10 món cháo gạo lứt giúp kiện tỳ, bồi bổ cơ thể ngày hè

Những món cháo từ gạo lứt không chỉ dễ tiêu hóa mà còn giúp kiện tỳ dưỡng vị, bồi bổ cơ thể.

Đây là món ăn dưỡng sinh phù hợp trong mùa hè và cho người tỳ vị hư nhược.

1. Tác dụng của gạo lứt

ThS.BS. Nguyễn Quang Dương, Khoa Ngoại, Bệnh viện Tuệ Tĩnh cho biết, gạo lứt là loại gạo chỉ loại bỏ lớp vỏ trấu, vẫn giữ nguyên lớp cám và mầm nên giàu vitamin nhóm B, vitamin E, chất xơ, magie, sắt cùng nhiều hợp chất chống oxy hóa.

Nhờ thành phần dinh dưỡng phong phú, gạo lứt góp phần hỗ trợ chuyển hóa, tăng cường sức khỏe tim mạch, cải thiện chức năng tiêu hóa và giúp kiểm soát đường huyết.

Theo y học cổ truyền, gạo lứt có vị ngọt, tính bình, quy kinh Tỳ và Vị, có tác dụng bổ trung ích khí, kiện tỳ dưỡng vị… So với gạo trắng, gạo lứt giữ lại nhiều dưỡng chất tự nhiên hơn nên vừa có giá trị dinh dưỡng cao.

Khi được nấu thành cháo, gạo lứt trở nên mềm, dễ nhai, dễ tiêu hóa và thuận lợi cho sự vận hóa của tỳ vị. Theo y học cổ truyền, món ăn này có tác dụng kiện tỳ dưỡng vị, bổ trung ích khí, sinh tân dịch, vì vậy phù hợp với người cao tuổi, người mới ốm dậy, người ăn uống kém và người cần bồi bổ cơ thể trong mùa hè.

2. Một số món cháo từ gạo lứt tốt cho sức khỏe

2.1. Cháo gạo lứt nguyên chất

Nguyên liệu: Gạo lứt 100 g, nước 1,2-1,5 lít, một ít muối.

Cách làm: Ngâm gạo lứt từ 6 – 8 giờ hoặc qua đêm. Vo nhẹ rồi cho vào nồi cùng nước, nấu nhỏ lửa khoảng 60 – 90 phút đến khi hạt gạo nở mềm, cháo sánh; có thể dùng nồi áp suất để rút ngắn thời gian.

Công dụng: Cháo gạo lứt nguyên chất thích hợp cho người ăn uống kém, người mới ốm dậy, người cao tuổi và những người muốn duy trì chế độ ăn lành mạnh. Món cháo còn giúp tạo cảm giác no lâu, hỗ trợ kiểm soát cân nặng và ổn định đường huyết.

2.2. Cháo gạo lứt đậu đỏ

Nguyên liệu: Gạo lứt 80g, đậu đỏ 50g, nước khoảng 1,2 lít.

Cách làm: Ngâm gạo và đậu khoảng 6 – 8 giờ, cho vào nồi, ninh nhỏ lửa đến khi nhừ thành cháo.

Công dụng: Theo y học cổ truyền, đậu đỏ có tác dụng lợi thủy, tiêu thũng, kiện tỳ. Món cháo giúp thanh nhiệt, lợi tiểu, giảm cảm giác nặng người, phù hợp với người hay phù nhẹ, nóng trong hoặc làm việc ngoài trời.

Cháo gạo lứt đậu đỏ giúp thanh nhiệt, lợi tiểu, giảm cảm giác nặng người.

2.3. Cháo gạo lứt hạt sen

Nguyên liệu: Gạo lứt 80g, hạt sen tươi hoặc khô 80 g, một ít muối.

Cách làm: Hạt sen bỏ tâm nếu muốn giảm vị đắng, nấu cùng gạo lứt đến khi mềm nhừ.

Công dụng: Hạt sen có tác dụng bổ tỳ, dưỡng tâm, an thần. Món cháo thích hợp với người mất ngủ, suy nhược, người cao tuổi hoặc phụ nữ tiền mãn kinh.

2.4. Cháo gạo lứt ý dĩ

Nguyên liệu: Gạo lứt 70g, ý dĩ 50g, vài lát gừng.

Cách làm: Ngâm ý dĩ trước 4 – 6 giờ, nấu cùng gạo lứt đến khi mềm.

Công dụng: Ý dĩ giúp kiện tỳ, lợi thấp, hỗ trợ giảm phù và cải thiện tiêu hóa. Đây là món cháo phù hợp với người đầy bụng, ăn kém, thừa cân hoặc có cơ địa thấp nhiệt.

2.5. Cháo gạo lứt khoai lang

Nguyên liệu: Gạo lứt 80g, khoai lang 150g, một ít muối.

Cách làm: Ngâm gạo lứt trước khi nấu, khoai lang gọt vỏ, cắt miếng vừa ăn. Nấu gạo gần mềm rồi cho khoai lang vào ninh tiếp khoảng 20 phút đến khi khoai chín nhừ.

Công dụng: Khoai lang có vị ngọt, tính bình, giúp bổ tỳ vị, nhuận tràng. Kết hợp với gạo lứt tạo thành món cháo giàu chất xơ, hỗ trợ tiêu hóa, phòng táo bón, giúp kiểm soát đường huyết và tạo cảm giác no lâu, phù hợp với người thừa cân, táo bón hoặc cần bổ sung chất xơ.

2.6. Cháo gạo lứt củ sen

Nguyên liệu: Gạo lứt 80g, củ sen tươi 150g, vài lát gừng.

Cách làm: Củ sen gọt vỏ, thái lát mỏng hoặc cắt hạt lựu. Nấu gạo lứt gần mềm rồi cho củ sen vào nấu thêm khoảng 20-25 phút đến khi chín nhừ.

Công dụng: Theo y học cổ truyền, củ sen có vị ngọt, tính mát, giúp thanh nhiệt, sinh tân, dưỡng âm. Cháo gạo lứt củ sen thích hợp trong mùa hè, giúp bồi bổ cơ thể sau khi mất nước, hỗ trợ tiêu hóa và làm dịu cảm giác nóng trong.

2.7. Cháo gạo lứt bí đỏ

Nguyên liệu: Gạo lứt 80g, bí đỏ 150g, một ít dầu mè.

Cách làm: Nấu gạo lứt gần nhừ rồi cho bí đỏ cắt nhỏ vào nấu mềm. Trước khi ăn, trộn cháo cùng dầu mè và thưởng thức.

Công dụng: Bí đỏ giúp bổ tỳ vị, dưỡng khí huyết, cung cấp beta-caroten và các chất chống oxy hóa. Món cháo thích hợp cho trẻ em, người cao tuổi và người mới ốm dậy.

Cháo gạo lứt bí đỏ thích hợp cho trẻ em, người cao tuổi và người mới ốm dậy.

2.8. Cháo gạo lứt thịt gà

Nguyên liệu: Gạo lứt 80 g, thịt ức gà hoặc đùi gà bỏ da 100g, gừng, hành lá.

Cách làm: Luộc gà, xé nhỏ, nấu cháo gạo lứt rồi cho thịt gà vào đun thêm khoảng 10 phút.

Công dụng: Theo y học cổ truyền, thịt gà có tác dụng bổ khí, ôn trung, tăng cường sức khỏe. Món cháo thích hợp với người suy nhược, sau phẫu thuật hoặc mới khỏi bệnh.

2.9. Cháo gạo lứt nấm hương

Nguyên liệu: Gạo lứt 80g, nấm hương 6 – 8 cái, cà rốt 50g.

Cách làm: Nấm ngâm mềm, thái nhỏ; cà rốt thái hạt lựu, nấu cùng cháo đến khi chín.

Công dụng: Món cháo giàu chất xơ, vitamin và beta-glucan, giúp tăng cường miễn dịch, hỗ trợ tiêu hóa và góp phần kiểm soát cholesterol. Cà rốt bổ sung beta-caroten có lợi cho sức khỏe đôi mắt.

2.10. Cháo gạo lứt táo đỏ – kỷ tử

Nguyên liệu: Gạo lứt 80g, táo đỏ 6 – 8 quả, kỷ tử 15g.

Cách làm: Nấu gạo lứt gần mềm rồi cho táo đỏ và kỷ tử vào đun thêm khoảng 15 phút.

Công dụng: Táo đỏ và kỷ tử giúp bổ khí huyết, dưỡng can thận, cải thiện tình trạng mệt mỏi, hoa mắt, mất ngủ và hỗ trợ chống lão hóa.

3. Lưu ý khi dùng cháo gạo lứt

Gạo lứt có lớp cám và hàm lượng chất xơ cao hơn gạo trắng, vì vậy nên ngâm từ 6-8 giờ trước khi nấu để hạt gạo mềm hơn, dễ chín và dễ tiêu hóa hơn, đặc biệt đối với người tỳ vị hư nhược, người cao tuổi hoặc người ăn uống kém.

Không nên dùng gạo lứt làm nguồn lương thực duy nhất trong thời gian dài. Theo quan điểm dưỡng sinh, khẩu phần ăn cần đa dạng, phối hợp với các loại ngũ cốc, thực phẩm giàu đạm, rau xanh và trái cây để bảo đảm cân bằng dinh dưỡng.

Người đang mắc bệnh đường tiêu hóa tiến triển, tiêu chảy cấp, sau phẫu thuật tiêu hóa hoặc người suy dinh dưỡng nặng nên tham khảo ý kiến bác sĩ hoặc chuyên gia dinh dưỡng trước khi sử dụng thường xuyên.

Cháo gạo lứt là món ăn dưỡng sinh phù hợp với nhiều đối tượng nhờ tác dụng kiện tỳ dưỡng vị, bổ trung ích khí, sinh tân dịch và hỗ trợ tiêu hóa. Tuy nhiên, để phát huy hiệu quả, nên lựa chọn nguyên liệu sạch, ngâm gạo trước khi nấu và kết hợp với chế độ ăn cân đối hằng ngày.