Lời khuyến nghị từ Phố Wall đối với kinh tế Mỹ và thế giới

Trong khi Phố Wall đang hân hoan với những con số lợi nhuận kỷ lục của mùa báo cáo tài chính, một lời cảnh báo nghiêm khắc từ người đứng đầu ngân hàng quyền lực nhất nước Mỹ đã kéo giới đầu tư trở lại với thực tại khắc nghiệt: Nợ công khổng lồ đang là rủi ro hiện hữu đối với tương lai kinh tế Mỹ.

Trụ sở của ngân hàng JPMorgan. Ảnh: AFP/TTXVN

Trong cuộc họp báo cáo kết quả kinh doanh quý IV/2025 của JPMorgan Chase tuần này, Giám đốc điều hành (CEO) Jamie Dimon đã đưa ra một thông điệp rõ ràng: Các chính phủ trên toàn cầu, đặc biệt là Mỹ, không thể duy trì thói quen vay mượn vô tận.

Lợi nhuận ngắn hạn và rủi ro dài hạn

JPMorgan Chase vừa khép lại năm 2025 với những con số ấn tượng: doanh thu quý IV/2025 đạt 45,8 tỷ USD và tổng tài sản quản lý cán mốc kỷ lục 4.800 tỷ USD (tăng 18% so với cùng kỳ).

Nhìn vào ngắn hạn, ông Dimon tỏ ra lạc quan. Ông nhận định trong 6 tháng đến 12 tháng tới, triển vọng kinh tế vẫn tích cực. Người tiêu dùng vẫn còn tiền, thị trường việc làm dù suy yếu nhẹ nhưng chưa gãy đổ, và các chính sách nới lỏng quy định của chính phủ đang giúp những ngân hàng giải phóng nguồn vốn. Đặc biệt, gói kích thích kinh tế mới từ đạo luật “One Big Beautiful Bill” được kỳ vọng sẽ tạo ra cú hích tăng trưởng.

Tuy nhiên, đằng sau sự lạc quan ngắn hạn đó là một rủi ro vĩ mô. Ông Dimon nhấn mạnh thâm hụt ngân sách khổng lồ tại Mỹ và trên thế giới đang là một rủi ro đe dọa sự ổn định dài hạn. Theo ông Dimon, không ai biết khi nào khoản nợ này sẽ gây ra hậu quả nghiêm trọng, nhưng chắc chắn điều đó sẽ xảy ra vì các chính phủ không thể cứ vay tiền mãi mãi.

Các số liệu tài khóa đang củng cố cho nỗi lo ngại của vị CEO này. Chỉ riêng trong ba tháng cuối năm 2025, Chính phủ Mỹ đã phải chi tới 276 tỷ USD chỉ để trả lãi cho khoản nợ quốc gia.

Trong báo cáo ngân sách mới nhất công bố ngày 9/1, Văn phòng Ngân sách Quốc hội (CBO) cho biết thâm hụt ngân sách trong quý I của tài khóa 2026 (từ tháng 10-12/2025) đã lên tới 601 tỷ USD. Dù con số này thấp hơn 110 tỷ USD so với cùng kỳ năm trước đó, nhưng nó vẫn đặt nước Mỹ vào quỹ đạo thâm hụt ngân sách đáng lo ngại.

Gánh nặng lãi vay: Con số biết nói

Trụ sở Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) tại Washington, D.C. Ảnh: THX/TTXVN

Bà Maya MacGuineas, Chủ tịch Ủy ban Ngân sách Liên bang có Trách nhiệm (CRFB), cảnh báo Mỹ đang trên đà thâm hụt ngân sách tới 2.000 tỷ USD trong toàn bộ năm 2026.

Trong khi các quan chức Nhà Trắng lập luận rằng nguồn thu từ thuế quan sẽ bù đắp một phần cho việc vay nợ, ông Dimon lại tỏ ra thực tế hơn khi nói rằng các nước phải đối phó với thế giới thực tại, chứ không phải thế giới mà họ mong muốn.

Giới phân tích chỉ ra hai kịch bản chính để Mỹ giải quyết cuộc khủng hoảng nợ tiềm tàng, nhưng cả hai đều đi kèm cái giá phải trả:

Thứ nhất, Cục Dự trữ liên bang Mỹ (Fed) có thể in thêm tiền. Việc tăng cung tiền sẽ làm giảm giá trị đồng USD, khiến các khoản thanh toán lãi vay trở nên rẻ hơn về mặt thực tế. Tuy nhiên, tác dụng phụ của nó là lạm phát, thậm chí là siêu lạm phát.

Thứ hai, thị trường trái phiếu sẽ phản ứng. Khi các chủ nợ nhận thấy lợi nhuận thực tế của họ đang bị bào mòn, họ sẽ yêu cầu mức lãi suất cao hơn cho những khoản vay trong tương lai. Diễn biến này sẽ đẩy chi phí vốn của chính phủ lên cao hơn nữa.

Những rủi ro từ địa chính trị

Ảnh minh họa: AFP/TTXVN

Một khía cạnh rủi ro khác nằm ở cấu trúc sở hữu nợ công của Mỹ. Theo dữ liệu từ Quỹ Peter G. Peterson, Fed hiện là chủ nợ đơn lẻ lớn nhất của nước này khi nắm giữ tới 4.500 tỷ USD trái phiếu tính đến tháng 3/2025. Các quỹ tương hỗ và chính quyền địa phương sở hữu lần lượt 4.400 tỷ USD và 1.700 tỷ USD.

Tuy nhiên trong bối cảnh địa chính trị căng thẳng, mối đe dọa lớn nhất đến từ các chủ nợ nước ngoài. Nếu xung đột leo thang, các chính phủ nước ngoài có thể chỉ đạo ngân hàng trung ương của họ bán tháo trái phiếu Mỹ.

Hành động này sẽ gây ra ba hệ quả nghiêm trọng: làm mất giá đồng USD, thổi bùng lạm phát trong nước và đẩy lợi suất trái phiếu Mỹ tăng vọt. Hiện tại, Nhật Bản, Trung Quốc và Anh là những chủ nợ nước ngoài lớn nhất của Mỹ, nắm giữ lần lượt 1.100 tỷ USD, 779 tỷ USD và 765 tỷ USD trái phiều chính phủ nước này. Đáng chú ý, trong khi cả Nhật Bản và Anh đều giảm nắm giữ nợ của Mỹ trong thập kỷ qua, tốc độ giảm của Trung Quốc diễn ra nhanh hơn nhiều.

Tựu trung lại, dù nền kinh tế Mỹ vẫn đang thể hiện sức mạnh trong ngắn hạn, lời cảnh báo của ông Jamie Dimon là một lời nhắc nhở rằng “bữa tiệc” vay nợ không thể kéo dài mãi. Sự kết hợp giữa thâm hụt ngân sách khổng lồ, chi phí lãi vay tăng cao và rủi ro địa chính trị đang tạo nên một kịch bản nhiều rủi ro ở phía trước cho cả kinh tế Mỹ và kinh tế thế giới.