Độc đáo ngày hội ‘phá Trằm’

Bằng những dụng cụ thủ công như nơm, rớ, dũi, vợt và cả các loại rổ rá, hàng trăm người dân địa phương và du khách gần xa đã tham gia lội bùn bắt cá trong ngày hội “phá Trằm” Trà Lộc được tổ chức vào dịp nghỉ lễ 2/9, tại Khu du lịch sinh thái Trằm Trà Lộc, xã Vĩnh Định.

Lễ hội dân gian truyền thống, vui tươi này ngày càng được đông đảo du khách gần xa biết đến, dần trở thành một sản phẩm du lịch điểm nhấn đặc sắc tại địa phương.

Lấm bùn nhưng… vui!

Sau tiếng trống khai hội “phá Trằm” vang lên, hàng trăm người dân với các dụng cụ thủ công chen chân chạy xuống Trằm Trà Lộc tham gia bắt cá. Khu lòng hồ rộng khoảng 10ha rộn ràng tiếng cười nói của những người tham gia. Từ những bộ áo quần mới, sạch đẹp, chỉ trong vài phút đã nhuộm màu bùn đen đặc quánh.

Song điều đó không làm mọi người bận tâm, bởi đó là niềm vui được hòa mình vào thiên nhiên, đắm mình trong bùn đất, một trải nghiệm mà trong cuộc sống bận rộn hiện nay ít người có dịp trải nghiệm, nhất là những du khách đến từ khu vực đô thị.

Ngày hội “phá Trằm” thu hút đông đảo người dân, du khách – Ảnh: Đ.V

Ở dưới lòng hồ, hàng trăm người say sưa úp nơm, cất rớ, lùng sục bắt những con cá ẩn mình dưới những đám bèo, cỏ và làn nước đã được xả cạn từ tối hôm trước. Sau những hồi vật lộn với bùn, nhiều người may mắn bắt được những con cá lóc, cá mè, rô phi, trê, diếc lớn.

“Khi bắt được cá to, người bắt cá thường thích thú hét lớn. Ở trên bờ, những tiếng reo hò, vỗ tay tán thưởng của mọi người cộng hưởng, làm cho không khí ngày hội thêm sôi động. Đó cũng là nét đặc trưng của ngày hội phá Trằm”, ông Cáp Dòng, ở làng Trà Lộc cho hay.

Theo quy định, người tham gia bắt cá tại lễ hội chỉ được dùng những công cụ thủ công như nơm, dập, dũi, rớ, vợt; tuyệt đối không được sử dụng xung điện, chất nổ và các dụng cụ tận diệt nhằm bảo vệ nguồn lợi thủy sản cho lễ hội các năm sau. Đánh bắt cá bằng những công cụ thô sơ truyền thống mang lại những trải nghiệm đáng nhớ và tạo sự hồi hộp, thích thú cho mọi người. Nét độc đáo này cũng khiến lễ hội thu hút đông đảo du khách đến xem và lưu lại những kỷ niệm đáng nhớ.

Anh Phan Công Thiên, sinh sống và làm việc ở TP. Hồ Chí Minh, dịp nghỉ lễ 2/9 năm nay đã đưa vợ con về quê. Không khỏi háo hức, anh đi chợ sắm mấy chiếc vợt để cùng các con trải nghiệm bắt cá. Sau gần 1 giờ đội nắng bì bõm lội bùn say sưa bắt cá, anh và 2 con trai (9 tuổi và 12 tuổi) đã bị bùn nhuộm đen áo quần.

Dù vậy, anh vui vẻ nói: “Mấy cha con chỉ bắt được vài con cá nhỏ. Tụi nhỏ cảm thấy rất vui vì lần đầu tiên được lội bùn bắt cá như vậy. Tôi cũng vậy, cảm giác như được trở về với tuổi thơ ngày xưa. Tôi thấy đây là một trải nghiệm đáng nhớ”.

Người dân tham gia bắt cá bằng các dụng cụ thủ công – Ảnh: Đ.V

Trong khi đó, anh Lê Tuấn, một du khách từ TP. Đồng Nai, có dịp đi qua Quảng Trị cũng đến tham quan, vui chơi tại lễ hội. Anh Tuấn chia sẻ rằng đã từ lâu mới được hòa mình vào không khí một lễ hội cộng đồng rất vui và còn mang đậm chất thôn dã này.

“Thấy mọi người bắt cá vui vẻ, mình đứng xem cũng phấn khích. Tôi cho rằng Trằm Trà Lộc là địa điểm rất đẹp, còn hoang sơ, không khí trong lành và có nhiều món ăn ngon. Qua những bức hình và trải nghiệm có được, tôi sẽ giới thiệu cho bạn bè, người thân để khi có dịp sẽ ghé thăm”, anh Tuấn nói.

Tham gia lễ hội, người dân, du khách còn mua cá tươi, nông thổ sản đặc trưng của địa phương để mang về ăn lễ hoặc làm quà biếu.

Điểm nhấn phát triển du lịch

Theo các bậc cao niên làng Trà Lộc, lễ hội “phá Trằm” ra đời từ hơn 300 năm nay. Đây được xem là ngày hội thuần nông của những nông dân quanh năm chân lấm tay bùn sau khi thu hoạch xong vụ lúa hè-thu hằng năm. Người dân Trà Lộc cho rằng, Trằm là do trời đất ban tặng, do vậy sau 1 năm vất vả, bà con nông dân được “phá Trằm”, được mang chút phước lộc của trời đất về cho mình để cầu may mắn trong năm.

“Gọi là phá Trằm nhưng thực chất chỉ là việc xả nước bắt cá làm thực phẩm trong những ngày mùa vất vả. Qua đó vừa cải tạo lòng hồ, vừa thay thế nguồn nước mới, bảo đảm môi trường và đặc biệt hơn là nhằm duy trì lễ hội văn hóa dân gian độc đáo của địa phương, tạo không khí vui tươi, phấn khởi của Nhân dân trên địa bàn thôn, xã và cho du khách gần xa”, ông Cáp Dòng, ở làng Trà Lộc cho biết thêm.

Khoe “chiến lợi phẩm” là những con cá vừa bắt được – Ảnh: Đ.V

Trằm Trà Lộc là một khu rừng tự nhiên, ở trung tâm có một hồ nước rộng đã tồn tại hàng trăm năm qua, được người dân địa phương ra sức gìn giữ. Tại đây còn có một di tích tháp chàm Trà Lộc, đã được UBND tỉnh Quảng Trị công nhận là di tích lịch sử cấp tỉnh vào năm 2003. Khu du lịch sinh thái Trằm Trà Lộc có diện tích 100ha, trong đó diện tích lòng hồ là 10ha. Ngày 30/8/2024, UBND tỉnh Quảng Trị đã có quyết định công nhận Trà Lộc là điểm du lịch cộng đồng sinh thái.

Những năm qua, được sự quan tâm của các cấp, các công trình xây dựng cơ bản và hệ thống giao thông trong Khu du lịch sinh thái Trằm Trà Lộc; giao thông kết nối khu du lịch này với các nơi khác đã được đầu tư xây dựng, từng bước đáp ứng nhu cầu đi lại, phục vụ du lịch.

Hiện nay, Khu du lịch sinh thái Trằm Trà Lộc ngày càng được mở rộng, có thêm nhiều dịch vụ, trở thành điểm đến vui chơi bổ ích cho du khách gần xa trong những dịp Tết, lễ của quê hương, đất nước.

Người dân, du khách trải nghiệm bắt cá tại ngày hội “phá Trằm” – Ảnh: Đ.V

Đến với Trằm Trà Lộc, du khách được hòa mình vào khung cảnh thiên nhiên thơ mộng, hít thở bầu không khí trong lành của “lá phổi xanh” giữa miền cát trắng, hòa quyện với hương sen, hương lúa nồng ấm tình quê. Ở đây, du khách còn được thưởng thức nhiều món ẩm thực địa phương dân dã, đa dạng.

Phó Chủ tịch UBND xã Vĩnh Định Tô Thị Hải Yến cho biết, lễ hội “phá Trằm” năm nay đã diễn ra vui tươi, phấn khởi, an toàn. Lễ hội góp phần giáo dục truyền thống, nâng cao ý thức bảo tồn các giá trị văn hóa của địa phương. Ngoài ra, lễ hội còn là dịp để tăng cường quảng bá hình ảnh đất và người Vĩnh Định, Khu du lịch sinh thái Trằm Trà Lộc; từng bước hình thành các sản phẩm du lịch văn hóa, sinh thái gắn với lễ hội truyền thống, góp phần thu hút du khách, thúc đẩy phát triển thương mại, dịch vụ và du lịch trên địa bàn xã.