Muốn lá gan khỏe mạnh, nhất định không bỏ qua 8 dấu hiệu này

Chuyên gia cho rằng gan có thể bị tổn thương tới 60-70% trước khi xuất hiện các dấu hiệu rõ rệt, khiến nhiều người bỏ lỡ thời điểm điều trị hiệu quả.

Bệnh gan thường có biểu hiện âm thầm, khiến người bệnh dễ chủ quan bỏ qua. Ảnh: Shutterstock.

Gan là một trong những cơ quan quan trọng nhất của cơ thể, đảm nhiệm nhiều chức năng thiết yếu như lọc độc tố, hỗ trợ tiêu hóa, dự trữ chất dinh dưỡng, sản xuất protein và tham gia vào hàng trăm quá trình chuyển hóa mỗi ngày.

Đáng chú ý, gan vẫn có thể hoạt động gần như bình thường ngay cả khi đã bị tổn thương đáng kể. Chính vì khả năng chịu đựng đặc biệt này, các dấu hiệu của bệnh gan thường xuất hiện muộn, khiến nhiều người không nhận ra cho đến khi bệnh đã tiến triển. Đây cũng là lý do bệnh gan được các bác sĩ ví như một “căn bệnh thầm lặng”.

Theo TS.BS Suresh Raghavaiah, bác sĩ tư vấn cấp cao chuyên ngành gan, mật, tụy (HPB) và ghép đa tạng tại Bệnh viện Apollo (Ấn Độ), nhiều người vẫn lầm tưởng bệnh gan chỉ xảy ra ở những người uống nhiều rượu bia.

Trên thực tế, bệnh gan nhiễm mỡ liên quan đến rối loạn chuyển hóa (MASLD) – trước đây được gọi là bệnh gan nhiễm mỡ không do rượu (NAFLD) – hiện là một trong những nguyên nhân hàng đầu gây tổn thương gan. Bệnh có mối liên hệ chặt chẽ với béo phì, đái tháo đường, chế độ ăn uống thiếu lành mạnh và lối sống ít vận động.

Dưới đây là 8 dấu hiệu cảnh báo không nên xem nhẹ về bệnh gan.

Mệt mỏi kéo dài, nghỉ ngơi vẫn không cải thiện

Ai cũng có lúc cảm thấy mệt mỏi, nhưng tình trạng mệt mỏi do bệnh gan thường khác biệt. Cảm giác kiệt sức kéo dài ngay cả sau một đêm ngủ đủ giấc, khiến những công việc hàng ngày vốn đơn giản cũng trở nên nặng nề, tốn sức.

“Khi các triệu chứng như mệt mỏi bắt đầu xuất hiện, bệnh gan có thể đã tiến triển khá nặng, bởi gan vẫn có khả năng duy trì hoạt động ngay cả khi đã bị tổn thương khoảng 60-70% trước khi xuất hiện các dấu hiệu rõ rệt”, TS.BS Suresh Raghavaiah nói với Times of India.

Bệnh gan được các bác sĩ ví như một “căn bệnh thầm lặng”. Ảnh: Pall Mall Medical.

Ngứa dai dẳng không rõ nguyên nhân

Thời tiết khô hanh, dị ứng hoặc côn trùng đốt là những nguyên nhân phổ biến gây ngứa da. Tuy nhiên, nếu tình trạng ngứa kéo dài mà không kèm theo phát ban hay tổn thương da rõ ràng, nguyên nhân có thể xuất phát từ gan.

Khi dòng chảy của dịch mật bị cản trở, muối mật có thể tích tụ trong máu và kích thích các đầu dây thần kinh dưới da, gây cảm giác ngứa kéo dài. Nếu đã sử dụng kem dưỡng ẩm hoặc thuốc chống dị ứng nhưng triệu chứng vẫn không thuyên giảm, bạn nên đi khám để được bác sĩ đánh giá và tìm nguyên nhân.

Đau âm ỉ vùng hạ sườn phải

Gan nằm ngay dưới khung xương sườn bên phải. Ở giai đoạn đầu của bệnh gan, người bệnh có thể cảm thấy nặng tức, bị đè ép hoặc đau âm ỉ ở khu vực này.

Nhiều người thường nhầm lẫn với đầy hơi, căng cơ hoặc rối loạn tiêu hóa. Tuy nhiên, nếu cơn đau tái diễn nhiều lần, đặc biệt khi đi kèm các triệu chứng khác, bạn không nên chủ quan.

Sưng phù bàn chân hoặc mắt cá chân

Sưng ở cẳng chân, bàn chân hoặc mắt cá chân không phải lúc nào cũng do đứng quá lâu.

Khi bệnh gan tiến triển, gan có thể giảm sản xuất albumin – loại protein giúp giữ dịch bên trong lòng mạch máu. Nồng độ albumin thấp khiến dịch rò rỉ ra các mô xung quanh, gây phù ở bàn chân và mắt cá chân.

Nước tiểu sẫm màu hoặc phân nhạt màu

Nếu nước tiểu có màu sẫm như nước trà dù vẫn uống đủ nước, đó có thể là dấu hiệu nồng độ bilirubin trong cơ thể tăng cao. Tương tự, phân có màu nhạt bất thường hoặc màu đất sét có thể cho thấy dòng chảy của dịch mật đang bị suy giảm.

Mặc dù những thay đổi này có thể bắt nguồn từ nhiều nguyên nhân khác nhau, đây đều là những dấu hiệu điển hình của bệnh gan hoặc bệnh lý đường mật và cần được thăm khám sớm.

Chán ăn hoặc thường xuyên buồn nôn

Nhiều người cho rằng chán ăn hoặc buồn nôn nhẹ chỉ là do căng thẳng hoặc nhiễm trùng đường tiêu hóa.

Tuy nhiên, khi gan bị viêm hoặc tổn thương, quá trình tiêu hóa cũng có thể bị ảnh hưởng. Nếu tình trạng ăn uống kém kéo dài nhiều ngày hoặc đi kèm sụt cân không rõ nguyên nhân, bạn nên đến cơ sở y tế để kiểm tra.

Khi gan bị viêm hoặc tổn thương, quá trình tiêu hóa cũng có thể bị ảnh hưởng. Ảnh: Health & Wellbeing Queensland.

Dễ bầm tím hoặc chảy máu kéo dài

Nếu chỉ va chạm nhẹ cũng xuất hiện vết bầm, hoặc vết thương chảy máu lâu cầm hơn bình thường, đó có thể là dấu hiệu gan đang suy giảm khả năng sản xuất các protein cần thiết cho quá trình đông máu.

Dù đây không phải là triệu chứng đặc hiệu của bệnh gan, nhưng nếu xuất hiện cùng các dấu hiệu cảnh báo khác, bạn không nên bỏ qua.

Vàng da, vàng mắt

Vàng da, vàng mắt là một trong những dấu hiệu nổi bật nhất của bệnh gan. Tuy nhiên, khi triệu chứng này xuất hiện, tổn thương gan thường đã ở giai đoạn khá nặng.

Theo TS.BS Suresh Raghavaiah: “Gan có thể chịu đựng mức độ tổn thương rất lớn trước khi xuất hiện các triệu chứng như vàng da. Vì vậy, khám sức khỏe định kỳ là rất cần thiết, đặc biệt đối với những người mắc đái tháo đường, béo phì hoặc có các yếu tố nguy cơ liên quan đến rối loạn chuyển hóa”.

Phát hiện sớm giúp bảo vệ lá gan

Một quan niệm sai lầm phổ biến khác là bệnh gan không thể hồi phục. Theo TS.BS Suresh Raghavaiah, điều này không hoàn toàn đúng. Ở giai đoạn sớm, gan nhiễm mỡ và xơ hóa gan mức độ nhẹ thường có thể cải thiện nếu người bệnh kiểm soát cân nặng, tập thể dục đều đặn, duy trì chế độ ăn uống cân bằng và điều trị đúng theo chỉ định của bác sĩ. Tuy nhiên, khi đã tiến triển thành xơ gan, các tổn thương thường không thể phục hồi.

Ông cũng khuyến cáo người dân không nên tự ý sử dụng các loại thực phẩm bổ sung thảo dược hoặc sản phẩm thải độc gan chưa được kiểm chứng.