Đạo diễn Khương Ngọc: ‘Hạ cái tôi để đến gần khán giả’

Đạo diễn Khương Ngọc nói chấp nhận hạ cái tôi, giảm bớt cá tính khi làm phim để giải quyết bài toán doanh thu cho dự án.

Tác phẩm Lên hương của Khương Ngọc thu gần 95 tỷ đồng, sau một tháng công chiếu. Dịp này, anh nói về thách thức, bài học kinh nghiệm sau nhiều năm theo nghề làm phim.

- Cảm xúc anh ra sao khi “Lên hương” là phim thứ ba ăn khách liên tiếp do anh đạo diễn?

- Tôi cảm giác như vừa hoàn thành một bài thi tốt nghiệp. So với các phim trước, ở phim này, tôi thay hầu hết êkíp, chỉ giữ lại vài nhân tố chủ chốt. Tôi xem đó là thử thách của bản thân, như một nông dân được giao công cụ nào cũng phải xới đất, trồng rau được.

Ban đầu, tôi chỉ làm nhà sản xuất, đứng ngoài quan sát. Giai đoạn tiền kỳ, mọi việc không diễn ra như mong đợi. Tôi nhận ra điều nan giải nằm ở việc cộng sự đa số là người trẻ mới vào nghề. Tôi bắt đầu lo vì chất lượng tác phẩm sẽ ảnh hưởng đến uy tín của mình, nên quyết định bước vào, làm đồng đạo diễn.

Đạo diễn Khương Ngọc. Ảnh: Nhân vật cung cấp

- Vì sao anh chọn khai thác câu chuyện về những người kinh doanh trại hòm?

- Ý tưởng đến như một cái duyên, xuất phát từ chuyện “nằm hòm cầu vận” – phong tục dựa trên niềm tin nằm trong quan tài có thể giúp kinh doanh khởi sắc. Ba phim gần nhất đây của tôi đều có chung chủ đề là sự ra đi. Tôi theo đạo Phật, từng trải qua và chứng kiến nhiều mất mát, nhận ra sự vô thường của cuộc sống. Có những điều ập đến chỉ trong chớp mắt, khi người ta nhận ra thì mọi thứ đã xong rồi. Phim có một lời dẫn rằng: “Bạn luôn nghĩ có thời gian dành cho người thân, nhưng nếu cuộc đời không cho bạn cơ hội thì sao?”.
Trong phim, tôi cài cắm nhiều cảnh ẩn dụ. Có phân đoạn, bảy người tập trung ở một phòng bệnh viện với bốn cái giường, tượng trưng cho sinh – lão – bệnh – tử. Một nhân vật nói người thân anh đã phục hồi, ngày mai được về nhà, nhưng chỉ vài giây sau, tình huống bị đảo ngược khi bệnh nhân đột ngột nguy kịch. Khi đó, với ba người mẹ trong phim, mọi oán hận quá khứ không còn ý nghĩa gì, chỉ có dòng suy nghĩ ám ảnh họ: “Con sẽ ra sao nếu mình qua đời?”.

- Với một đề tài khó, anh làm thế nào để giải quyết bài toán doanh thu?
- Tôi hạ cái tôi xuống để đến gần khán giả hơn. Nếu đúng theo phong cách của mình, tôi đã để nhân vật Tâm (Võ Tấn Phát đóng) qua đời ngay sau vụ đụng xe ở đầu phim, mọi thứ diễn ra sau đó chỉ là giả tưởng. Nhưng tôi nghĩ đến cảm giác người xem, có thể họ sẽ không chấp nhận một diễn biến như thế. Một đạo diễn có thể làm mọi thứ anh yêu thích, nhưng khi mang ra kinh doanh là một câu chuyện khác.

Tôi quyết định chọn một kết thúc hạnh phúc hơn, màu sắc thiên về thương mại – giải trí. Ở Chị dâu (2024)và Cục vàng của ngoại (2025),cái kết của nhân vật chưa trọn vẹn. Sau khi Cục vàng của ngoại ra rạp, tôi đọc được nhiều ý kiến khán giả bày tỏ bức xúc vì sao người bà đã làm tất cả cho con cháu, nhưng cuối đời vẫn chịu một cái kết buồn.

Tôi chỉ muốn cố gắng tồn tại trong một thị trường khắc nghiệt. Trung bình mỗi tuần đều có tác phẩm mới, thời gian phim trụ rạp ngày càng ngắn lại. Mỗi dự án chỉ có khoảng 7-10 ngày để bán vé, trừ những tác phẩm tạo được cơn sốt.

- Anh gặp thách thức nào khi thể loại “hài đen” (black comedy) còn mới với nhiều khán giả trong nước?

- Ban đầu, tôi sợ công chúng chưa quen thuộc với dòng phim này. Một số người sẽ thắc mắc: “Hài thì cứ nói hài đi, chứ đen, trắng là gì” (cười). Do đó, tôi dặn êkíp truyền thông hạn chế nhắc đến cụm từ này, mà chỉ giới thiệu phim mang màu sắc hài hước, bình dân. Những tình tiết gây cười đến trong bối cảnh khó ai ngờ, và nếu khán giả bật cười, chúng tôi đã thành công.

Bài toán lớn nhất của tôi là phải xây dựng tình huống sao cho khéo léo. Đám tang, chuyện sinh tử là điều thiêng liêng, nếu làm không kỹ dễ khiến người xem bất bình sao êkíp dám đem chủ đề đó ra làm phim hài. Mỗi ngày, chúng tôi cứ bồi đắp kịch bản, gom nhặt các ý tưởng. Đến lúc nhìn ra được góc độ hài của câu chuyện, chúng tôi bắt đầu làm.

Khương Ngọc (trái) bên Võ Tấn Phát – nam chính phim “Lên hương” trên trường quay. Ảnh: Đoàn phim cung cấp

- Các phim anh đạo diễn thường bị nhận xét lạm dụng lối thoại ồn ào. Anh nghĩ sao?

- Trong phim của tôi, các nhân vật có xu hướng bộc bạch những điều kìm nén bấy lâu. Khi gặp một người, họ trút hết những ẩn ức đang chịu đựng, và vô tình làm tổn thương người đó. Tôi dùng các câu thoại với ngụ ý: lời nói là điểm xuất phát của những đau khổ. Tôi không ngại những nhận xét phim bị ồn, vì cho rằng sự ồn ào vẫn cần thiết trong cuộc sống này. Nhiều khi phim im ắng quá, có thể khán giả sẽ cảm thấy buồn ngủ (cười). Tôi vẫn cố gắng cân bằng giữa hai trạng thái.

Thật ra, các phim tôi làm trước nay không phải là thể loại hài thoại, mà thiên về tình huống. Ví dụ, trong Lên hương, nhân vật người mẹ (Hồng Vân) tình cờ phát hiện con mình đi thổi kèn đám ma sau thời gian học chơi nhạc cụ, dù không có thoại nhưng vẫn là tình tiết gây cười.

- Vì sao anh chọn người mẹ làm hình ảnh chủ đạo trong cả ba tác phẩm?

- Tôi sống gần mẹ, có được ngày hôm nay cũng là nhờ cả tuổi thơ được mẹ nuôi nấng. Có thời gian, tôi sợ đám đông nên hay về nhà ở Nha Trang. Mỗi sáng, tôi dậy sớm đọc sách, nhìn mẹ cắp rổ đi lượm trứng gà trong chuồng, ăn các món mẹ nấu. Năng lượng tích cực được khôi phục, tôi dần lấy lại động lực làm nghề. Tôi chọn chủ đề bản thân đồng cảm nhất là người mẹ như nguồn cảm hứng xuyên suốt qua ba dự án.

Nói rộng ra, tôi thích làm phim về phụ nữ ở đủ độ tuổi. Tôi hay nói vui là bản thân giàu tính nữ – một điều tôi thừa hưởng từ mẹ, chẳng hạn ở khả năng quan sát, hay để ý cảm giác người đối diện.

- Anh ấp ủ ý tưởng gì cho tác phẩm tiếp theo?

- Ở phim sắp tới, tôi chọn một câu chuyện đơn giản, tươi sáng hơn, không bắt người xem phải suy nghĩ các tầng nghĩa mà chỉ đến rạp thưởng thức, giải trí và đi về. Tôi muốn xây dựng một tệp khán giả của mình, những người quen với cách làm phim của Khương Ngọc qua từng tác phẩm. Họ sẽ nhận ra cách tôi sử dụng góc máy, xử lý hình ảnh, màu sắc. Tôi thấy may mắn khi có nhiều người đi xem phim của mình, hiểu được điều tôi lồng ghép, và sẽ cố gắng duy trì sự cộng hưởng ấy dài lâu.

Đạo diễn tên thật là Huỳnh Quang Ngọc, 42 tuổi, sinh ra ở Nha Trang, Khánh Hòa. Anh từng theo học Cao đẳng Sân khấu Điện ảnh (nay là Đại học Sân khấu Điện ảnh TP HCM) nhờ người quen khuyến khích. Sau khi tốt nghiệp loại giỏi, anh tham gia phim truyền hình Hoa dã quỳ (năm 2007), được biết đến với vai Sét – chàng trai giang hồ.
Anh gây tiếng vang với các phim Taxi, Chàng trai không biết ghen, Sự thật vô hình. Khương Ngọc được nhiều đạo diễn mời đóng các dự án điện ảnh như Thiên mệnh anh hùng (2012), Scandal (2013). Năm 2018, anh tham gia phim điện ảnh Ống kính sát nhân với vai phản diện. Năm 2024, Chị dâu - phim anh đạo diễn với sự tham gia của Việt Hương, Hồng Đào, Ngọc Trinh – tạo bất ngờ khi thu về 113 tỷ đồng.