Gia tăng cường độ hiện tượng thời tiết cực đoan

Biến đổi khí hậu đang gia tăng cường độ các hiện tượng thời tiết cực đoan như sóng nhiệt, cháy rừng, lũ lụt và bão nhiệt đới.

Tuy nhiên, tác động của các thảm họa này đối với con người dường như đang giảm.

Khói lửa bốc lên từ đám cháy rừng tại Andong, Hàn Quốc, ngày 25/3/2025. Ảnh: Yonhap/TTXVN

Các báo cáo khí hậu hằng năm vừa công bố cho thấy 3 năm gần đây là những năm nóng nhất kể từ thời kỳ tiền công nghiệp và xu hướng này không có dấu hiệu dừng lại khi thế giới vẫn tiếp tục sử dụng nhiên liệu hóa thạch. Các chuyên gia cảnh báo rằng nhiệt độ toàn cầu gia tăng đang khiến mùa Hè nóng hơn, lũ lụt thường xuyên hơn, bão mạnh hơn, cháy rừng, hạn hán tàn khốc hơn.

Tuy nhiên, trong những thập kỷ gần đây, tỷ lệ tử vong do các thảm họa thời tiết đã giảm. Phân tích từ cơ sở dữ liệu EM-DAT cho thấy từ năm 1970 đến 2025, hơn 2,3 triệu người thiệt mạng do các thảm họa thời tiết. Trong giai đoạn 2015-2025, số người thiệt mạng là 305.156, giảm so với 354.428 người trong thập kỷ trước. Chuyên gia Marina Romanello từ Lancet Countdown, tập hợp hơn 300 nhà khoa học của các tổ chức hàng đầu thế giới, để theo dõi và báo cáo về tác động của biến đổi khí hậu đối với sức khỏe con người, cho biết: “Không phải vì các hiện tượng thời tiết bớt cực đoan, mà là chúng ta đã giỏi hơn trong việc ứng phó”.

Theo báo cáo, hiện tượng thời tiết cực đoan – sóng nhiệt – vốn được coi là “kẻ giết người thầm lặng”, đặc biệt với người già và người bệnh dễ bị tổn thương nhất. Cơ quan khí hậu Copernicus của Liên minh châu Âu (EU) cho biết năm 2025, một nửa hành tinh đã phải trải qua nhiều ngày có mức nhiệt 32 độ C trở lên. Các nghiên cứu khoa học cho thấy sóng nhiệt cực đoan đang ngày càng gây tử vong nhiều hơn. Năm 2022, gần 61.800 người thiệt mạng do sóng nhiệt trên toàn cầu, con số này giảm xuống còn khoảng 48.000 người trong năm 2023, nhưng lại tăng lên 66.825 người trong năm 2024.

Theo Lancet Countdown, số người tử vong do sóng nhiệt trung bình toàn cầu ước tính 546.000 người/năm trong giai đoạn 2012-2021, tăng 63% so với giai đoạn 1990-1999.

Mặc dù lũ lụt và bão có thể gây thiệt hại lớn, các quốc gia hiện đã có các hệ thống cảnh báo sớm, các biện pháp phòng ngừa tốt hơn, giúp giảm thiểu số người tử vong. Từ 2015-2025, lũ lụt đã khiến 55.423 người thiệt mạng, giảm so với con số 66.043 người trong thập kỷ trước. Số người thiệt mạng do bão trong giai đoạn này là 36.652, giảm mạnh so với 184.237 trong thập kỷ trước.

Báo cáo thường niên của Munich Re tuần trước cũng cho biết số ca tử vong do lũ lụt, bão, cháy rừng và động đất đã lên tới 17.200 người vào năm ngoái, cao hơn so với 11.000 người trong năm 2024. Mặc dù vậy, con số này vẫn thấp hơn mức trung bình 10 năm (17.800 người chết) và trung bình 30 năm (41.900 người chết).

Chuyên gia Tobias Grimm thuộc tổ chức Munich Re cho rằng không có xu hướng rõ ràng về tỷ lệ tử vong do thiên tai. Bà Romanello thuộc Lancet Countdown cho biết: “Mặc dù chúng ta đã giảm tỷ lệ tử vong nhờ vào cơ sở hạ tầng tốt hơn, nhưng khi các sự kiện liên tiếp xảy ra mà không có thời gian để phục hồi, hiệu quả của những biện pháp này sẽ bị hạn chế”.