Năng lượng tái tạo lên ngôi khi chiến sự Iran đẩy giá điện ở châu Âu tăng cao

Khi chiến sự Iran làm gián đoạn dòng chảy dầu và khí đốt toàn cầu, đẩy giá năng lượng tăng vọt, sông Drin chảy qua các dãy núi ở miền Bắc Albania đang trở thành lá chắn.

Ảnh chụp từ trên không của đập thủy điện Vau i Dejes tại Albania, được phủ các tấm pin năng lượng mặt trời. Ảnh: motionarray.com

Theo hãng tin Reuters ngày 27/4, nhờ lượng nước dồi dào từ mưa mùa đông và băng tuyết tan, cùng với các đập thủy điện được xây dựng từ lâu, nguồn điện từ con sông này cung cấp hơn 90% sản lượng điện của Albania, giúp giữ giá điện bán buôn ở mức ổn định.

Albania là ví dụ cho thấy các quốc gia có tỷ trọng năng lượng tái tạo cao không chịu tác động mạnh do giá điện tăng vọt sau khi Mỹ và Israel tấn công Iran vào ngày 28/2. Các nhà phân tích cho rằng điều này có thể hỗ trợ hộ gia đình, doanh nghiệp và tăng trưởng kinh tế tại những nước này khi tác động giá lan dần tới người tiêu dùng trong những tháng tới.

Điều này cũng có thể thúc đẩy quá trình chuyển đổi năng lượng xanh của châu Âu, vốn bị chỉ trích là thiếu khẩn trương.

Các quốc gia phụ thuộc nhiều vào dầu và khí đốt phải chịu mức tăng giá cao hơn, làm gia tăng áp lực lạm phát và tăng nguy cơ suy thoái toàn cầu.

Ông Satyam Singh, nhà phân tích tại công ty nghiên cứu năng lượng Rystad, bình luận: “Cuộc khủng hoảng hiện nay đang nâng mức giá sàn trong khu vực đối với tất cả các nước, nhưng những quốc gia có ít khả năng linh hoạt và phụ thuộc lớn vào nhiên liệu nhập khẩu đang chịu tác động mạnh nhất về biến động và đỉnh giá”.

Giá điện tại châu Âu

Tại Italy – nơi hơn 40% điện được sản xuất từ khí đốt, giá hợp đồng bán buôn chuẩn đã tăng hơn 20% kể từ khi chiến sự Iran bắt đầu. Tại Đức, quốc gia “khát” khí đốt, mức tăng vượt 15%.

Ngược lại, tại Pháp, nơi năng lượng hạt nhân chiếm 70% sản lượng điện, giá chuẩn tăng chưa đến một nửa so với Italy trong cùng giai đoạn. Tại Tây Ban Nha, nơi nhanh chóng nâng tỷ trọng năng lượng tái tạo lên gần 60% tổng sản lượng, giá thậm chí đã giảm.

Albania cũng ghi nhận giá điện trung bình trong tháng 3 thấp hơn so với cùng kỳ năm trước nhờ công suất thủy điện dồi dào.

Các quốc gia phụ thuộc khí đốt như Italy, Đức và Hy Lạp đều có một phần sản lượng điện sản xuất từ năng lượng mặt trời, nhưng phụ thuộc quá mức vào nguồn này gây ra hiện tượng giá thấp vào giữa ngày nhưng tăng vọt vào sáng sớm và cuối chiều.

Ông Alessandro Armenia, nhà phân tích điện tại công ty dữ liệu hàng hóa Kpler ở Paris, bình luận: “Mục tiêu của hầu hết các quốc gia như Italy và Đức là xây dựng một hệ thống lớn gồm năng lượng tái tạo và lưu trữ dài hạn để thay thế khí đốt. Đây sẽ là một thách thức lớn”.

Trong khi đó, các quốc gia sản xuất than như Ba Lan và Serbia cũng có kết quả tương đối tích cực. Tại Hy Lạp, nơi có sản lượng điện mặt trời lớn, đơn vị vận hành lưới điện muốn một nhà máy điện than tiếp tục hoạt động ít nhất thêm một năm trong bối cảnh xung đột Iran, dù đã có kết hoạch đóng cửa.

Doanh nghiệp và hộ gia đình chịu sức ép

Các nhà phân tích cho rằng cú sốc giá điện đối với hộ gia đình dự kiến sẽ nhẹ hơn so với mức tăng mạnh của giá bán buôn dầu và khí đốt, do phải mất nhiều tháng để các mức tăng này ảnh hưởng đến toàn hệ thống.

Ủy ban châu Âu đã xây dựng kế hoạch cắt giảm thuế điện nhằm giảm tác động từ chiến sự Iran, dù các quan chức và nhà phân tích cảnh báo chi phí ngân sách có thể tăng mạnh.

Người tiêu dùng vốn đã gặp khó khăn vì giá nhiên liệu tăng đang lo ngại hóa đơn điện sẽ tiếp tục leo thang.

Tại CH Síp, nơi các hộ gia đình phải trả một trong những mức giá điện cao nhất Liên minh châu Âu, nhà cung cấp điện lớn nhất nước này dự báo giá có thể tăng tới 20% vào tháng 8.

Tại Albania, Bộ Năng lượng cho biết: “Phụ thuộc nhiều vào năng lượng tái tạo, đặc biệt là thủy điện, đã đóng vai trò then chốt giúp Albania giảm thiểu tác động tồi tệ nhất của cuộc khủng hoảng”. Dù vậy, bộ này thừa nhận không hoàn toàn miễn nhiễm.

Albania vẫn phải nhập khẩu điện khi nhu cầu đạt đỉnh và người tiêu dùng được chính phủ trợ giá.

Bộ Năng lượng Albania cho biết thêm: “Xung đột Iran đã làm gia tăng áp lực phía sau hậu trường, đặc biệt là đối với tài chính công. Hệ thống vẫn ổn định trên bề mặt, nhưng áp lực thực sự đang tích tụ bên dưới”.

Trong khi đó, theo phóng viên TTXVN tại Trung Đông, đàm phán Mỹ – Iran tiếp tục đình trệ sau khi Tổng thống Mỹ Donald Trump bất ngờ hủy chuyến thăm Islamabad của hai đặc phái viên Steve Witkoff và Jared Kushner vào tối 25/4.

Song song với bế tắc ngoại giao, căng thẳng tại eo biển Hormuz tiếp tục là điểm nghẽn chính. Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran tuyên bố kiểm soát tuyến hàng hải chiến lược này là một mục tiêu lâu dài, trong khi Mỹ duy trì phong tỏa các cảng của Iran. Iran cảnh báo sẽ đáp trả nếu các biện pháp phong tỏa tiếp tục.