Nhiều dấu hỏi về thỏa thuận dầu mỏ 25 năm giữa Mỹ và Venezuela

Tổng thống Donald Trump ngày 28/8 cho biết Mỹ đã đạt thỏa thuận với Venezuela nhằm giúp các doanh nghiệp Mỹ tiếp cận và kiểm soát phần lớn hơn 65 tỷ thùng dầu dự trữ đã được chứng minh của quốc gia Nam Mỹ này.

Toàn cảnh Khu liên hợp Công nghiệp Hóa dầu Jose Antonio Anzoategui tại bang Anzoategui, Venezuela. Ảnh: THX/TTXVN phát

Theo truyền thông Australia, ông Trump tuyên bố đã đạt được “thỏa thuận dầu khí lớn nhất trong lịch sử”, tạo điều kiện để Mỹ tiếp cận trữ lượng dầu khổng lồ của Venezuela.

Về phần Venezuela, Tổng thống lâm thời Delcy Rodríguez chia sẻ thỏa thuận “mang tính lịch sử” kéo dài 25 năm với Washington liên quan đến 65 tỷ thùng dầu của nước này, đồng thời nhằm mục đích tạo điều kiện để Caracas phát triển ngành công nghiệp dầu khí trong khi vẫn duy trì “quyền sở hữu và chủ quyền” đối với nguồn tài nguyên.

Venezuela hiện sở hữu khoảng 300 tỷ thùng dầu dự trữ đã được chứng minh, thuộc nhóm lớn nhất thế giới. Nhưng sản lượng khai thác thực tế lại thấp hơn nhiều so với tiềm năng do tình trạng thiếu đầu tư, quản lý yếu kém và các lệnh trừng phạt kéo dài.

Các nguồn tin trước đó cho biết Washington đang xem xét cơ chế cho phép các công ty Mỹ phát triển những mỏ dầu được lựa chọn, với nguồn dầu khai thác được bảo đảm cung cấp cho thị trường Mỹ. Một phương án được thảo luận là cho thuê các mỏ, sau đó tổ chức đấu giá hoặc đấu thầu để các nhà sản xuất Mỹ tham gia khai thác.

Nhiều chi tiết quan trọng của thỏa thuận vẫn chưa được làm rõ, trong đó có việc ai sẽ chi trả cho các khoản đầu tư cần thiết, danh tính của đơn vị vận hành tư nhân và cơ cấu phần lợi ích của Mỹ.

Tàu chở dầu neo đậu tại Lecheria, bang Anzoategui, Venezuela. Ảnh: THX/TTXVN phát

Hiện cũng chưa rõ ngành dầu khí sẽ phản ứng ra sao.

Việc thuyết phục các tập đoàn dầu mỏ lớn của Mỹ quay trở lại Venezuela có thể là thách thức, trong bối cảnh cơ sở hạ tầng đã bị hư hại.

Chuyên gia kinh tế David Oxley tại Capital Economics cho rằng xét trên bề mặt, thỏa thuận này có thể giúp Mỹ tăng gấp đôi trữ lượng dầu và giảm phụ thuộc vào dầu thô từ Canada và Mexico. Tuy nhiên, ông cảnh báo vẫn còn những trở ngại về logistics. Bên cạnh đó, ông nhận định ngay cả khi có bảo đảm về pháp lý và an ninh, vẫn chưa rõ liệu các công ty dầu mỏ Mỹ “có thực sự hào hứng đầu tư hay không”, đồng thời lưu ý rằng “đơn giản là có thể có những cơ hội kinh doanh hấp dẫn hơn ở những nơi khác”.

Liệu điều này có giúp giảm giá nhiên liệu tại Mỹ không? Có lẽ là chưa thể diễn ra trong tương lai gần. Các chuyên gia đã nhiều lần cảnh báo rằng cơ sở hạ tầng dầu khí xuống cấp của Venezuela sẽ cần nhiều năm và hàng tỷ USD để tu sửa. Họ cho rằng khó có khả năng sản lượng sẽ tăng mạnh trong thời gian ngắn.

Bà Amy Myers Jaffe tại Đại học New York, đặt vấn đề: “Thỏa thuận này có thể mang lại lợi ích về lâu dài, nhưng sẽ không làm thay đổi giá xăng bán lẻ tại các trạm xăng trong dịp cuối tuần lễ Lao động (5-9/9)”.

Theo dữ liệu từ Hiệp hội Ô tô Mỹ (AAA), giá xăng trung bình tại nước này vào ngày 29/8 ở mức khoảng 4,08 USD/gallon. Mức giá trung bình vào cùng kỳ năm ngoái là 3,20 USD/gallon.

Ông Kevin Book tại ClearView Energy Partners, cho biết ngành công nghiệp dầu khí đang chờ đợi thông tin rõ ràng hơn về các chi tiết của thỏa thuận. Theo ông, Venezuela có dư địa để gia tăng sản lượng dầu, trước đây nước này từng sản xuất nhiều hơn mức hiện tại hơn 2,5 triệu thùng mỗi ngày, nhưng các khoản đầu tư quy mô lớn như vậy không thể diễn ra trong một sớm một chiều.