Đạo diễn phim ‘Tam quốc diễn nghĩa’ phiên bản năm 1994 qua đời

Làng điện ảnh Trung Quốc vừa đón nhận tin buồn khi đạo diễn Trương Trung Nhất, một trong những người phụ trách chỉ đạo các phân đoạn của bộ phim truyền hình kinh điển Tam Quốc diễn nghĩa phiên bản năm 1994, đã qua đời ở tuổi 74.

Theo thông tin được tờ Sina và Sohu đăng tải chiều 10.2, đạo diễn Trương Trung Nhất trút hơi thở cuối cùng vào ngày 8.2 sau thời gian dài chống chọi với bệnh tật. Tin buồn này được xác nhận bởi ông Nhậm Uông Thụy – đại diện ban sản xuất của bộ phim Tam Quốc diễn nghĩa. Đạo diễn Nhâm Uông Thụy bày tỏ sự tiếc thương, nhận định Trương Trung Nhất là nghệ sĩ có năng lực chuyên môn vững vàng, làm nghề nghiêm túc và có chiều sâu tư tưởng.

Trương Trung Nhất (phải) để lại dấu ấn với tác phẩm đã sống lâu dài trong ký ức người xem. ẢNH: SOHU

Một nhà làm phim không tên tuổi rực rỡ nhưng có dấu ấn sâu sắc

Tam Quốc diễn nghĩa phiên bản 1994 là một trong những bộ phim lịch sử lớn nhất và có ảnh hưởng sâu rộng trong ngành truyền hình Trung Quốc cuối thế kỷ 20. Bộ phim được sản xuất bởi Đài truyền hình Trung ương Trung Quốc (CCTV) và kéo dài tới 84 tập, với kinh phí thời đó được xem là rất lớn cùng với sự tham gia hàng trăm ngàn diễn viên quần chúng và đội ngũ sản xuất quy mô. Dù Trương Trung Nhất không phải tổng đạo diễn, vai trò của ông trong nhóm đạo diễn phụ đã góp phần tạo nên một tác phẩm được giới phê bình đánh giá cao về cả chiều sâu nghệ thuật và sự trung thành với nguyên tác tiểu thuyết Tam Quốc diễn nghĩa của La Quán Trung.

Tam quốc diễn nghĩa 1994 là bộ phim kinh điển của màn ảnh hoa ngữ. ẢNH: SOHU

Trương Trung Nhất được ghi nhận là người đã chỉ đạo một số đoạn phim quan trọng, trong đó có những phân cảnh mang tính biểu tượng như Ngọa Long điếu hiếu (Gia Cát Lượng khóc Chu Du), Khương Duy chi tử (Cái chết của Khương Duy) và Tam phân quy Tấn. Những cảnh này sau này được nhắc lại nhiều lần trong các bài bình luận phê bình và ký ức khán giả như những biểu hiện của chiều sâu bi kịch và nghệ thuật trong câu chuyện Tam Quốc.

Người phá lệ để hoàn chỉnh cảnh Ngọa Long điếu hiếu

Theo Sina, Trương Trung Nhất cho rằng Tam Quốc diễn nghĩa không đơn thuần là câu chuyện lịch sử mà là cách nhìn về quy luật hưng – vong của con người và thời đại. Quan điểm này chi phối rõ rệt cách ông xử lý những phân cảnh then chốt, nơi lựa chọn nghệ thuật được đặt cao hơn việc sao chép nguyên bản.

Ngọa Long điếu hiếu là một trường đoạn vốn gây nhiều tranh luận trong lịch sử diễn giải Tam Quốc: Gia Cát Lượng khóc Chu Du là thật hay chỉ là tính toán chính trị. Trương Trung Nhất lựa chọn cách tiếp cận dung hòa, đặt trọng tâm vào “chân tâm phúng điếu” (thành tâm viếng tang). Theo ông, nếu Gia Cát Lượng muốn đạt được mục tiêu chính trị thì trước hết phải thể hiện sự thành tâm, đồng thời mối quan hệ giữa Gia Cát Lượng và Chu Du cũng không chỉ là đối thủ mà còn là sự trân trọng tài năng lẫn nhau.

Trương Trung Nhất đã giúp nhân vật Gia Cát Lượng (do Đường Quốc Cường thủ vai) thành một con người với đầy đủ nỗi đau và sự cô độc. ẢNH: SOHU

Trong quá trình dàn dựng, Trương Trung Nhất chủ động điều chỉnh cấu trúc cảnh phim để đẩy xung đột lên cao trào bằng nội lực nhân vật thay vì giải quyết bằng yếu tố bên ngoài. Chi tiết Gia Cát Lượng tự tay nhặt và trả kiếm cho tướng Đông Ngô được thêm vào ngay tại trường quay trở thành điểm then chốt giúp hóa giải mâu thuẫn. Ở cao trào cuối, đạo diễn chấp nhận phá lệ nghi lễ thời Hán khi để Gia Cát Lượng lao lên linh đài, nhằm tạo hiệu quả cảm xúc trọn vẹn cho toàn cảnh.

Cách làm này cũng được Trương Trung Nhất áp dụng trong cảnh “cái chết của Khương Duy”. Thay vì mô tả trực diện và nặng tính bạo liệt như nguyên tác, ông chọn hình ảnh mang tính biểu tượng, nhấn mạnh tư thế đứng vững đến phút cuối của nhân vật. Theo đạo diễn, điều ông hướng tới không phải là cái chết bi thảm, mà là cảm giác “Khương Duy không ngã” – một lựa chọn giúp cảnh phim để lại dư âm mạnh mẽ mà không cần đến chi tiết cực đoan.

Sina đưa tin, nhiều khán giả bày tỏ sự trân trọng dành cho thế hệ nghệ sĩ đi trước, đánh giá cao chiều sâu nội dung và nền tảng văn học trong cách dàn dựng. Các bình luận tiễn biệt xuất hiện dày đặc, thể hiện sự tiếc thương và ghi nhận đóng góp của ê kíp làm phim.