Hiệp ước cấm vũ khí hạt nhân quốc tế sắp có hiệu lực

Nguyễn Tiến13:51 25/10/2020

Liên Hợp Quốc cho biết Hiệp ước Cấm Vũ khí Hạt nhân sẽ có hiệu lực từ tháng 1/2021, sau khi được 50 quốc gia thành viên phê chuẩn.

Honduras ngày 24/10 trở thành nước thứ 50 phê chuẩn Hiệp ước Cấm Vũ khí Hạt nhân (TPNW), điều kiện đủ để hiệp ước có hiệu lực trong 90 ngày, bất chấp sự phản đối của Mỹ và nhiều cường quốc hạt nhân khác trên thế giới.

Dù các quốc gia sở hữu vũ khí hạt nhân chưa ký hiệp ước, các nhà hoạt động chống vũ khí hạt nhân cho rằng đây là một thành tựu lịch sử, với hy vọng TPNW không chỉ mang tính biểu tượng mà còn có tác dụng ngăn ngừa dần dần việc sử dụng loại vũ khí hủy diệt hàng loạt này.

Chủ tịch Ủy ban Chữ thập đỏ Quốc tế (ICRC) Peter Maurer cho biết đây là “một chiến thắng của nhân loại và lời hứa về một tương lai an toàn hơn”. Các tổ chức phi chính phủ khác, bao gồm Chiến dịch Quốc tế Bãi bỏ Vũ khí hạt nhân (ICAN), hoan nghênh thông tin.

“Honduras vừa phê chuẩn hiệp ước với tư cách là quốc gia thứ 50, khiến hiệp ước có hiệu lực và làm nên lịch sử”, ICAN đăng trên Twitter.

Tàu ngầm USS Nebraska của Mỹ phóng tên lửa hạt nhân Trident II D5 không mang đầu đạn ngoài khơi bang California, năm 2008. Ảnh: US Navy.

Một loạt quốc gia hồi tháng 8 phê chuẩn TPNW, nhân kỷ niệm 75 năm Mỹ ném bom nguyên tử xuống hai thành phố Nagasaki và Hiroshima của Nhật Bản, bao gồm Nigeria, Malaysia, Ireland, Malta và Tuvalu. Những quốc gia đã phê chuẩn TPNW bao gồm Thái Lan, Mexico, Nam Phi, Bangladesh, New Zealand, Việt Nam và Vatican.

TPNW cấm sử dụng, phát triển, thử nghiệm, bố trí, dự trữ và đe dọa sử dụng vũ khí hạt nhân, được Đại hội đồng Liên Hợp Quốc thông qua tháng 7/2017 với sự chấp thuận của 122 quốc gia. 84 nước đã ký vào TPNW, dù không phải tất cả đều phê chuẩn văn bản hiệp ước.

Các quốc gia sở hữu vũ khí hạt nhân, trong đó gồm 5 thành viên thường trực Hội đồng Bảo an là Mỹ, Anh, Pháp, Nga và Trung Quốc, chưa ký TPNW. Tuy nhiên, các nhà hoạt động hy vọng TPNW khi có hiệu lực sẽ mang lại tác động tương tự hiệp ước quốc tế về bom mìn, khiến các quốc gia không chấp nhận việc tàng trữ và sử dụng vũ khí hạt nhân và từ đó thay đổi hành vi ở những nước không tham gia.

“Chúng ta có thể mong đợi các công ty ngừng sản xuất vũ khí hạt nhân và các tổ chức tài chính ngừng đầu tư vào những công ty này”, ICAN cho biết trong thông cáo.

Giám đốc điều hành ICAN Beatrice Fihn gọi đây là “chương mới trong tiến trình giải trừ vũ khí hạt nhân”. “Cuộc vận động kéo dài hàng thập kỷ đã đạt được điều mà nhiều người nói là không thể, đó là cấm vũ khí hạt nhân”, Fihn nói.

Nga phóng thử tên lửa đạn đạo xuyên lục địa RS-28 Sarmat, tháng 3/2018. Ảnh: BQP Nga.

Các quốc gia sở hữu vũ khí hạt nhân cho rằng kho vũ khí của họ đóng vai trò là công cụ răn đe, đồng thời khẳng định cam kết duy trì Hiệp ước Không phổ biến Vũ khí hạt nhân.

Nga và Mỹ, hai quốc gia sở hữu nhiều đầu đạn hạt nhân nhất thế giới, đang nỗ lực đàm phán để gia hạn hiệp ước New START, giới hạn đầu đạn hạt nhân được mỗi bên triển khai ở mức 1.550, dự kiến hết hạn vào tháng 2/2021. Mỹ muốn sửa lại thỏa thuận để bao gồm Trung Quốc cùng các loại khí tài mới, trong khi Nga sẵn sàng gia hạn 5 năm không kèm điều kiện bổ sung.

New START cùng Hiệp ước Các lực lượng Hạt nhân Tầm trung (INF), được Mỹ ký với Liên Xô và Nga kế thừa, được coi là các thỏa thuận trung tâm trong kiểm soát vũ khí hạt nhân toàn cầu. Tuy nhiên, Mỹ rút khỏi INF năm 2019 sau khi cáo buộc Nga vi phạm các điều khoản của hiệp ước.

Nga vẫn cam kết duy trì lệnh cấm thử hạt nhân

Nga cam kết duy trì lệnh cấm thử hạt nhân và thực thi Hiệp ước Cấm thử Vũ khí Hạt nhân Toàn diện dù hiệp ước này chưa có hiệu lực.

Bình luận về việc tuân thủ của Mỹ đối với các thỏa thuận giải trừ, kiểm soát và không phổ biến vũ khí hạt nhân, Văn phòng Báo chí, Bộ Ngoại giao Nga hôm qua (4/7) đã nói rằng, Nga cam kết vẫn duy trì lệnh cấm thử hạt nhân và thực thi Hiệp ước Cấm thử Vũ khí Hạt nhân Toàn diện dù hiệp ước này chưa có hiệu lực.

Nga cam kết duy trì lệnh cấm thử hạt nhân và thực thi Hiệp ước Cấm thử Vũ khí Hạt nhân Toàn diện dù hiệp ước này chưa có hiệu lực. Ảnh: Reuters

Theo Bộ Ngoại giao Nga, không giống như Mỹ, Nga đã phê chuẩn hiệp ước này từ 20 năm về trước và đến nay vẫn thực thi hiệp ước một cách đầy đủ. Nga luôn tin rằng, sau khi Hiệp ước Cấm thử Vũ khí Hạt nhân Toàn diện có hiệu lực, bất cứ bất đồng nào liên quan đến tiêu chí thực thi đều nên thực hiện dựa trên khuôn khổ của hiệp ước.

Ngược lại, Mỹ đã đặt hiệp ước bên bờ vực sụp đổ hoàn toàn khi không phê chuẩn văn kiện. Mỹ dường như đang cho thế giới thấy rằng, lệnh cấm thử hạt nhân tự nguyện sẽ bị hủy bỏ dẫn đến việc Hiệp ước cấm thử hạt nhân toàn diện cũng sẽ bị hủy bỏ theo.

Hiệp ước cấm thử hạt nhân toàn diện được Đại hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc thông qua năm 1996. Tuy nhiên, hiệp ước này đến nay vẫn chưa có hiệu lực do một số quốc gia, trong đó có Mỹ, chưa phê chuẩn văn kiện. Tất cả các quốc gia châu Âu, kể cả Nga, Anh và Pháp đã phê chuẩn hiệp ước.

Nga tuyên bố sẵn sàng phong tỏa toàn bộ đầu đạn hạt nhân nước nàyNga tuyên bố sẵn sàng phong tỏa toàn bộ số đầu đạn hạt nhân của nước này nếu Mỹ làm tương tự để gia hạn Hiệp ước Cắt giảm vũ khí tấn công chiến lược mới (New START) thêm một năm. Ảnh chỉ có tính minh họa. (Nguồn: NYT). Ngày 20/10, Nga tuyên bố sẵn sàng phong tỏa toàn bộ số đầu đạn...

Bạn thấy bài viết này có hữu ích không?

Có

Không

Tin liên quan

Xem thêm Share

Xem nhiều

Choáng với số tiền Pháo nhận khi đóng Thỏ Ơi! của Trấn Thành00:45

Không có phép màu với Hòa Minzy02:57

Tiêu điểm

Tin đang nóng

Tin mới nhất

Xe cán trúng mìn làm ít nhất 9 người tử vong tại Sudan

06:51:04 23/02/2026

Theo một nhân viên y tế của bệnh viện Al-Abbasiya, vụ nổ xảy ra khi chiếc xe đang lưu thông trên tuyến đường dẫn tới khu chợ địa phương. Toàn bộ phương tiện bị phá hủy hoàn toàn.

Châu Âu thể hiện tình đoàn kết với Ukraine sau 4 năm xung đột

06:47:26 23/02/2026

Theo truyền thông quốc tế, khoảng 1.000 người đã xuống đường tại Paris (Pháp) để thể hiện sự ủng hộ Ukraine. Người biểu tình hô vang các khẩu hiệu phản đối xung đột, đồng thời kêu gọi sử dụng tài sản Nga đang bị đóng băng để hỗ trợ Kiev...

Pakistan không kích Afghanistan gây thương vong lớn

06:44:40 23/02/2026

Căng thẳng giữa Afghanistan và Pakistan tiếp tục leo thang sau khi Islamabad tiến hành loạt vụ không kích xuyên biên giới vào rạng sáng 22/2, khiến nhiều người thiệt mạng và bị thương.

Iran quyết liệt đáp trả, coi toàn bộ hải quân, không quân các nước EU là 'tổ chức khủng bố'

06:40:21 23/02/2026

Iran đã xếp lực lượng vũ trang của các quốc gia thành viên Liên minh châu Âu (EU) vào danh sách tổ chức khủng bố nhằm đáp trả việc Hội đồng Liên minh châu Âu đưa IRGC vào danh sách khủng bố của EU.

NATO điều tàu sân bay mang UAV tới sườn phía Đông để hỗ trợ chiến dịch phòng thủ

06:39:11 23/02/2026

Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) gần đây thông báo sẽ triển khai tàu sân bay dành cho thiết bị bay không người lái (UAV) của Thổ Nhĩ Kỳ tới biển Baltic.

Iran lần đầu phóng thử thử tên lửa phòng không Sayyad-3G tại Eo biển Hormuz

06:25:26 23/02/2026

Tên lửa Sayyad-3G được thiết kế để đánh chặn và tiêu diệt nhiều mục tiêu trên không khác nhau, bao gồm chiến đấu cơ, thiết bị bay không người lái tầm cao, máy bay tuần tra biển và tên lửa hành trình.

Tòa Tối cao Mỹ hủy thuế, 133 tỷ USD gây cuộc chiến pháp lý mới

22:07:24 22/02/2026

Phán quyết bác bỏ chương trình thuế quan của Tổng thống Trump không chỉ giáng đòn vào chính sách thương mại, mà còn mở ra câu hỏi lớn về 133 tỷ USD tiền thuế đã thu.

Hàng chục nghìn tín đồ về thánh địa linh thiêng thứ ba của Hồi giáo để cầu nguyện

22:04:08 22/02/2026

Lực lượng Cảnh sát Biên phòng dựng nhiều chốt kiểm soát quanh khu vực; nhiều người rời đi qua Cổng Sư tử - lối vào phía Đông Thành cổ.

Cháy rừng bùng phát tại nhiều địa phương của Hàn Quốc

21:57:00 22/02/2026

Chính quyền địa phương phát đi cảnh báo thiên tai, yêu cầu người dân không vào rừng và sơ tán khỏi các khu vực lân cận. Vụ việc không gây thiệt hại về người.

Hamas bày tỏ quan điểm về Lực lượng Ổn định Quốc tế tại Gaza

21:54:09 22/02/2026

Lực lượng này cũng lưu ý rằng các sắp xếp về tương lai của Gaza phải khởi đầu bằng việc dỡ bỏ phong tỏa, đồng thời bảo đảm các quyền dân tộc chính đáng của người Palestine, trước hết là quyền tự do và quyền tự quyết.

Hong Kong sẽ chi 870 triệu USD để ổn định nơi ở cho nạn nhân vụ cháy chung cư kinh hoàng

21:50:15 22/02/2026

Chính quyền cũng triển khai chương trình hoán đổi căn hộ cho 4.600 cư dân bị ảnh hưởng, những người đang sinh sống trong gần 2.000 căn hộ thuộc Wang Fuk Court.

Đằng sau việc Mỹ tập trung lực lượng quân sự quanh Iran ở mức mức chưa từng thấy kể từ năm 2003

20:58:21 22/02/2026

Trong khi đó, việc triển khai lực lượng hiện nay quanh Iran không mang chỉ dấu như vậy và không có dấu hiệu nào cho thấy sự chuẩn bị cho một chiến dịch trên bộ quy mô lớn.