Hai quốc gia tuyên bố không cho phép sử dụng không phận để tấn công Iran

Thùy Dương04:31 29/01/2026

Cả Saudi Arabia và Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE) đều tuyên bố không cho phép nước ngoài dùng không phận để tấn công Iran .

Thái tử Mohammed bin Salman (phải) gặp Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian tại Doha năm 2025. Ảnh: Saudi Gazette

Theo hãng thông tấn nhà nước SPA ngày 27/1, Thái tử Saudi Arabia Mohammed bin Salman nói với Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian rằng nước này sẽ không cho phép sử dụng không phận hoặc lãnh thổ của mình cho các hành động quân sự chống Iran.

Trong cuộc điện đàm với Tổng thống Pezeshkian, Thái tử khẳng định Saudi Arabia ủng hộ mọi nỗ lực giải quyết bất đồng thông qua đối thoại nhằm tăng cường an ninh và ổn định trong khu vực.

Trước đó, theo truyền thông Iran, Tổng thống Pezeshkian nói với Thái tử bin Salman rằng Iran hoan nghênh mọi tiến trình trong khuôn khổ luật pháp quốc tế nhằm ngăn chặn chiến tranh.

Theo hãng tin Reuters, UAE cũng có tuyên bố tương tự. Cụ thể, ngày 26/1, tuyên bố của Bộ Ngoại giao UAE khẳng định lại rằng nước này cam kết không cho phép không phận, lãnh thổ hoặc vùng biển của mình bị sử dụng cho hành động quân sự thù địch nào nhằm vào Iran.

Trong khi đó, theo trang trtworld.com ngày 28/1, Iran cảnh báo các nước láng giềng sẽ bị coi là thù địch nếu lãnh thổ của họ bị sử dụng để tấn công Iran. Một chỉ huy của Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) đưa ra tuyên bố này ngày 27/1 trong bối cảnh căng thẳng khu vực gia tăng.

Video đang HOT

Theo hãng thông tấn Fars, Phó chính ủy lực lượng hải quân IRGC Mohammad Akbarzadeh nói: “Các nước láng giềng là bạn của chúng tôi, nhưng nếu đất liền, bầu trời hoặc vùng biển của họ bị sử dụng để chống Iran, họ sẽ bị coi là thù địch”.

Cảnh báo được đưa ra trong bối cảnh Tổng thống Mỹ Donald Trump cho biết một lực lượng quân sự lớn của Mỹ đang tiến gần đến Iran và bày tỏ hy vọng Iran sẽ đồng ý một thỏa thuận. Phát biểu trước những người ủng hộ ở Iowa, ông Trump cũng nhắc lại rằng Mỹ đã triệt tiêu tiềm lực hạt nhân của Iran vào tháng 6/2025.

Trong bối cảnh căng thẳng giữa Iran với Mỹ và Israel tiếp tục gia tăng, ngày 27/1, Iran đã ban hành Thông báo hàng không (NOTAM) về hoạt động bắn đạn thật của quân đội tại không phận xung quanh eo biển Hormuz – một trong những tuyến hàng hải và năng lượng quan trọng nhất thế giới .

Theo NOTAM, cuộc tập trận quân sự sẽ diễn ra từ ngày 27 đến 29/1 trong khu vực có bán kính 5 hải lý gần eo biển Hormuz. Không phận tại khu vực này được xếp vào diện hạn chế và nguy hiểm đối với các chuyến bay ở độ cao lên tới 7,6 km trong suốt thời gian diễn tập do mật độ hoạt động quân sự tăng cao.

Mặc dù đây là thủ tục tiêu chuẩn đối với các cuộc tập trận, nhưng thông báo được đưa ra trong bối cảnh quan hệ giữa Iran với Mỹ và Israel đang căng thẳng, làm dấy lên lo ngại về nguy cơ leo thang tại khu vực.

Người phát ngôn chính phủ Iran Fatma Mohajerani cùng ngày cho biết Iran ưu tiên đối thoại và ổn định khu vực, song sẵn sàng lựa chọn các phương án khác để bảo vệ lợi ích quốc gia. Bà Mohajerani cho rằng truyền thông nước ngoài đã góp phần tạo ra cảm giác nguy cơ chiến tranh sắp xảy ra nhằm vào Iran, gây tâm lý lo lắng trong dư luận trong nước. Tuy nhiên, bà Mohajerani nhấn mạnh Iran đã quen với các mối đe dọa và hoàn toàn sẵn sàng cho kịch bản xung đột nếu cần thiết, dù ngoại giao vẫn là con đường ưu tiên.

Trong khi đó, cùng ngày 27/1, Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu cảnh báo bất kỳ cuộc tấn công nào của Iran nhằm vào Israel sẽ vấp phải phản ứng quân sự với mức độ “chưa từng thấy”.

Yếu tố khiến Tổng thống Iran đề xuất dời đô

Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian đánh giá rằng quốc gia này hiện không còn lựa chọn nào khác ngoài việc chuyển thủ đô từ Tehran về phía Nam, do nhiều vấn đề nổi cộm cộng dồn như khủng hoảng nguồn cung nước, mở rộng quá mức...

Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian phát biểu tại Tehran. Ảnh tư liệu: IRNA/TTXVN

Ngày 2/10, Tổng thống Pezeshkian chia sẻ rằng ông đã trình bày đề xuất này với Lãnh tụ tối cao Iran, Đại Giáo chủ Ayatollah Ali Khamenei vào năm ngoái. Trước đó, một số cựu Tổng thống Iran đã đề xuất về việc dời đô. Cựu Tổng thống Hassan Rouhani thậm chí còn xây dựng kế hoạch cho đề xuất này.

Ông Pezeshkian xác nhận đã tiếp nhận phản hồi không tích cực về đề xuất này. Hơn nữa, Tổng thống Pezeshkian lập luận rằng khủng hoảng tài nguyên chồng chất ngày càng sâu sắc khiến Iran cần phải di chuyển thủ đô.

Tờ Guardian (Anh) cho biết Tổng thống Pezeshkian đã đưa ra phát biểu trên trong chuyến thăm tỉnh Hormozgan, nằm bên Vịnh Ba Tư đối diện Dubai Các tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE).

Nhà lãnh đạo Iran đồng thời nêu bật: "Khu vực này nằm bên bờ Vịnh Ba Tư, mang đến tuyến đường tiếp cận trực tiếp với vùng biển mở và phát triển quan hệ kinh tế, thương mại. Nếu có cái nhìn khác về tiềm năng của địa bàn này, chúng ta có thể tạo nên một khu vực rất thịnh vượng và phát triển".

Ngoài ra, ông bổ sung: "Vấn đề nằm ở chỗ Iran hiện đang đối mặt với những yêu cần cần chúng ta phải chuyển hướng phát triển đến Vịnh Ba Tư. Tehran, Karaj và Qazvin hiện đang đối mặt với khủng hoảng nước rất khó giải quyết".

Người dân uống nước giải nhiệt dưới thời tiết nắng nóng tại Tehran, Iran ngày 22/7/2025. Ảnh: THX/TTXVN

Riêng thủ đô Tehran đã mở rộng thành đô thị với 10 triệu người, tiêu thụ gần 1/4 nguồn cung nước của Iran.

Từ lâu, Tổng thống Pezeshkian đã lo lắng và báo động về khủng hoảng nước ngày càng trầm trọng tại Iran. Ngày 2/10, ông lưu ý: "Năm 2024, lượng mưa của Iran là 140mm, trong khi tiêu chuẩn phải là 260mm. Điều đó đồng nghĩa với lượng mưa đã giảm 50-60%. Năm nay, tình hình cũng nguy cấp không kém". Một số ước tính gần đây cho thấy lượng mưa của Iran trong năm 2025 đã giảm dưới 100mm.

Ông bổ sung: "Nước trong các con đập đang giảm, nhiều giếng cũng cạn trong khi chi phí vận chuyển nước từ khu vực khác phản ánh nhu cầu cấp thiết của thay đổi cách tiếp cận. Việc chuyển nước từ khu vực này tới Tehran cần chi tới 4USD (124.000 đồng) cho mỗi mét khối".

Các con đập của Tehran thường cung cấp 70% lượng nước của thủ đô với 30% còn lại khai thác từ nguồn nước ngầm. Tuy nhiên, lượng mưa thấp và tình trạng gia tăng nước bốc hơi dẫn tới giảm nước tại các con đập và dồn thêm áp lực vào nguồn nước ngầm.

Ông Pezeshkian nhận xét: "Việc phát triển không cân nhắc đến tác động lên tới các nguồn tài nguyên và kinh phí sẽ dẫn tới hậu quả tự hủy hoại".

Lý do Thái tử Saudi Arabia kêu gọi Israel không tấn công Iran Tại Hội nghị thượng đỉnh của Liên đoàn Arab và Tổ chức Hợp tác Hồi giáo tại Riyadh hôm 11/11, Thái tử Saudi Arabia Mohammed bin Salman đã kêu gọi Israel không tấn công Iran. Thái tử Saudi Arabia Mohammed bin Salman tại một sự kiện ở thành phố Jeddah. Ảnh: AFP/TTXVN. Theo đài Sputnik (Nga), Thái tử bin Salman đặc biệt kêu...