lực của phương Tây. Đối với thế hệ trẻ, nhiều người “nhìn ông Putin như người hùng”, theo National Geographic, bởi ông giúp mang đến cho họ cơ hội phát triển và một đất nước ổn định. “Họ tự hào về đất nước và tầm vóc của đất nước, gắn sức mạnh quân sự của đất nước với sự vĩ đại và tin tưởng vào tương lai đất nước”, National Geographic mô tả.
Kể từ khi trở thành quyền Tổng thống Nga ngay trước đêm giao thừa 31/12/1999, sau đó bước qua 4 nhiệm kỳ tổng thống và 1 nhiệm kỳ thủ tướng (2008-2012) ông Putin đã gắn hình ảnh cá nhân với từng bước phát triển của nước Nga. Bên cạnh những thành tựu về đối ngoại, quân sự, những yếu tố ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống người Nga đều được cải thiện rõ rệt: Vào thời điểm Tổng thống Putin lên nắm quyền nhiệm kỳ đầu tiên, Nga ghi nhận lạm phát hơn 80% (năm 1999) và chỉ có 12 tỷ USD dự trữ ngoại hối với nợ công ở mức 92,1% GDP. Sau 10 năm, GDP Nga tăng 94% và GDP bình quân đầu người tăng gấp đôi.
Đến nay, Nga có hàng trăm tỷ USD dự trữ ngoại hối, nợ công Nga còn khoảng 21,8%. Dự trữ vàng của Nga tăng gần 7 lần sau 24 năm, từ 343 tấn năm 2000 lên 2.332 tấn năm 2024, theo Trading Economics. Bất chấp bão trừng phạt của phương Tây, tỷ trọng của Nga trong kinh tế toàn cầu tăng từ 2% lên khoảng 4%. Theo số liệu của World Bank, Nga đã lọt danh sách 5 nền kinh tế lớn nhất thế giới dựa trên GDP tính theo sức mua tương đương (PPP), sau Trung Quốc, Mỹ, Ấn Độ và Nhật Bản. Nếu xét theo GDP danh nghĩa, Nga là nền kinh tế lớn thứ 8 toàn cầu.
Video đang HOT
Kinh tế phát triển đồng nghĩa an sinh xã hội được đảm bảo, số người sống trong mức nghèo khó giảm. Tình hình an ninh tại Nga cũng chuyển biến tốt lên trông thấy sau 2 thập kỉ. Kết quả thăm dò của Gallup thực hiện lần đầu năm 2006 cho thấy chỉ 27% người dân Nga cảm thấy an toàn khi đi một mình trong đêm tại nơi họ sống, ngang ngửa với quốc gia đứng chót bảng là Chad (24%). Năm 2023, tỷ lệ này là 71%, thuộc nhóm dẫn đầu.
Khi cơn bão trừng phạt của phương Tây ập đến với việc hơn 40 quốc gia áp đặt gần 12.000 lệnh cấm vận chống lại Nga rồi phong tỏa 300 tỷ USD tài sản của Nga ở nước ngoài, nền kinh tế Nga tưởng chừng nhanh chóng sụp đổ. Tuy nhiên, 2 năm qua, Nga đã trụ vững, tỷ lệ thất nghiệp được duy trì ở mức tương đối thấp và nền kinh tế Nga dự kiến tăng trưởng 2,6% trong năm nay, gấp đôi dự báo trước đó, theo Quỹ T.iền tệ Quốc tế (IMF). Con số này vượt xa mức tăng trưởng ước tính 0,9% của châu Âu. Dmitri, một nhân viên bất động sản 41 t.uổi cho biết, ông Putin là lựa chọn của anh và nhiều người dân Nga khác. “Chúng tôi chắc chắn bỏ phiếu cho ông Putin, ông ấy đã khiến nước Nga trở thành một đất nước tốt đẹp hơn nhiều”, CNN dẫn lời Dmitri.
Nga sẵn sàng cho kịch bản chiến sự Ukraine sẽ kéo dài. Ảnh: RiaNovosti
Xung đột Ukraine định hình chính sách Nga
Trong bài phát biểu mừng chiến thắng, ông Putin nói rất ngắn gọn, thông điệp chính là cám ơn sự tin tưởng của người Nga. Mô tả “nguồn quyền lực duy nhất của đất nước là người dân Nga”, ông Putin nêu rõ, kết quả bầu cử đã chứng minh “sự tin tưởng của người dân đất nước và niềm hy vọng của họ rằng chúng ta sẽ làm mọi thứ theo đúng kế hoạch”. Nói cách khác, ông Putin đ.ánh giá chiến thắng của mình là thông điệp mà người Nga gửi nhà lãnh đạo đất nước, rằng họ muốn ông tiếp tục chèo lái đất nước để đạt được các mục tiêu mà nước Nga đang kiên trì theo đuổi.
Moscow rất kiên định với các yêu cầu đặt ra cho chiến dịch quân sự đặc biệt tại Ukraine và khẳng định họ phải là bên vạch ra những điều khoản đảm bảo an ninh bằng văn bản cũng như coi việc duy trì “hiện trạng trên thực địa” là điều kiện đàm phán tiên quyết. Có thể nói, chiến sự Ukraine đã, đang và sẽ là yếu tố then chốt tác động đến các chính sách kinh tế cũng như đối ngoại của Nga trong nhiệm kỳ tới.
Đầu tháng 3/2024, ông Putin khẳng định Nga không cân nhắc tạm dừng chiến sự, bởi điều đó sẽ tạo điều kiện cho Ukraine tái vũ trang. Sau khi thắng cử, ông Putin đi xa hơn khi cho rằng, Nga sẽ lập “vùng đệm an ninh” ở Ukraine, trong đó có tỉnh Kharkov, để ngăn cản những vụ tấn công quấy nhiễu qua biên giới. Theo ông, vùng đệm an ninh cần đủ lớn để khí tài phương Tây cung cấp cho Kiev không thể vươn đến đất Nga. Moscow mất 2 năm để giành và duy trì kiểm soát 4 khu vực trong chiến dịch quân sự đặc biệt nhằm vào Ukraine và họ sẵn sàng giành thêm nhiều năm nữa để đạt ý định thiết lập vùng đệm.
Chiến sự kéo dài có nghĩa là căng thẳng với phương Tây không thể hạ nhiệt. Nước Nga trong nhiệm kỳ thứ 5 của ông Putin có thể áp dụng chính sách cứng rắn hơn nữa với phương Tây, trong khi củng cố quan hệ với Trung Quốc, Ấn Độ, Iran và các quốc gia đang phát triển khác.
Với phương Tây, Nga đã thể hiện thái độ rõ ràng rằng, họ không mong muốn nổ ra xung đột trực tiếp, nhưng nếu “lằn ranh đỏ” ở Ukraine tiếp tục bị xâm phạm, Moscow sẽ không loại trừ bất cứ khả năng nào để bảo vệ an ninh quốc gia. Trên Sputnik, nhà phân tích quân sự Alexei Leonkov khẳng định, nước Nga dưới thời ông Putin sẽ không sa vào cuộc chạy đua vũ trang với phương Tây, thay vào đó sẽ phát triển công nghệ. “Thắng lợi của Tổng thống Putin là yếu tố quyết định khi dưới thời ông, Nga đã xây dựng một dây chuyền công nghệ. Nó xuất phát từ công tác nghiên cứu và phát triển (R&D) và kết thúc là sự ra lò các vũ khí, thiết bị quân sự hiện đại”, ông Leonkov nêu quan điểm.
Giới phân tích suy đoán, sắp tới, ông Putin có thể sẽ cải tổ Chính phủ Nga để thích ứng các nhu cầu thời chiến, đồng thời tập trung vào nhiệm vụ đảm bảo cho người dân Nga tiếp tục có cuộc sống bình thường. Ông Putin cam kết gia hạn các khoản thế chấp giá rẻ được chính phủ hỗ trợ nhằm giúp đỡ về tài chính cho các gia đình trẻ, đặc biệt là những người có con nhỏ. Ông tuyên bố dành thêm nguồn lực vào y tế, giáo dục, khoa học, văn hóa; đặt mục tiêu đưa tỷ lệ đói nghèo tại Nga xuống dưới 7% vào năm 2030. Ông nêu ra hàng loạt sáng kiến khác giúp nâng t.uổi thọ trung bình của người dân hiện khoảng 73 t.uổi lên 78 t.uổi vào năm 2030, sau đó vượt mốc 80 t.uổi.
Nga cũng sẽ chú trọng thực hiện kế hoạch chi hàng tỷ USD từ nguồn thu dầu mỏ để giải quyết nghèo đói và xây dựng lại cơ sở hạ tầng của đất nước. 2 dự án giao thông hiện rất được quan tâm là tuyến đường sắt chạy từ lãnh thổ Nga qua các khu vực mới sáp nhập đến bán đảo Crimea do ông Putin công bố ngày 19/3 và tuyến đường sắt khác chạy từ Nga, xuyên qua vùng Trung Á, Iran để đến thành phố Mumbai của Ấn Độ – thị trường mà Moscow rất muốn chinh phục, theo New York Times.
Sự trỗi dậy của Nga và việc xích lại gần nhóm các nền kinh tế mới nổi BRICS cũng có thể đẩy mạnh quá trình phi USD hóa và tạo nên đối trọng mới với nhóm G7. Bà Anne Krueger, nguyên lãnh đạo IMF, nhận định việc phương Tây tách Nga khỏi đồng USD sẽ buộc các đối tác của Nga dùng đồng t.iền khác và làm giảm vai trò đồng USD về lâu dài.
“Trong 2 năm qua, chính quyền của ông Putin đã tái cấu trúc để thích ứng với một cuộc chiến dài hơi và điều này sẽ tiếp diễn trong nhiệm kỳ mới của ông”, Andrei Kolesnikov, chuyên gia cấp cao tại Viện Hòa bình Quốc tế Carnegie, nhận định.
Trung Quốc-Iran-Nga tập trận hải quân chung
Theo truyền thông nhà nước Nga, cùng với Trung Quốc và Iran, hơn 20 tàu chiến của 3 nước này đã tập hợp ở Vịnh Oman và Biển Arab từ ngày 12 đến 15/3 để tiến hành cuộc tập trận hải quân mang tên "Vành đai An ninh Hàng hải 2024" nhằm "củng cố an ninh và nền tảng của nó trong khu vực, đồng thời mở rộng hợp tác đa phương giữa các nước tham gia".
Đến quan sát cuộc tập trận có cả sự tham gia của đại diện hải quân các nước Azerbaijan, Ấn Độ, Kazakhstan, Oman, Pakistan và Nam Phi. Đây là cuộc tập trận quân sự chung lần thứ 5 trong những năm gần đây và nó diễn ra trong bối cảnh NATO cũng đang triển khai các hoạt động với sự tham gia của tân thành viên Thụy Điển.
Tuần dương hạm Varyag của Nga tham gia tập trận Vành đai An ninh 2024.
Các chuyên gia quân sự cho biết, việc tập hợp các tàu chiến của 3 nước lần này để thực hiện các cuộc tập trận hải quân là "sự phô trương sức mạnh trên thực tế". Cuộc tập trận "Vành đai An ninh Hàng hải 2024", bao gồm b.ắn đạn thật vào các mục tiêu trên mặt nước và trên không, có khả năng làm tăng nguy cơ tính toán sai lầm hoặc t.ai n.ạn.
Các cuộc tập trận của Trung Quốc, Iran và Nga bắt đầu ngày 12/3 trong bối cảnh căng thẳng gia tăng tại khu vực khi cuộc chiến của Israel ở Gaza diễn ra ác liệt suốt 6 tháng qua và phiến quân Houthi ở Yemen tiến hành các cuộc tấn công nhằm vào tàu thuyền đi qua Biển Đỏ để thể hiện sự đoàn kết với người Palestine. Thông báo về một cuộc tập trận lần này được truyền thông đưa ra ngay sau khi lực lượng Mỹ và Anh vừa tiến hành thêm các cuộc không kích vào phiến quân Houthi ở Yemen.
Tiến sĩ Neil Melvin, Giám đốc nghiên cứu an ninh quốc tế tại tổ chức nghiên cứu Rusi ở London, cho biết cuộc tập trận là một phần của "mô hình dài hơi cho phép 3 nước này hợp tác chặt chẽ với nhau nhiều hơn. Điều đó cho thấy mức độ phối hợp ngày càng tăng. Đó cũng là tín hiệu cho phương Tây biết rằng họ không phải là cường quốc ồn ào duy nhất ở một khu vực có tầm quan trọng chiến lược".
Bộ Quốc phòng Nga cho biết cuộc tập trận kéo dài đến ngày 15/3, với sự tham gia của nhiều tàu chiến và máy bay, tập trung vào nội dung bảo vệ "hoạt động kinh tế hàng hải". Lực lượng Nga tham gia tập trận là nhóm tàu thuộc Hạm đội Thái Bình Dương, do tàu tuần dương Varyag dẫn đầu, đã đến cảng Chabahar của Iran ngày 11/3.
Trong khi đó, Bộ Quốc phòng Trung Quốc khẳng định cuộc tập trận "Vành đai An ninh Hàng hải 2024" - nhằm mục đích "cùng duy trì an ninh hàng hải trong khu vực". Một tuyên bố của Bộ này có đoạn: "Trung Quốc sẽ cử tàu khu trục mang tên lửa dẫn đường Urumqi, khinh hạm mang tên lửa dẫn đường Lâm Nghi (Linyi) và tàu tiếp tế tổng hợp Đông Bình Hồ (Dongpinghu) của biên đội tàu hộ tống thứ 45 tham gia cuộc tập trận", song không cung cấp thêm thông tin chi tiết.
Lực lượng đặc nhiệm hộ tống hải quân số 45 đã đóng quân ở Vịnh Aden ở Ấn Độ Dương kể từ tháng 10/2023. Lực lượng này đã hoàn thành nhiệm vụ hộ tống 72 tàu Trung Quốc và nước ngoài theo 43 đợt và đảm bảo an ninh cho 14 tàu buôn quá cảnh trước khi chuyển giao vai trò cho Lực lượng đặc nhiệm hộ tống hải quân số 46 hồi tuần trước. Đây là lần thứ hai Trung Quốc tiến hành tập trận chung ở Ấn Độ Dương kể từ khi cuộc chiến ở Gaza bùng phát hồi tháng 10 năm ngoái.
Trung Quốc đã tiến hành các cuộc tập trận chung với Pakistan ở Biển Arab vào tháng 11 sau đó, với sự tham gia của tàu khu trục mang tên lửa dẫn đường Truy Bác (Zibo) của Quân Giải phóng Nhân dân (PLA). Tờ "The Global Times" cho biết đây là cuộc tập trận "lớn nhất từ trước đến nay" được hai nước tiến hành. Trung Quốc, với căn cứ hải quân ở Djibouti gần Biển Đỏ, chưa chính thức lên án các cuộc tấn công của Houthi nhưng theo Reuters, Bắc Kinh đã kêu gọi Tehran kiềm chế các cuộc tấn công vào tàu thuyền ở Biển Đỏ. Trung Quốc đã bỏ phiếu trắng trước nghị quyết của Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc về cuộc xung đột hồi tháng 1/2024.
Trong khi đó, truyền thông nhà nước Iran đưa tin rằng mục tiêu của cuộc tập trận là nhằm tăng cường "an ninh thương mại hàng hải quốc tế, chống cướp biển và k.hủng b.ố hàng hải", cùng nhiều mục tiêu khác.
Cuộc tập trận diễn ra trong bối cảnh liên minh hải quân do Mỹ dẫn đầu đã triển khai ở Biển Đỏ từ tháng 12/2023 để đối phó với các cuộc tấn công của Houthi. Khoảng 20.000 binh sĩ từ 13 nước thành viên NATO cũng đang tiến hành các cuộc tập trận ở phía Bắc lãnh thổ nước thành viên mới Thụy Điển cùng Phần Lan và Na Uy. Đây là một phần trong các cuộc tập trận quy mô, có tên "Người bảo vệ kiên định 2024" (Steadfast Defender 24), cuộc tập trận lớn nhất trong nhiều thập kỷ của liên minh quân sự do Mỹ dẫn đầu, với khoảng 90.000 binh sĩ tham gia trong khoảng thời gian vài tháng. Liên minh cho biết mục đích của hoạt động này "để chứng minh khả năng của NATO trong việc bảo vệ từng tấc lãnh thổ" - chi tiết được cho là nhằm đ.ánh tiếng với Nga.
Steadfast Defender là cuộc thử nghiệm đầu tiên trong các kế hoạch quân sự mới của NATO - được xây dựng để điều động quân đội và trang thiết bị nhanh chóng ở quy mô lớn nhằm hỗ trợ đồng minh trong trường hợp bị tấn công. Đây cũng là lời khẳng định cho mục tiêu mới của NATO rằng một cuộc tấn công vào một thành viên sẽ dẫn đến phản ứng từ toàn bộ liên minh.
Vùng Leningrad của Nga báo động cao, nhà ga nhiên liệu lớn dừng hoạt động Tỉnh Leningrad của Nga tuyên bố đặt các cơ sở quan trọng vào tình trạng báo động cao giữa lúc một nhà ga xuất khẩu nhiên liệu lớn phải tạm dừng hoạt động vì hỏa hoạn nghi do cuộc tấn công của Ukraine gây ra. "Tại tất cả các quận/huyện của Leningrad, chế độ báo động cao đã được ban bố đối với...