Dầu Nga đại hạ giá, Trung Quốc bỏ túi hàng tỷ USD giữa tâm bão cấm vận

Chỉ trong năm 2025, Trung Quốc đã tiết kiệm 2,2 tỷ USD nhờ mua dầu Nga với mức chiết khấu sâu – một bài toán kinh tế đầy toan tính giữa bối cảnh thị trường năng lượng toàn cầu biến động.

Bài toán chiết khấu và “món hời” 12 tỷ USD

Theo dữ liệu mới nhất từ The Moscow Times và UA News, các công ty dầu mỏ Nga đã đánh mất một khoản doanh thu khổng lồ trong suốt năm 2025. Nguyên nhân trực tiếp đến từ việc họ buộc phải áp dụng các mức chiết khấu sâu theo yêu cầu khắt khe từ các nhà máy lọc dầu Trung Quốc.

Viện Gaidar, dựa trên số liệu thống kê của hải quan Trung Quốc, ước tính tổng giá trị các khoản chiết khấu này lên tới 2,2 tỷ USD chỉ trong năm qua.

Đáng chú ý, đây không phải là câu chuyện mới mẻ mà là một xu hướng “bán rẻ” đã kéo dài nhiều năm. Cụ thể, thiệt hại từ việc giảm giá dầu cho Bắc Kinh liên tục biến động: 1,45 tỷ USD vào năm 2024, 3,85 tỷ USD năm 2023 và đạt đỉnh 4,44 tỷ USD trong năm 2022.

Tổng cộng trong 4 năm qua, Trung Quốc đã tiết kiệm được gần 12 tỷ USD nhờ việc mua dầu Nga với giá hời.

Để dễ hình dung, con số này tương đương khoảng 1.000 tỷ rúp theo tỷ giá hiện tại. Khối tài sản này lớn đến mức ngang ngửa với toàn bộ ngân sách hàng năm của vùng Moscow, hoặc đủ sức tài trợ chi tiêu trong suốt 5 năm cho các khu vực rộng lớn như Voronezh hay Volgograd.

Đây rõ ràng là một “bài toán đánh đổi” của Moscow. Các lệnh trừng phạt phương Tây đã giúp dầu Nga vẫn duy trì được dòng chảy vào thị trường tỷ dân, nhưng cái giá phải trả là sự sụt giảm nghiêm trọng về biên lợi nhuận, bất chấp nhu cầu năng lượng toàn cầu vẫn đang hiện hữu.

Mức chiết khấu đối với dầu thô Nga dành cho khách hàng Trung Quốc đã tăng đáng kể trong năm qua (Ảnh: Cryptopolitan).

Sức ép cấm vận và sự dịch chuyển dòng vốn

Bước sang năm 2025, mức chiết khấu đối với dầu thô Nga dành cho khách hàng Trung Quốc đã chứng kiến đà tăng mạnh mẽ. Theo các chuyên gia, nguyên nhân cốt lõi xuất phát từ việc Mỹ liên tục siết chặt các biện pháp trừng phạt. Việc các “ông lớn” năng lượng như tập đoàn Rosneft và Lukoil bị đưa vào danh sách đen đã tạo ra áp lực khổng lồ lên giá bán.

Hệ quả là trong quý IV, giá dầu Nga đã phải lùi sâu, thấp hơn trung bình 8,3% so với nguồn cung từ các quốc gia đối thủ. Sự chênh lệch này càng rõ nét khi so sánh với giai đoạn trước đó. Đầu năm 2025, mức chiết khấu chỉ loanh quanh ở ngưỡng 3%, và trong suốt cả năm 2024, con số này chưa từng vượt quá mốc 5%.

Một điểm nghịch lý là dù mua được giá rẻ, Trung Quốc lại giảm 8% khối lượng nhập khẩu vật lý dầu Nga trong năm 2025, lùi về mức 91,4 triệu tấn. Tuy nhiên, cú sốc thực sự nằm ở mặt giá trị. Do giá bán thấp và chiết khấu cao, tổng doanh thu xuất khẩu của Nga từ thị trường này đã bốc hơi tới 20%, chỉ còn thu về 45,9 tỷ USD.

Các sản phẩm dầu phái sinh cũng chung số phận hẩm hiu. Dầu nặng giảm mạnh 40% (còn 3,1 tỷ USD), trong khi dầu nhẹ giảm 17% (còn 1,9 tỷ USD). Dẫu vậy, dòng chảy thương mại vẫn đang có dấu hiệu xoay trục mạnh mẽ.

Khi các nhà máy lọc dầu tại Ấn Độ e ngại rủi ro trừng phạt và chủ động giảm mua, Trung Quốc lập tức chớp thời cơ tăng cường nhập khẩu dầu Urals. Lượng dầu vận chuyển bằng đường biển sang Trung Quốc đã vượt mốc 1,5 triệu thùng/ngày trong tháng 12 và xu hướng này đang tiếp tục tăng tốc.

Biến số Trung Đông và “phao cứu sinh” ngân sách

Bức tranh năng lượng toàn cầu đang bị xáo trộn mạnh bởi các rủi ro địa chính trị. Tình hình bất ổn tại khu vực Trung Đông, đặc biệt là những gián đoạn trên tuyến hàng hải huyết mạch qua eo biển Hormuz, đã bất ngờ trở thành “phao cứu sinh” cho nhu cầu dầu Nga.

Theo Reuters, các tập đoàn dầu khí quốc doanh Trung Quốc đã nhanh chóng nối lại hoạt động mua dầu từ xứ sở bạch dương. Động thái này diễn ra sau một thời gian tạm dừng từ tháng 11 năm ngoái khi các lệnh trừng phạt mới của Mỹ bắt đầu có hiệu lực.

Nhu cầu tăng vọt đã đẩy giá dầu Urals của Nga vượt lên mức 70 USD/thùng, tạo ra một cú hích cực kỳ quan trọng cho nền tài chính quốc gia.

Chuyên gia Vladimir Chernov từ Freedom Finance Global phân tích một công thức rất đáng chú ý: “Mỗi khi giá dầu tăng thêm 10 USD/thùng, ngân sách Nga sẽ có thêm khoảng 1,6 tỷ USD mỗi tháng”. Hiện tại, giá dầu Urals đang cao hơn gần 40 USD so với mức 59 USD/thùng được thiết lập trong dự toán ngân sách ban đầu.

Điều này đồng nghĩa với việc Moscow có thể thu về nguồn tiền bổ sung khổng lồ, ước tính đạt khoảng 6 đến 6,5 tỷ USD mỗi tháng. Dưới góc nhìn tài chính, ông Chernov nhận định: “Ở mức giá này, có thể mất khoảng 8 đến 10 tháng để Nga bù đắp hoàn toàn khoản thâm hụt ngân sách liên bang dự kiến rơi vào khoảng 50-60 tỷ USD”.

Thậm chí, một số kịch bản cực đoan trên thị trường còn dự báo giá dầu toàn cầu có thể leo lên ngưỡng 200 USD/thùng nếu các rủi ro không có dấu hiệu hạ nhiệt.