Giới chức ngân hàng Afghanistan thúc giục Mỹ và IMF cho phép tiếp cận nguồn tài chính
Một thành viên hội đồng quản trị cấp cao của Ngân hàng trung ương Afghanistan (DAB) ngày 1/9 đã hối thúc Bộ Tài chính Mỹ và Quỹ Tiền tệ Quốc tế ( IMF) thực hiện các bước đi nhằm trao cho lực lượng Taliban quyền tiếp cận ở mức hạn chế nguồn tiền dự trữ của Afghanistan để nước này không bị rơi vào khủng hoảng kinh tế.
Người dân đợi rút tiền trước một ngân hàng ở Kabul, Afghanistan, ngày 21/8/2021. Ảnh: AFP/TTXVN
Taliban đã nhanh chóng giành quyền kiểm soát Afghanistan. Tuy nhiên, giới phân tích cho rằng lực lượng này khó có thể dễ dàng tiếp cận khoản dự trữ gần 10 tỷ USD của ngân khố quốc gia. Chính quyền của Tổng thống Mỹ Joe Biden đã “đóng băng” các khoản dự trữ của Chính phủ Afghanistan được gửi trong các tài khoản ngân hàng tại Mỹ vào ngày 15/8 sau khi Taliban giành quyền kiểm soát thủ đô Kabul. Trong khi đó, IMF cũng nêu rõ Afghanistan sẽ không thể tiếp cận các nguồn tiền của quỹ tài chính này.
Tuy nhiên, ông Shah Mehrabi – một giáo sư kinh tế tại trường Cao đẳng Montgomery ở Maryland (Mỹ) và là thành viên hội đồng quản trị của DAB từ năm 2002, cho rằng Afghanistan sẽ không thể tránh khỏi “một cuộc khủng hoảng kinh tế và nhân đạo” nếu chính quyền mới không được tiếp cận nguồn tài chính. Dự kiến trong tuần này, ông sẽ có các cuộc tiếp xúc với giới lập pháp Mỹ và hy vọng sẽ sớm trao đổi với các quan chức Bộ Tài chính Mỹ về những vấn đề liên quan.
Quan chức này nêu rõ: “Nếu cộng đồng quốc tế muốn ngăn chặn nền kinh tế sụp đổ, chỉ còn cách là cho phép Afghanistan tiếp cận có giới hạn các nguồn dự trữ và giám sát hoạt động này. Việc không thể tiếp cận nguồn tài chính dự trữ sẽ khiến nền kinh tế Afghanistan đình trệ, trực tiếp gây tổn thương tới người dân Afghanistan, khi các gia đình bị lún sâu hơn vào cảnh bần cùng”.
Video đang HOT
Ông Mehrabi đã đề xuất rằng Mỹ có thể cho phép chính quyền ở Kabul có được một khoản tiền khoảng 100 – 125 triệu USD/tháng để bắt đầu tái thiết đất nước, đồng thời chỉ định một kiểm toán viên độc lập giám sát hoạt động này. Ông nhấn mạnh: “Chính quyền của Tổng thống Joe Biden nên trao đổi với Taliban về khoản tài chính này, giống như cách mà họ đã thương lượng về việc sơ tán công dân”. Theo quan chức này, nếu khối tài sản trên vẫn bị đóng băng hoàn toàn, lạm phát sẽ tiếp tục tăng cao, người dân Afghanistan sẽ không đủ khả năng chi trả cho các nhu cầu cơ bản thiết yếu và ngân hàng trung ương sẽ mất các công cụ chính để tiến hành chính sách tiền tệ.
Ông Ajmal Ahmady – người từng là Giám đốc DAB trước khi lực lượng Taliban giành quyền kiểm soát Kabul – cho biết hiện DAB có khoảng 7 tỷ USD, trong đó bao gồm tiền mặt, vàng, trái phiếu và các khoản đầu tư khác, lưu giữ tại Cục Dự trữ Liên bang Mỹ. Phần lớn số tài sản còn lại nằm trong các tài khoản quốc tế khác và tại Ngân hàng Thanh toán quốc tế – một ngân hàng dành cho các ngân hàng trung ương có trụ sở tại Thụy Sỹ. Các kho chứa của DAB mà Taliban hiện có thể tiếp cận được chỉ vào khoảng 0,2% hoặc thậm chí ít hơn tổng tài sản dự trữ của Afghanistan.
80% ngân sách của Afghanistan biến mất, nền kinh tế có thể sụp đổ
70 - 80% ngân sách chính phủ Afghanistan đến từ các nhà tài trợ quốc tế và nền kinh tế của quốc gia này có thể sụp đổ nếu không có viện trợ.
Để điều hành một đất nước, số tiền mặt 1,6 tỷ USD còn lại trong tay sẽ không giúp phong trào Hồi giáo Taliban cầm cự được lâu. Hơn thế nữa, hàng loạt ngân hàng và tổ chức quốc tế cũng đang cắt đứt sợi dây viện trợ tài chính cho quốc gia Nam Á này.
Theo kênh RT, trong hai thập kỷ qua, khoảng 80% ngân sách Afghanistan là do Mỹ và các nhà tài trợ quốc tế khác cung cấp. Giờ đây, mọi thứ đã biến mất.
Một cậu bé đứng trước trên bức tường sơn màu kỷ niệm 100 năm Quốc khánh Afghanistan tại Kabul ngày 19/8. Ảnh: AFP
Tuần trước, Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) quyết định khoá quyền tiếp cận của Afghanistan đối với các nguồn tài sản, trong đó có khoản tiền 370 triệu USD dự kiến được giải ngân trong tháng 8.
Chính quyền Tổng thống Joe Biden cũng tuyên bố các tài sản của Ngân hàng Trung ương Afghanistan tại Mỹ sẽ bị đóng băng để không rơi vào tay Taliban - lực lượng nằm trong danh sách trừng phạt của Bộ Tài chính Mỹ sau vụ khủng bố 11/9.
Là một trong số nhà tài trợ hàng đầu, Đức cũng dừng dòng tiền viện trợ trị giá 500 triệu USD trong năm nay cho Afghanistan. Nhiều quốc gia khác cũng đe doạ thực thi chính sách đóng băng tương tự. Liên minh châu Âu (EU) đã cam kết cung cấp 1,4 tỷ USD trong bốn năm tới để hỗ trợ khẩn cấp và dài hạn, song hiện đã giữ số tiền này lại.
Đó không phải quyết định dễ dàng. Bởi lẽ, dừng viện trợ chắc chắn ảnh hưởng đến khả năng điều hành của Taliban, song cũng gây tác động to lớn cho dân thường. Theo Ủy ban Cứu hộ Quốc tế, khoảng 18,4 triệu người Afghanistan đang đang sống dựa vào hỗ trợ nhân đạo.
Sau khi Taliban giành quyền tiếp quản, Western Union và MoneyGram đã ngừng dịch vụ tại Afghanistan, cắt đứt nguồn sống cho các gia đình phụ thuộc vào tiền của người thân gửi từ nước ngoài. Các ngân hàng Mỹ đang chờ hướng dẫn về việc liệu họ có thể giao dịch với ngân hàng tại Afghanistan hay không.
Về phần Taliban, trong tài khoá 2020, Taliban được cho là đã thu về 1,6 tỷ USD. Theo công bố mới đây của Liên hợp quốc, nguồn tài chính chính của Taliban chủ yếu bắt nguồn từ hoạt động tội phạm như buôn bán ma túy và sản xuất cây thuốc phiện, tống tiền, bắt cóc đòi tiền chuộc, khai thác khoáng sản.
Trong tổng doanh thu hàng năm, phần tiền bán ma túy ước tính lên đến 460 triệu USD, trong khi hoạt động khai thác khoảng sản thu về 440 triệu USD.
Tại các khu vực do nhóm tay súng này kiểm soát, Taliban cũng đã áp dụng một hình thức đánh thuế, theo đó là thuế 10% đối với thu hoạch nông sản và 2,5% đối với của cải. Taliban cũng được hưởng các khoản quyên góp từ những nhân vật giàu có trong khu vực, với khoảng 240 triệu USD.
Trong khi đó, các cơ quan Liên hợp quốc cảnh báo Afghanistan sẽ bị cạn kiệt lương thực từ tháng 9 nếu như không có nguồn quỹ hỗ trợ khẩn cấp. Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) cho hay việc sân bay Kabul dừng đón máy bay thương mại đã làm ảnh hưởng đến hoạt động chuyển hàng thiết yếu và nguồn cung thiết bị y tế tại Afghansitan chỉ còn đủ dùng trong 1 tuần.
Chương trình Lương thực Thế giới (WFP) - tổ chức cung cấp thực phẩm bằng đường bộ - cho biết Afghanistan đang nhận tiếp tế thông qua bốn tuyến cung cấp khác nhau tại thời điểm này, nhưng có thể bắt đầu cạn kiệt vào tháng tới.
Giám đốc Quỹ Nhi đồng Liên hợp quốc (Unicef) Henrietta Fore cũng nhấn mạnh rằng gần 10 triệu trẻ em trên khắp Afghanistan đang cần hỗ trợ nhân đạo, trong đó có 1 triệu em có thể tử vong do không được điều trị và tình hình sẽ còn xấu hơn nữa.
Hàng trăm người biểu tình tại Kabul vì không rút được tiền mặt Hàng trăm người biểu tình đã tụ tập bên ngoài một ngân hàng ở thủ đô Kabul, trong khi vô số người khác xếp hàng dài trước các máy ATM để chờ rút tiền mặt. Đám đông tập trung trước Ngân hàng Kabul ở Kabul, Afghanistan hôm 28/8. Ảnh: AP Theo hãng thông tấn AP (Mỹ), hôm 28/8, hàng trăm người, bao gồm...