Mỹ hạ thấp châu Âu, đưa Greenland thành ưu tiên số một

Mỹ chính thức chuyển trọng tâm an ninh từ châu Âu sang Tây bán cầu và Bắc Cực , nhấn mạnh bảo vệ Greenland , phản ánh sự thay đổi lớn trong tư duy chiến lược thời Tổng thống Donald Trump .

(trong ảnh: Nhà Trắng ở Washington, D.C., Mỹ). Ảnh: THX/TTXVN

Việc Mỹ yêu cầu đồng minh châu Âu đóng vai trò chủ đạo trong phòng thủ, trong khi Washington tập trung Trung Quốc và Greenland, làm dấy lên lo ngại về tương lai quan hệ xuyên Đại Tây Dương

Theo Politico.eu ngày 24/1, Chiến lược Quốc phòng Quốc gia (NDS) mới của Mỹ vừa được công bố đánh dấu sự thay đổi lớn trong định hướng an ninh của Washington, khi chính thức hạ thấp vị trí ưu tiên của châu Âu và nâng Greenland lên thành mối quan ngại cốt lõi về an ninh nội địa.

Châu Âu không còn là ưu tiên hàng đầu

“Mặc dù châu Âu vẫn giữ vai trò quan trọng, nhưng thị phần quyền lực kinh tế toàn cầu của châu Âu đang ngày càng nhỏ hơn và giảm dần”, NDS nêu rõ. Văn kiện khẳng định: “Do đó, trong khi Mỹ sẽ tiếp tục tham gia vào các hoạt động ở châu Âu, thì nước này phải – và sẽ – ưu tiên bảo vệ lãnh thổ quốc gia và kiềm chế Trung Quốc”.

Chiến lược mới yêu cầu các đồng minh châu Âu gánh vác nhiều trách nhiệm hơn cho việc phòng thủ của chính họ. Theo tài liệu, ở châu Âu, “các đồng minh sẽ đóng vai trò chủ đạo” trong việc chống lại các mối đe dọa “ít nghiêm trọng hơn” đối với Mỹ nhưng lại cấp bách hơn đối với họ, với Washington cung cấp “sự hỗ trợ quan trọng nhưng có giới hạn hơn”.

Chiến lược lập luận rằng châu Âu hoàn toàn có khả năng tự bảo vệ mình về mặt kinh tế và quân sự. Tài liệu lưu ý các thành viên NATO (trừ Mỹ) có quy mô kinh tế lớn hơn nhiều so với Nga, và do đó “có vị thế vững chắc để đảm nhận trách nhiệm chính trong việc bảo vệ quốc phòng thông thường của châu Âu”.

Kế hoạch mới của Washington cho rằng các đồng minh châu Âu nên đóng vai trò chủ đạo trong việc đối phó với các mối đe dọa khu vực, trong khi Mỹ chuyển trọng tâm sang Trung Quốc và bảo vệ các vùng lãnh thổ quan trọng ở Bắc Cực.

Greenland trở thành ưu tiên chiến lược

Chiến lược mới nhấn mạnh tầm quan trọng đặc biệt của Greenland, liệt kê rõ ràng hòn đảo Bắc Cực này cùng với kênh đào Panama là “vùng lãnh thổ mà Mỹ phải bảo đảm để bảo vệ lợi ích quốc gia”.

Lầu Năm Góc cho biết họ sẽ cung cấp cho tổng thống “các lựa chọn đáng tin cậy để đảm bảo quyền tiếp cận quân sự và thương mại của Mỹ đến các khu vực trọng yếu từ Bắc Cực đến Nam Mỹ, đặc biệt là Greenland”. Chiến lược cũng nêu rõ: “chúng tôi sẽ đảm bảo Học thuyết Monroe được duy trì trong thời đại của chúng ta”.

Cách diễn đạt này phù hợp với những phát ngôn gần đây của Tổng thống Donald Trump về Greenland, điều đã gây bất ổn cho các nước châu Âu và làm dấy lên lo ngại về ý định lâu dài của Washington ở Bắc Cực.

NDS mới dựa trên Chiến lược An ninh Quốc gia của chính quyền Trump được công bố hồi tháng 12/2025, trong đó định hình lại khu vực Tây bán cầu – thay vì châu Âu – là đấu trường chính để bảo vệ an ninh của Mỹ.

Mặc dù văn kiện trước đó đã chỉ trích mạnh mẽ hơn hướng đi của châu Âu, cả hai chiến lược đều nhấn mạnh sự hợp tác liên tục đi kèm với kỳ vọng rõ ràng rằng các đồng minh châu Âu sẽ ngày càng đóng vai trò chủ đạo trong việc đối phó với các mối đe dọa khu vực của họ hơn.

Sự chuyển hướng chiến lược trên phản ánh tính toán mới của Washington về cán cân quyền lực toàn cầu, khi Mỹ tập trung nguồn lực vào cạnh tranh với Trung Quốc và bảo vệ các lợi ích chiến lược ở Bắc Cực cũng như Tây bán cầu, trong khi kỳ vọng châu Âu tự chủ hơn trong vấn đề quốc phòng.