Liên tiếp xảy ra sạt lở đất: Cần kịp thời cảnh báo thiên tai
Mới đây, tình trạng sạt lở đất xảy ra tại một số địa phương của tỉnh Hà Giang, Lâm Đồng… đã gây hậu quả nghiêm trọng đến tính mạng, cuộc sống và sản xuất của người dân. Các địa phương cần phải đề phòng lũ quét, sạt lở đất, hạn chế tối đa tác động của loại hình thiên tai.
Sạt lở đất gây hậu quả nghiêm trọng
Hiện trường xảy ra vụ sạt lở khiến một người t.hiệt m.ạng tại xã Đạ K’Nàng, huyện Đam Rông (Lâm Đồng) rạng sáng 15/7. Ảnh: TTXVN phát
Do ảnh hưởng của áp thấp nhiệt đới, Lâm Đồng xuất hiện mưa kéo dài trong mấy ngày qua. Rạng sáng 15/7, sạt lở đất đã xảy ra tại xã Đạ K’Nàng (huyện Đam Rông, Lâm Đồng) làm nhà dân bị vùi lấp, 1 người t.hiệt m.ạng, 3 người may mắn thoát nạn.
Vụ sạt lở xảy ra vào khoảng 4 giờ ngày 15/7, tại thôn Trung Tâm (xã Đạ K’Nàng). Một lượng lớn đất đá từ taluy phía sau nhà ông Đặng Quang Lành sạt lở, đẩy cả căn nhà về phía trước. Thời điểm xảy ra vụ việc, cả gia đình ông Lành gồm 4 người đang ngủ. Lượng đất đá lớn vùi lấp căn nhà khiến vợ ông Lành (bà Ng.T.T. sinh năm 1984) t.ử v.ong tại chỗ, ông Lành và hai người con may mắn thoát ra kịp, không bị thương tích.
Ngay khi phát hiện vụ việc, người dân xung quanh đã báo chính quyền địa phương và phối hợp cùng lực lượng chức năng giải cứu các n.ạn n.hân. Đoàn Kinh tế Quốc phòng Lâm Đồng (thuộc Quân khu 7) đóng gần khu vực xảy ra vụ sạt lở đã nhanh chóng huy động hàng chục cán bộ, chiến sĩ cùng xe cơ giới đến hiện trường thực hiện cứu hộ.
Vào khoảng 3 giờ 45 phút ngày 13/7 tại km 10 950, Quốc lộ 34 (đường Hà Giang đi Cao Bằng) thuộc địa phận thôn Tả Mò, xã Yên Định, huyện Bắc Mê, tỉnh Hà Giang đã xảy ra một vụ sạt lở đất nghiêm trọng vùi lấp xe ô tô khách 16 chỗ biển kiểm soát 29E-024.89 (loại xe Ford Transit) của Hợp tác xã Ngọc Hạnh.
Khi xe ô tô đang di chuyển đến đoạn Km11, xã Yên Định, huyện Bắc Mê thì gặp sạt lở nhẹ khiến mắc kẹt. Hàng nghìn m3 đất đá bất ngờ sạt lở xuống vùi lấp 2 chiếc xe ô tô và nhiều người tại đây. Suốt từ 4 giờ 30 phút sáng đến chiều tối 13/7, lực lượng cứu hộ cứu nạn đã đưa được 15 n.ạn n.hân trong vụ sạt lở đất nghiêm trọng tại km 11 Quốc lộ 34 Hà Giang – Bắc Mê ra ngoài, trong đó có 11 người c.hết, 4 người bị thương đang được điều trị tại Bệnh viện Đa khoa tỉnh Hà Giang.
Thiên tai diễn biến phức tạp, vì vậy các bộ, ngành, địa phương cần chủ động theo dõi sát tình hình dự báo, cảnh báo của Cơ quan khí tượng thủy văn Quốc gia và thực tế tại địa phương để chủ động ứng phó.
Phó Giám đốc Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn Quốc gia Hoàng Phúc Lâm cho biết, hiện áp thấp nhiệt đới đang di chuyển theo hướng Tây Tây Bắc với tốc độ khoảng 10 km/h, sức gió mạnh cấp 6 (39 – 49 km/h), giật cấp 8. Đến khoảng 7 giờ ngày 16/7, áp thấp nhiệt đới di chuyển theo hướng Tây Tây Bắc với tốc độ khoảng 15 km/h và suy yếu dần thành một vùng áp thấp.
Ảnh hưởng của áp thấp nhiệt đới và hoàn lưu áp thấp, từ ngày 15 – 17/7, khu vực đồng bằng và ven biển Bắc Bộ, Tây Nguyên và Nam Bộ lượng mưa phổ biến 50 – 100mm, cục bộ có nơi trên 200mm. Khu vực Bắc và Trung Trung Bộ lượng mưa phổ biến 70 – 150mm, cục bộ có nơi trên 250mm. Vùng núi Bắc Bộ, khu vực Bắc Trung Bộ và phía Nam Tây Nguyên đề phòng khả năng xảy ra lũ quét, sạt lở đất.
Chú trọng dự báo, cảnh báo sớm
Video đang HOT
Hiện trường vụ sạt lở sạt lở ta luy dương tại thôn Vũ Khí, thị trấn Cốc Pài, huyện Xín Mần, tỉnh Hà Giang, ngày 14/7/2024. Ảnh: TTXVN phát
Nhằm nâng cao năng lực giám sát thiên tai, chất lượng dự báo, cảnh báo thiên tai nhất là lũ quét, sạt lở, thời gian qua, Bộ Tài nguyên và Môi trường đã chỉ đạo đơn vị chức năng thực hiện đồng bộ nhiều nhiệm vụ, hiện đại hóa mạng lưới trạm quan trắc khí tượng thủy văn, nâng cao năng lực giám sát thiên tai, tăng thời hạn và nâng cao chất lượng dự báo, cảnh báo thiên tai nhất là lũ quét, sạt lở.
Bộ đã trình Thủ tướng Chính phủ ban hành Chiến lược phát triển Ngành Khí tượng Thủy văn đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045; Quy định về dự báo, cảnh báo, truyền tin thiên tai và cấp độ rủi ro thiên tai, trong đó, quy định cụ thể về điều kiện ban hành, nội dung bản tin, chế độ truyền phát tin, cấp độ rủi ro do thiên tai.
Bộ sẽ tiếp tục hoàn thiện các văn bản quy phạm pháp luật, quy chuẩn, tiêu chuẩn, quy định kỹ thuật về quan trắc, dự báo, cảnh báo khí tượng thủy văn. Thực hiện Quy hoạch mạng lưới trạm khí tượng thủy văn quốc gia thời kỳ 2021 – 2030, tầm nhìn đến năm 2050. Trong đó, tập trung đầu tư thiết bị, công nghệ quan trắc, thu thập và xử lý số liệu tự động đối với mạng lưới trạm khí tượng bề mặt, khí tượng trên cao, thủy văn, hải văn; bổ sung mạng lưới trạm đo mưa tự động, đặc biệt tại những nơi thường xảy ra lũ quét, sạt lở đất, ngập lụt như miền núi phía Bắc, miền Trung và Tây Nguyên và sạt lở bờ sông, bờ biển ở khu vực Nam Bộ; hoàn thiện hệ thống tích hợp dữ liệu khí tượng thủy văn tập trung…
Cùng với đó là phát triển và hiện đại hóa công nghệ dự báo khí tượng thủy văn, nghiên cứu ứng dụng giải pháp công nghệ hiện đại trong dự báo, cảnh báo bão, mưa lớn, dông, lốc, sét, lũ, lũ quét, sạt lở đất; tăng thời hạn và mức độ chi tiết dự báo, cảnh báo thiên tai và thời tiết hàng ngày.
Công tác dự báo, cảnh báo sớm đã được chú trọng, trước mỗi đợt thiên tai có nguy cơ gây tác động lớn như hạn hán, bão, mưa lớn, ngập lụt diện rộng, Tổng cục Khí tượng Thủy văn đã chỉ đạo Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn quốc gia chủ động có công văn gửi thông tin nhận định sớm về tình hình thiên tai đến Văn phòng thường trực Ban Chỉ đạo quốc gia về phòng, chống thiên tai để cung cấp thông tin phục vụ công tác chỉ đạo, điều hành.
Cùng với đó, đẩy mạnh xã hội hóa và thuê dịch vụ nhằm bổ sung mạng lưới trạm đo mưa tự động, đặc biệt tại những nơi thường xảy ra lũ quét, sạt lở đất, ngập lụt. Đẩy nhanh tiến độ thực hiện Quyết định số 705/QĐ-TTg ngày 7/6/2018 của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt chương trình cập nhật phân vùng rủi ro thiên tai, lập bản đồ cảnh báo thiên tai, đặc biệt là các thiên tai liên quan đến bão, nước dâng do bão, lũ, lũ quét, sạt lở đất, hạn hán, xâm nhập mặn, dự kiến đến 2025 sẽ hoàn thành các bản đồ phân vùng rủi ro thiên tai, sản phẩm của nhiệm vụ sẽ hỗ trợ công tác phòng, chống thiên tai và công tác quy hoạch…
Để ứng phó tình trạng sạt lở đất, Bộ Tài nguyên và Môi trường tiếp tục chỉ đạo đơn vị chức năng theo dõi chặt chẽ tình hình thời tiết, thủy văn, hải văn trên phạm vi cả nước, đặc biệt là công tác theo dõi, cảnh báo, dự báo sớm các đợt thiên tai; cung cấp đầy đủ, kịp thời các thông tin dự báo, cảnh báo cho Ban Chỉ đạo quốc gia về phòng, chống thiên tai, Ủy ban Quốc gia ứng phó sự cố, thiên tai và Tìm kiếm cứu nạn và Ban Chỉ huy Phòng, chống thiên tai và Tìm kiếm cứu nạn các bộ, ngành, địa phương, các cơ quan thông tấn, báo chí để truyền tải sớm nhất cho nhân dân các địa phương, góp phần giảm thiểu đến mức thấp nhất thiệt hại về người và tài sản…
Đặc biệt, căn cứ vào chỉ đạo của Chính phủ, Bộ Tài nguyên và Môi trường sẽ xây dựng các đề án cụ thể điều tra chi tiết các khu vực có nguy cơ trượt lở đất đá.
Có thể nhận thấy, sau vụ sạt lở đất mới đây gây hậu quả nghiêm trọng, nên chăng các cơ quan chức năng cần nghiên cứu, tăng cường khuyến cáo các phương tiện tham gia giao thông không nên đi vào ban đêm, đặc biệt trong mùa mưa bão. Nếu các cơ quan chức năng thấy tình hình giao thông, bờ kè, thiên tai… không an toàn thì thực hiện lệnh cấm người và phương tiện đi qua khu vực nguy hiểm này, đặc biệt là ban đêm. Ngoài ra, các địa phương cần tăng cường kiểm tra, sẵn sàng phương án đảm bảo an toàn các hồ chứa và hạ du, đặc biệt là các hồ chứa thủy điện nhỏ, hồ thủy lợi xung yếu; bố trí lực lượng thường trực để sẵn sàng vận hành điều tiết và xử lý các tình huống…
Cảnh báo sớm, chủ động ứng phó, giảm nhẹ rủi ro thiên tai
Ngày Khí tượng Thế giới 23/3/2024 được Tổ chức Khí tượng Thế giới (WMO) phát động với chủ đề 'Khí tượng thủy văn tiên phong ứng phó biến đổi khí hậu'.
Ở Việt Nam, công tác dự báo khí tượng thủy văn đã góp phần quan trọng trong ứng phó với biến đổi khí hậu, giảm nhẹ rủi ro thiên tai.
Cảnh báo sớm
Sự gia tăng của các hiện tượng thời tiết cực đoan dẫn đến gia tăng rủi ro cho các vùng, các lĩnh vực và các đối tượng dễ bị tổn thương. Ảnh minh họa: TTXVN
Có rất nhiều loại hình thiên tai, đặc biệt là những loại hình thiên tai nguy hiểm được ngành Khí tượng thủy văn dự báo, cảnh báo và truyền tin sớm. Những bản tin dự báo, cảnh báo đã giúp Chính phủ, các bộ, ngành, địa phương chủ động trong điều hành, chỉ đạo, góp phần giảm nhẹ rủi ro thiên tai, góp phần phát triển kinh tế - xã hội.
Theo đ.ánh giá của Văn phòng Thường trực Ban Chỉ đạo Quốc gia về phòng, chống thiên tai, công tác dự báo tiếp tục phát huy hiệu quả, góp phần giảm thiểu thiệt hại do thiên tai.
Năm 2020, đợt hạn hán xâm nhập mặn được cho là khốc liệt hơn năm 2016, nhưng đã được ngành Khí tượng thủy văn theo dõi, ban hành các thông tin, bản tin dự báo, cảnh báo chính xác và sớm nhất. Việc này đã giúp Chính phủ, các địa phương điều chỉnh và chỉ đạo sản xuất kịp thời, giảm thiệt hại chỉ còn 10% so với đợt hạn hán xâm nhập mặn năm 2016.
Hay bão Noru (bão số 4), hình thành trên vùng biển phía Đông Philippines, mạnh cấp siêu bão (cấp 16) trước khi đổ bộ vào Philippines ngày 25/9/2022. Sáng 26/9, bão Noru có cường độ xuống cấp 12, giật cấp 15 và đi vào Biển Đông. Trước nhận định, đây là cơn bão mạnh, ngành Khí tượng thủy văn đã chỉ đạo Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn Quốc gia theo dõi chặt chẽ, ban hành 33 tin chính thức, 44 tin nhanh bổ sung phục vụ công tác chỉ đạo, điều hành, ứng phó bão số 4. Những bản tin dự báo, cảnh báo sớm đó đã giúp Chính phủ, các địa phương chịu ảnh hưởng của bão chủ động ứng phó. Kết quả, do được dự báo, cảnh báo sớm với những bản tin bám sát diễn biến thực tế của bão, đã không có người c.hết, thiệt hại do ảnh hưởng của bão được giảm thiểu đáng kể.
Hiện nay, sự gia tăng của các hiện tượng thời tiết cực đoan dẫn đến gia tăng rủi ro cho các vùng, các lĩnh vực và các đối tượng dễ bị tổn thương. Do vậy, thực hiện chức năng và nhiệm vụ của mình, ngành Khí tượng thủy văn đã chủ động, tiên phong trong công tác dự báo, cảnh báo sớm để ứng phó với thiên tai, thích nghi với diễn biến của biến đổi khí hậu ngày càng phức tạp.
Năm 2023, ngành Khí tượng thủy văn Việt Nam đã dự báo phục vụ cho 5 cơn bão và hai áp thấp nhiệt đới; 21 đợt không khí lạnh; 20 đợt nắng nóng diện rộng; 21 đợt mưa lớn trên diện rộng; 13 đợt lũ; 28 đợt lũ quét, sạt lở đất với trên 100 vị trí xảy ra trên phạm vi 35 tỉnh, thành phố; cung cấp trên 8000 nghìn bản tin, trong đó có gần 3000 nghìn bản tin dự báo, cảnh báo khí tượng thủy văn nguy hiểm.
Ngành xây dựng kế hoạch truyền thông, triển khai thực hiện kế hoạch tuyên truyền pháp luật về khí tượng thủy văn hướng đến cộng đồng, tổ chức các hoạt động tuyên truyền hưởng ứng Ngày Khí tượng thủy văn thế giới, Ngày Nước thế giới, Giờ trái đất và các chuỗi sự kiện bên lề, các sự kiện hưởng ứng tại địa phương.
Đồng thời, ngành Khí tượng thủy văn chủ động cung cấp đầy đủ, kịp thời các thông tin dự báo, cảnh báo cho Ban Chỉ đạo Quốc gia về phòng, chống thiên tai; Ủy ban Quốc gia Ứng phó sự cố, thiên tai và Tìm kiếm cứu nạn; Ban Chỉ huy Phòng, chống thiên tai và Tìm kiếm cứu nạn các bộ, ngành, địa phương; các cơ quan thông tấn, báo chí để truyền tải sớm nhất cho nhân dân các địa phương, góp phần giảm thiểu thiệt hại về người và tài sản.
Đề cập đến công tác dự báo, cảnh báo sớm, Phó Tổng cục trưởng Tổng cục Khí tượng thủy văn Hoàng Đức Cường cho rằng, thời hạn dự báo thời tiết, cảnh báo sớm thiên tai đã được mở rộng tới 10 ngày, nội dung và hình thức bản tin đã có nhiều thay đổi, tập trung cung cấp các thông tin dự báo ở quy mô nhỏ hơn (cấp huyện, cấp xã) và thời gian dài hơn. Các sản phẩm dự báo mùa đã được mở rộng hạn dự báo, hàng năm đã có bản tin nhận định thiên tai năm.
Đối với bão, áp thấp nhiệt đới đã nâng dự báo lên 3 ngày, cảnh báo 5 ngày; dự báo, cảnh báo mưa lớn trước 2-3 ngày, cảnh báo dông sét trước từ 30 phút đến 2-3 giờ. Các đợt rét đậm, rét hại được cảnh báo trước 5-7 ngày, dự báo trước 2-3 ngày.
Dự báo thời tiết biển đã có những đổi mới vượt bậc do tiếp thu các công nghệ mới của nước ngoài. Độ phân giải cho mô hình dự báo sóng đã được chi tiết đến 4 km và dự báo sóng với hạn dự báo đến 10 ngày.
Không chỉ tăng hạn dự báo mà thời điểm phát tin cũng sớm hơn. Thời điểm ban hành các bản tin bão hiện nay cũng sớm hơn trước đây từ 30 phút đến 1 giờ. Các bản tin thiên tai khác như nắng nóng, không khí lạnh, mưa lớn đều được ban hành sớm hơn 30 phút so với trước đây.
Hiện đại hóa mạng lưới trạm quan trắc
Nhân viên của Đài Đài Khí tượng Thủy văn khu vực Bắc Trung Bộ duy tu, bảo dưỡng các trang thiết bị để đảm bảo thông tin về thời tiết thông suốt trong mùa mưa bão. Ảnh (tư liệu): Thế Duyệt/TTXVN
Để các bộ, ngành, địa phương và người dân nâng cao tính chủ động trong chỉ đạo, ứng phó, giảm nhẹ thiệt hại do thiên tai, ngành Khí tượng thủy văn đã hiện đại hóa mạng lưới trạm quan trắc khí tượng thủy văn, trong đó có hệ thống các trạm quan trắc tự động được nâng lên đáng kể về số lượng và ưu tiên phát triển mạng lưới quan trắc khí tượng thủy văn tự động theo hướng hiện đại, đồng bộ.
Hệ thống hỗ trợ cảnh báo mưa lũ và dông, sét ra mắt từ tháng 10/2023 đã phát huy hiệu quả ban đầu. Hệ thống hỗ trợ cảnh báo mưa lũ và dông sét gồm 3 hệ thống chính và cả 3 hệ thống này sẽ đưa ra các thông tin về bản đồ phân tích và dự báo định lượng mưa cho 6 giờ tiếp theo dựa trên dữ liệu radar thời tiết và dữ liệu đo mưa bề mặt.
Hệ thống này còn được tích hợp thông tin cảnh báo về lũ quét và sạt lở đất do mưa gây ra. Mọi diễn biến về tình hình mưa lũ, sạt lở đất trên tất cả các khu vực, lãnh thổ Việt Nam đều được theo dõi, giám sát liên tục thông qua các bản đồ phân tích và dự báo định lượng mưa từ 1 đến 6 giờ. Hiện tại, Hệ thống phân tích và dự báo định lượng mưa từ 1 đến 6 giờ hoạt động ổn định, thông tin dự báo chính xác, kịp thời, phục vụ hiệu quả công tác cảnh báo, dự báo khí tượng thủy văn, thông tin thân thiện với công chúng.
Theo Phó Tổng cục trưởng Tổng cục Khí tượng thủy văn Hoàng Đức Cường, ngành Khí tượng thủy văn tiếp tục theo dõi, hướng dẫn các Đài, Trạm Khí tượng thủy văn quốc gia, các Trạm Khí tượng thủy văn chuyên dùng về công tác quan trắc, cung cấp số liệu khí tượng thủy văn, kịp thời phục vụ tốt công tác cảnh báo, dự báo khí tượng thủy văn. Đồng thời, ngành tập trung xây dựng và hoàn thiện Đề án "Tăng cường dự báo, đ.ánh giá tác động và các giải pháp phòng, chống thiên tai, nâng cao khả năng ứng phó và thích ứng với biến đổi khí hậu trên địa bàn vùng Bắc Trung Bộ và duyên hải Trung Bộ"; đảm bảo sự hoạt động ổn định của hệ thống máy chủ, các hệ thống thông tin chuyên ngành khí tượng thủy văn thông suốt trong mọi tình huống; thu thập, xử lý, lưu trữ số liệu khí tượng thủy văn đầy đủ, chính xác.
Ngành tiếp tục thực hiện đồng bộ hóa việc thu nhận, xử lý, lưu trữ và truyền tin các loại số liệu đo đạc tự động (mưa, mực nước, các yếu tố khí tượng, thủy văn khác) với số liệu vệ tinh, rada thời tiết.
Đặc biệt chú trọng vào việc ứng dụng ước lượng mưa lớn từ radar, vệ tinh phân giải cao, mạng lưới quan trắc mưa tự động để cảnh báo chi tiết, dự báo nguy cơ tác động của mưa lớn, lũ quét và sạt lở đất đến từng khu vực nhỏ, huyện, xã, vùng trọng điểm có nguy cơ cao.
Chủ động ứng phó với thời tiết xấu trên biển và mưa lớn ở đất liền Ngày 12/7, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn ban hành văn bản số 4972/BNN-ĐĐ gửi UBND các tỉnh, thành phố ven biển từ Quảng Ninh đến Bình Thuận về việc ứng phó với thời tiết xấu trên biển và mưa lớn diện rộng. Ảnh minh họa: TTXVN Theo Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn Quốc gia, từ ngày 13-14/7...