Mâm cúng rằm tháng 8 năm 2025 đầy đủ gồm những gì?

Mâm cúng rằm tháng 8 đầy đủ thường gồm cỗ dâng tổ tiên (chay hoặc mặn) và cỗ trông trăng với ngũ quả, bánh trung thu, trà và đèn lồng.

Rằm Trung thu, tức rằm tháng 8 Âm lịch, là thời điểm trăng tròn và sáng nhất trong năm. Năm 2025, rằm Trung thu rơi vào ngày 6/10/2025 Dương lịch. Đây không chỉ là ngày Tết Thiếu nhi mà còn là dịp để các gia đình sum vầy, bày mâm cúng tổ tiên, cầu mong bình an và gìn giữ nét đẹp văn hóa truyền thống.

Theo quan niệm của người Việt, mâm cúng là phần không thể thiếu mỗi dịp lễ, tết. Với rằm tháng 8, dù không cầu kỳ như rằm tháng Giêng hay rằm tháng 7, song việc chuẩn bị mâm cúng vẫn cần sự chu đáo, thể hiện lòng thành kính của gia chủ. Nghi lễ cúng rằm tháng 8 đã trở thành nét đẹp văn hóa lưu truyền từ hàng nghìn năm, vừa mang ý nghĩa tâm linh, vừa là dịp để người lớn răn dạy thế hệ sau về lòng biết ơn tổ tiên.

Mâm cúng rằm Trung thu đầy đủ thường gồm mâm cỗ dâng tổ tiên (chay hoặc mặn) và mâm cỗ trông trăng. (Ảnh: Thu Hương Vũ)

Mâm cúng rằm tháng 8 đầy đủ gồm những gì?

Thông thường, mỗi gia đình sẽ chuẩn bị hai mâm cúng chính: mâm cỗ dâng tổ tiên, thần linh và mâm cỗ trông trăng.

Mâm cỗ cúng tổ tiên, thần linh

Tùy từng vùng miền, phong tục hay điều kiện gia đình, mâm cỗ rằm tháng 8 có thể là cỗ mặn hoặc cỗ chay.

Mâm cỗ mặn thường gồm những món truyền thống như gà luộc, xôi gấc, xôi đỗ xanh, canh miến mọc, thịt bò xào, chả nem, tôm hấp sả… Đây đều là những món quen thuộc, mang tính sum vầy và gợi hương vị ấm cúng của bữa cơm gia đình. Các gia đình có thể linh hoạt lựa chọn thực phẩm theo mùa và khẩu vị riêng.

Gợi ý mâm cỗ mặn cúng Rằm tháng 8. (Ảnh: Phạm Thu Huyền)

Mâm cỗ chay lại phù hợp với những gia đình theo đạo Phật hoặc muốn giản lược. Mâm cỗ chay có thể gồm xôi, cháo chay, các món nộm, rau củ xào, đậu hũ chế biến. Dù đơn giản, mâm cỗ vẫn giữ được sự trang nghiêm và thành kính.

Trong trường hợp bận rộn, không có nhiều thời gian chuẩn bị, gia chủ cũng có thể dâng mâm trái cây, bánh kẹo đơn giản vào sáng ngày rằm. Điều quan trọng không nằm ở sự cầu kỳ, mà ở cái tâm và lòng thành của người cúng.

Mâm lễ cúng Rằm tháng 8 Âm lịch đơn giản. (Ảnh: Loan Trần)

Mâm cỗ trông trăng

Khác với mâm cúng gia tiên, mâm cỗ trông trăng thiên về sự vui tươi, gắn liền với trẻ nhỏ và không khí phá cỗ dưới trăng rằm.

Mâm cỗ trông trăng thường có đủ loại trái cây ngọt lành, màu sắc bắt mắt như chuối, bưởi, lựu, hồng xiêm, dưa hấu, cam, quýt. Trong đó, bưởi gần như không thể thiếu, bởi quả bưởi tròn đầy tượng trưng cho sự viên mãn, giống như ánh trăng tròn trong đêm rằm tháng 8. Các loại quả thường được sắp xếp xen kẽ giữa trái chín và trái xanh để biểu trưng cho sự cân bằng âm dương.

Nhiều chị em khéo tay thường tỉa bưởi, dưa hấu thành hình con thỏ, con cá hoặc những linh vật vui nhộn để tạo bất ngờ cho trẻ nhỏ, giúp mâm cỗ thêm sinh động.

Hai loại bánh đặc trưng nhất là bánh nướng và bánh dẻo, thường có hình tròn tượng trưng cho trời, hình vuông tượng trưng cho đất. Ngoài ra, có thể thấy những loại bánh hình cá chép, chú lợn béo tròn, vừa đẹp mắt vừa mang ý nghĩa may mắn.

Để thưởng thức bánh trung thu trọn vị, nhiều gia đình chuẩn bị thêm trà sen, trà hoa nhài hoặc trà mạn. Mâm cỗ trông trăng cũng không thể thiếu những chiếc đèn truyền thống như đèn ông sao, đèn cù, đèn con thỏ… tạo nên bầu không khí rộn ràng cho trẻ em phá cỗ.

Khác với mâm cỗ cúng tổ tiên cần bày biện trang trọng, mâm cỗ trông trăng chỉ cần được đặt trên một bàn rộng, tiện lợi để cả gia đình cùng thưởng thức dưới ánh trăng.

Mâm cỗ trông trăng với đủ loại trái cây, được bày biện cầu kỳ. (Ảnh: Cao Thanh Thủy)

Cúng rằm Trung thu vào ngày nào, giờ nào?

Theo phong tục, ngày đẹp nhất để cúng rằm Trung thu là 15/8 Âm lịch, tức đúng ngày trăng tròn. Tuy nhiên, nếu gia đình bận rộn, có thể làm lễ vào ngày 14/8 Âm lịch. Người xưa quan niệm, việc cúng nên diễn ra trước hoặc đúng ngày rằm, tránh làm muộn sau ngày 15/8.

Ngoài ngày cúng, khung giờ tiến hành nghi lễ cũng rất quan trọng. Theo sách “Tìm hiểu văn hóa Phương Đông 365 ngày” của tác giả Thiên Nhân, Nhà xuất bản Thanh Hóa, một số giờ Hoàng đạo được xem là linh nghiệm để khấn lễ, cầu an:

Giờ Mão (5h – 7h): Thời điểm thanh tịnh, thích hợp cho lễ cúng sớm đầu ngày.

Giờ Thìn (7h – 9h): Giờ Hoàng đạo tốt, cầu bình an, may mắn.

Giờ Tỵ (9h – 11h): Phù hợp với những gia đình bận vào buổi sớm.

Giờ Dậu (17h – 19h): Thời gian thuận tiện nhất cho nhiều gia đình, có thể kết hợp chuẩn bị cỗ trông trăng.

Nếu cúng buổi sáng, gia chủ nên hoàn thành trước 9-10h. Nếu cúng buổi chiều, nên tiến hành trước 18-19h, vừa kịp thời gian ngắm trăng và cùng con cháu phá cỗ.

Trong nhịp sống hiện đại, nhiều phong tục dần được giản lược. Song việc duy trì nghi lễ cúng Rằm Trung Thu vẫn mang giá trị tinh thần đặc biệt, giúp mỗi người tìm lại sự bình yên trong tâm hồn, đồng thời truyền cho thế hệ sau ý thức giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc.