Dấu hiệu căng thẳng mới trong hợp tác quốc phòng Pháp – Đức

Dù những tuyên bố về nền quốc phòng chung châu Âu vẫn được duy trì, nhưng các quyết định then chốt trong lĩnh vực công nghiệp vẫn được đưa ra dựa trên lợi ích quốc gia.

Cuối tuần qua, Tổng Tham mưu trưởng Quân đội Pháp, Tướng Fabien Mandon, cho biết Đức đã quyết định rút khỏi dự án hợp tác với Pháp nhằm phát triển xe tăng chiến đấu thế hệ mới.

“Phía Đức đã quyết định rời khỏi dự án”, Tướng Mandon được đài truyền hình BFMTV dẫn lời nói. Ông đang đề cập đến dự án Hệ thống Tác chiến Mặt đất Chủ lực (MGCS).

“Đây không phải là một thất bại hoàn toàn, mà là một lựa chọn quan trọng của Đức. Lực lượng lục quân của hai nước đã hợp tác trong nhiều năm để xem xét hình hài của một chiếc xe tăng chiến đấu trong tương lai”, ông phát biểu tại một phiên điều trần trước quốc hội.

Tướng Mandon nhấn mạnh rằng quá trình làm việc đã xác định được các nguyên tắc cốt lõi của mẫu xe tăng này, đồng thời thừa nhận việc rút lui “không phải là tin tốt xét từ góc độ công nghiệp”.

Tuy nhiên, một ngày sau, phía Đức đã lên tiếng bác bỏ việc nước này rút khỏi dự án. “Cách đây vài tháng, Đức và Pháp đã thông báo sẽ điều chỉnh chương trình hợp tác chung về Hệ thống Tác chiến Mặt đất Chủ lực (MGCS) nhằm tích hợp những bài học kinh nghiệm từ cuộc xung đột tại Ukraine”, người phát ngôn Bộ Quốc phòng Đức nói với Reuters.

“Điều này không có nghĩa là dự án MGCS đã thất bại. Ngược lại, chúng tôi vẫn cam kết duy trì quan hệ đối tác bình đẳng trong dự án MGCS và đang tập trung vào các công nghệ tương lai dành cho tác chiến bọc thép”, vị phát ngôn viên nhấn mạnh.

Dù thế nào, đây cũng là dấu hiệu mới nhất cho thấy sự căng thẳng trong hợp tác quốc phòng Pháp – Đức sau khi hai nước hủy bỏ dự án chung về máy bay chiến đấu thế hệ mới vào tháng 6.

Tổng thống Pháp Emmanuel Macron và Tổng Tham mưu trưởng Quân đội Pháp, Tướng Fabien Mandon (phải) tại Paris, ngày 22/6/2025. Ảnh: Getty

Chương trình MGCS nhằm thay thế xe tăng Leclerc của Pháp và Leopard 2 của Đức bằng một hệ thống tác chiến mặt đất lấy xe tăng thế hệ mới làm trung tâm. Đây là một trong hai chương trình chủ lực mang tính biểu tượng cho sự tự chủ chiến lược châu Âu, cùng với dự án máy bay chiến đấu tương lai SCAF/NGF.

Cả hai đều được công bố năm 2017 với tham vọng xây dựng nền tảng chiến đấu thế hệ mới trên không và trên bộ dưới sự hợp tác Pháp – Đức vào những năm 2040.

Tuy nhiên, chỉ trong vài tháng, cả hai dự án đều gặp vấn đề. Theo trang Defence24, nếu Đức thực sự rút khỏi dự án MGCS, thì đây không chỉ đơn thuần là một sự chậm trễ khác trong một chương trình vũ khí của châu Âu.

Sau nhiều năm bất đồng trên khía cạnh công nghiệp, do dự chính trị và sự khác biệt về lịch trình quân sự, Paris và Berlin dường như đang quay trở lại các lộ trình quốc gia cho những nền tảng chiến đấu quan trọng nhất của mình.

Dù những tuyên bố về nền quốc phòng chung châu Âu vẫn được duy trì, nhưng các quyết định then chốt trong lĩnh vực công nghiệp vẫn được đưa ra dựa trên lợi ích quốc gia.

Điều này không có nghĩa là toàn bộ công việc trong khuôn khổ MGCS đều vô ích. Các đội ngũ Pháp và Đức đã làm việc về hệ thống chiến đấu trên bộ tương lai, hệ thống có người và không người lái, cảm biến, bảo vệ, trao đổi dữ liệu và logic “hệ thống của các hệ thống”.

Một số kết quả nghiên cứu vẫn có thể được duy trì. Nhưng ý tưởng trung tâm – một gia đình xe tăng tương lai chung Pháp – Đức – hiện đã bị tổn hại nghiêm trọng, nếu không muốn nói là kết thúc.

Vấn đề sâu xa hơn nằm ở chỗ Pháp và Đức không còn cùng chung một lộ trình. Đức sở hữu dòng Leopard 2A8, một nền tảng công nghiệp vững chắc xoay quanh KNDS Deutschland và Rheinmetall, cùng một dự án quốc gia song song thường được gọi không chính thức là Leopard 3 hoặc Leopard 2AX.

Trong khi đó, Pháp có dòng Leclerc XLR và phải đối mặt với một bài toán nan giải hơn nhiều. Leclerc dự kiến sẽ bắt đầu loại biên vào khoảng năm 2038, trong khi tiến độ dự án MGCS đã bị trì hoãn sang năm 2045 hoặc muộn hơn. Đối với Paris, khoảng trống thời gian này không chỉ là vấn đề lý thuyết; đó là vấn đề thực tế trong việc hoạch định lực lượng.

Nhưng, Pháp không hề ngồi yên. KNDS đã giới thiệu CAPINT – một giải pháp năng lực trung gian tiềm năng kết hợp khung gầm của Đức với tháp pháo và pháo ASCALON 140mm của Pháp.

Các quan chức Pháp cũng đã đề cập đến một giải pháp tương lai dựa trên nền tảng châu Âu, kết hợp tháp pháo và hệ thống tác chiến do Pháp chế tạo. Nhưng nếu Đức thực sự rút khỏi MGCS, Paris sẽ phải quyết định xem liệu họ có còn muốn dựa vào nền tảng của Đức cho mẫu xe tăng chuyển tiếp hay không, hay bước đi tiếp theo cần mang tính tự chủ quốc gia cao hơn.

Tướng Mandon nhấn mạnh rằng Pháp vẫn cần năng lực tác chiến hạng nặng. Ông kêu gọi phát triển các nền tảng bổ trợ tích hợp robot, trí tuệ nhân tạo (AI) và khả năng chia sẻ dữ liệu sâu rộng hơn, qua đó có thể giảm bớt nhân sự vận hành.