Đánh thức tiềm năng, phát triển du lịch cộng đồng bền vững

Quảng Trị là một trong những địa phương được đánh giá cao về tiềm năng, lợi thế để phát triển du lịch.

Phát huy lợi thế đó, những năm qua, ngành du lịch đã đạt nhiều kết quả đáng ghi nhận, đóng góp quan trọng vào sự phát triển kinh tế-xã hội của tỉnh. Để tiếp tục khai thác hiệu quả tài nguyên, phát triển du lịch bền vững, đặc biệt là ở vùng đồng bào dân tộc thiểu số (ĐBDTTS) và miền núi, ngành du lịch đã và đang tập trung phát triển sản phẩm du lịch mới, trong đó có loại hình du lịch cộng đồng, du lịch nông thôn.

Những tiềm năng, lợi thế

Với mong muốn “đánh thức” vùng đất cao nguyên bằng mô hình du lịch nông nghiệp gắn với cà phê, tháng 4/2024, Hợp tác xã (HTX) Du lịch Nông nghiệp Việt Nam Khe Sanh đã đặt ra mục tiêu đưa Khe Sanh trở thành một điểm đến, với sứ mệnh đồng hành với nông dân phát triển bền vững.

Theo ông Trần Văn Thiên, đại diện HTX Du lịch Nông nghiệp Việt Nam Khe Sanh, HTX không đặt mục tiêu sở hữu hay sản xuất khép kín mà tập trung vào thương mại hóa nông sản đặc trưng, quảng bá sản phẩm địa phương, đồng thời phát triển du lịch nông nghiệp, du lịch cộng đồng.

Nổi bật là sản phẩm “Khe Sanh Coffee Tour”-hành trình trải nghiệm du lịch nông nghiệp và văn hóa mang tính cộng đồng cao. Tour đưa du khách trực tiếp đến vườn cà phê của các nông hộ, lắng nghe câu chuyện 100 năm cà phê Khe Sanh, trải nghiệm hái cà phê, tự tay chế biến để pha cho mình một ly cà phê, đồng thời khám phá đời sống văn hóa độc đáo của người Pa Kô, Vân Kiều-những chủ nhân thực sự của vùng cà phê cao nguyên.

Tỉnh Quảng Trị đang quan tâm phát triển mô hình du lịch cộng đồng gắn với bản làng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi – Ảnh: C.M

Vùng ĐBDTTS và miền núi tỉnh Quảng Trị có tài nguyên du lịch tự nhiên vô cùng phong phú với những cánh rừng nguyên sinh, hệ thống sông suối, thác nước hùng vĩ, địa hình đa dạng cùng hệ sinh thái độc đáo… Hệ thống di tích văn hóa, lịch sử cách mạng đặc biệt quý giá, gắn liền với những chiến công oanh liệt và khát vọng độc lập, tự do của dân tộc. Nơi đây còn sở hữu tài nguyên du lịch văn hóa độc đáo, đặc sắc. Nhiều di sản văn hóa phi vật thể đã được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch ghi danh.

Để những giá trị văn hóa đặc sắc, cảnh đẹp quê hương đến với nhiều du khách trong nước và quốc tế, các công ty du lịch trên địa bàn tỉnh đã xây dựng những sản phẩm du lịch khám phá thiên nhiên, tìm hiểu văn hóa, lịch sử và đời sống người dân…

Nhiều sản phẩm đã được đưa vào khai thác gắn với khu vực ĐBDTTS và miền núi, như: Khám phá thiên nhiên và tìm hiểu văn hóa cộng đồng người Vân Kiều ở bản Còi Đá, bản Cây Sung (xã Kim Ngân và xã Trường Sơn); trải nghiệm thiên nhiên và tìm hiểu văn hóa cộng đồng người Rục ở xã Kim Phú; khu du lịch cộng đồng Klu, làng du lịch sinh thái Chênh Vênh…

Ông Hoàng Đức Trường Sinh, Giám đốc Công ty TNHH Khám phá Khe Sanh chia sẻ: “Các tour du lịch của chúng tôi đa phần đều lồng ghép những sản phẩm du lịch cộng đồng, du lịch nông thôn. Du khách được tìm hiểu văn hóa, thưởng thức ẩm thực đặc trưng của địa phương; trải nghiệm, khám phá cảnh đẹp phía Tây tỉnh Quảng Trị với sự đồng hành của các “porter” là người dân địa phương…

Họ rất thích thú và hài lòng với những trải nghiệm này. Tuy nhiên, để du lịch cộng đồng ở vùng ĐBDTTS và miền núi tỉnh ta phát triển bền vững, chúng tôi rất mong muốn tỉnh tiếp tục quan tâm, tháo gỡ một số vướng mắc đang tồn tại, như: Thiếu nguồn nhân lực chuyên nghiệp, vướng quy hoạch đất đai, vướng mắc thủ tục cho khách nước ngoài du lịch ở vùng biên…”.

Phát triển du lịch cộng đồng bền vững

Bên cạnh những kết quả đạt được, hoạt động du lịch cộng đồng vùng ĐBDTTS và miền núi trên địa bàn tỉnh Quảng Trị hiện vẫn gặp nhiều khó khăn, thách thức.

Ông Hồ Văn Hoan, Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch cho biết, du lịch nông thôn, du lịch cộng đồng là hướng đi quan trọng nhằm khắc phục tính mùa vụ của du lịch Quảng Trị. Đồng thời, mở ra dư địa phát triển bền vững cho khu vực phía Tây-nơi sở hữu hệ sinh thái tự nhiên, văn hóa bản địa và vùng tiểu khí hậu đặc thù.

Với tiềm năng lớn sẵn có, vấn đề then chốt hiện nay là tạo ra được sự nỗ lực liên tục, bền bỉ để các điểm du lịch không chỉ “đón khách theo mùa” mà có thể thu hút du khách quanh năm. Tỉnh cần hoàn thiện cơ chế, chính sách về phát triển kinh tế-xã hội, giữ gìn bản sắc văn hóa, an ninh trật tự vùng ĐBDTTS biên giới và miền núi, giai đoạn 2026-2030. Trong đó, xác định nhiệm vụ quan trọng là phát triển các sản phẩm du lịch về văn hóa-lịch sử; sản phẩm du lịch theo dòng lịch sử kết hợp với sinh hoạt lễ hội và văn hóa nghệ thuật dân gian; hình thành các điểm du lịch văn hóa tộc người.

Kết cấu hạ tầng vùng ĐBDTTS và miền núi phải được tiếp tục đầu tư, hoàn thiện, bảo đảm hài hòa với không gian, cảnh quan gắn với đặc trưng văn hóa của từng địa phương, phục vụ phát triển du lịch. Nghiên cứu xây dựng các sản phẩm truyền thống đặc trưng của người dân và đưa vào chuỗi cung ứng phục vụ khách du lịch. Các sản phẩm du lịch cần được nâng cao chất lượng và đa dạng hóa. Phát triển nguồn nhân lực du lịch tại khu vực ĐBDTTS và miền núi thông qua tổ chức các lớp tập huấn nghiệp vụ, kỹ năng nghề, kỹ năng mềm phù hợp.

Đồng thời, tăng cường công tác quản lý nhà nước đối với các hoạt động du lịch cộng đồng vùng ĐBDTTS và miền núi; các chương trình hỗ trợ, hướng dẫn người dân tổ chức các hoạt động du lịch, triển khai các chính sách bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa truyền thống tốt đẹp của các dân tộc thiểu số gắn với hoạt động du lịch…