Iran – Mỹ gặp nhau tại LHQ, bàn điều kiện mở Hormuz

Ngày 22/9, Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi đã gặp Đặc phái viên Mỹ Steve Witkoff bên lề phiên thảo luận chung của Đại hội đồng Liên hợp quốc (ĐHĐ LHQ) tại New York, Mỹ, và chuyển các điều kiện của Tehran để mở lại eo biển Hormuz, tuyến hàng hải chiến lược đối với hoạt động vận chuyển năng lượng toàn cầu.

Eo biển Hormuz. Ảnh: THX/TTXVN

Theo truyền thông nhà nước Iran, Tehran yêu cầu Washington lập tức dỡ bỏ lệnh phong tỏa đường biển, giải phóng các tài sản của Iran đang bị đóng băng và chấm dứt chiến tranh trên mọi mặt trận. Hiện chưa có thông tin về phản hồi của phía Mỹ đối với các điều kiện do Iran đưa ra hoặc thời điểm eo biển Hormuz có thể được mở lại.

Trong khi đó, đề cập đến cuộc gặp này, Tổng thống Mỹ Donald Trump cho biết các nỗ lực đạt thỏa thuận với Iran đang có tiến triển. Phát biểu tại cuộc gặp với đại diện cấp cao của 12 nước Trung Đông mà không có Israel và Iran, ông Trump nhắc lại rằng Đặc phái viên Mỹ Steve Witkoff và ông Jared Kushner đã có cuộc trao đổi “rất hiệu quả” với giới chức Iran. Tổng thống Mỹ đánh giá động lực thúc đẩy hai bên đạt thỏa thuận đang gia tăng và tiếp tục bày tỏ kỳ vọng cuộc xung đột với Iran có thể kết thúc thông qua một thỏa thuận trước cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ tại Mỹ. Tuy nhiên, tại cuộc gặp, ông Trump cũng nhắc lại khả năng Mỹ tấn công cơ sở hạt nhân tại núi Pickaxe của Iran, dù cho biết Washington hiện không ghi nhận nhiều hoạt động tại đây.

Liên quan đến eo biển Hormuz, ngày 23/9, theo phóng viên TTXVN tại khu vực Trung Đông – Bắc Phi, Ủy ban An ninh quốc gia và Chính sách đối ngoại Quốc hội Iran đã thông qua các mức phạt mới đối với tàu thuyền vi phạm quy định quá cảnh tại eo biển Hormuz, trong khuôn khổ dự luật nhằm củng cố quyền kiểm soát của Iran đối với tuyến hàng hải chiến lược này. Cụ thể, theo Điều 13 của dự luật “Hành động chiến lược bảo đảm an ninh và phát triển eo biển Hormuz”, tàu không tuân thủ các quy định quá cảnh của Iran sẽ phải chịu các biện pháp xử lý nghiêm khắc, trong đó, ngoài các hình phạt theo Điều 5 Bộ luật Hình sự Hồi giáo, cơ quan chức năng có thể tịch thu 20% hàng hóa trên tàu hoặc khoản tiền tương đương. Tàu vi phạm cũng có thể bị lực lượng hàng hải Iran tạm giữ cho đến khi hoàn tất việc nộp phạt.

Trong khi đó, điều 14 quy định trách nhiệm đối với các cá nhân và pháp nhân để xảy ra việc luật không được thực thi đầy đủ, đồng thời khẳng định chủ quyền pháp lý của Iran đối với eo biển Hormuz. Theo Điều 15, Bộ Tổng tham mưu Các lực lượng vũ trang Iran chịu trách nhiệm giám sát việc thực thi luật và phải báo cáo định kỳ 3 tháng/lần cho Ủy ban An ninh quốc gia. Dự luật còn phải được toàn thể Quốc hội bỏ phiếu thông qua và chờ Hội đồng Bảo hiến phê chuẩn mới có hiệu lực.

Trước các biện pháp siết chặt kiểm soát của Iran, dữ liệu từ hệ thống theo dõi tàu Kpler ghi nhận lúc 2h theo giờ GMT ngày 23/9 (tức 9h cùng ngày theo giờ Việt Nam) cho thấy 3 tàu chở hàng hóa đã đi qua eo biển Hormuz vào ngày 22/9; giảm 1 tàu so ngày 21/9 và thấp hơn mức trung bình 15 tàu trong 10 ngày trước đó. Trong khi đó, 22 tàu chở hàng hóa đã đi qua eo biển Bab el-Mandeb, một điểm nghẽn hàng hải quan trọng khác trong cùng thời gian này, thấp hơn mức trung bình khoảng 26 tàu đi qua eo biển này trong 10 ngày qua.